ABŞ və İran arasında danışıqlarda yaranmış durğunluğu aradan qaldırmaq məqsədilə Avstriya və Yunanıstanın da diplomatik təmaslara cəlb edildiyi bildirilir. “The Washington Post”un məlumatına görə, ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bu həftə Avstriyanın xarici işlər naziri Beate Meinl-Reisinger və Yunanıstanın xarici işlər naziri Giorgos Gerapetritis ilə görüşüb və telefon danışığı aparıb. Bundan sonra hər iki nazir İranın xarici işlər naziri Abbas Arakçi ilə telefonla əlaqə saxlayıb.

ABŞ və İsrail rəsmilərinin məlumatına görə, Suriyada “99 saylı məkan” kimi tanınan gizli obyektə yerləşdirilmiş nüvə materiallarının ölkədən çıxarılması planlaşdırılır. Məlumata əsasən, bu istiqamətdə ABŞ, Suriya və İsrail arasında aylarla davam edən gizli danışıqlar nəticəsində razılaşma əldə olunub.

ABŞ ilə İran arasında Dohada davam edən danışıqlarda Tehranın əsas tələbləri açıqlanıb. Məlumata görə, Qətər və Pakistan vasitəçilik prosesinə texniki dəstək verir. İran anlaşma memorandumunun beş əsas müddəasının tam icrasını növbəti mərhələnin əsas şərti hesab edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş vəsaitlərinin Mərkəzi Bankın istifadəsinə verilməsini tələb edir. Mənbənin sözlərinə görə, İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyə təminat verməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, ölkə Nüvə Silahının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayır. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nüvə nəzarəti üzrə qurumu olan Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş direktoru Rafael Mariano Qrossi İranın uranın zənginləşdirilməsi obyektlərinin agentliyin müfəttişləri tərəfindən yoxlanılacağını bildirib. Bu açıqlama ABŞ və İran arasında müharibənin başa çatdırılmasına yönəlmiş aralıq razılaşmanın əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərə açıqlamasında IAEA müfəttişlərinin İrana “uyğun zamanda” göndəriləcəyini bildirib. O, prosesin tələsik aparılmadığını və planın mövcud olduğunu deyib. Tramp Tehran tərəfinin səfərlərin planlaşdırılmadığı iddiasını rədd edib və ABŞ-ın bununla bağlı “tam məlumatlı olduğunu” vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, əks halda danışıqlar dərhal dayandırılardı. Açıqlama İranın nüvə proqramı ilə bağlı gərginlik fonunda verilib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığın davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Rəsmi İsmayıl Bəqai əlaqələrin mövcud prosedurlara uyğun aparılacağını bildirib. O, prosesin parlament və Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının qərarları əsasında tənzimləndiyini qeyd edib. Tehran nüvə fəaliyyəti üzrə öhdəliklərə sadiq olduğunu vurğulayır. Əməkdaşlığın beynəlxalq qaydalara uyğun davam edəcəyi bildirilir.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İran nefti üzrə 60 günlük ümumi lisenziya verib. Qərar neft, neft-kimya və enerji məhsullarının satışını əhatə edir. Lisenziya avqustun 21-dək qüvvədə olacaq. ABŞ rəsmisi bunu İsveçrədəki danışıqlarla əlaqələndirib. İranın Hörmüz boğazında sərbəst tranzitə razılaşdığı bildirilir. Həmçinin BAEA müfəttişlərinin ölkəyə girişinə icazə veriləcək. Addım enerji və diplomatik proseslərə təsir göstərə bilər.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens BMT-nin nüvə müfəttişlərinin İran üzrə yoxlamalara qayıdacağını bildirib. O, bunun ilkin razılaşmanın icrası üçün vacib addım olduğunu qeyd edib. Vens yekun sazişə doğru irəliləyiş əldə olunduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, müfəttişlərlə əlaqə bu həftə başlaya bilər. Vens gecə saatlarında BMT rəsmiləri ilə əlaqə yaratmağa çalışdığını da deyib. ABŞ İranın nüvə proqramında şəffaflığı əsas tələb kimi görür. Danışıqların növbəti mərhələsi gözlənilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ölkənin nüvə obyektləri ilə bağlı yayılan xəbərlərə münasibət bildirib. O, Tehranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyini yeni yoxlamalar üçün dəvət etməsi barədə məlumatları təkzib edib. Bəqayinin sözlərinə görə, ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşma memorandumuna əsasən, yekun razılaşma imzalanana qədər nüvə proqramında mövcud vəziyyət saxlanılacaq. O qeyd edib ki, Buşəhr kimi əvvəllər yoxlanılan obyektlərdə nəzarət tədbirləri davam edir. Müharibə səbəbindən girişin məhdudlaşdırıldığı digər obyektlərlə bağlı qərarlar isə danışıqların nəticəsindən asılı olacaq. İran tərəfi bu sahədə yeni addımların diplomatik prosesə uyğun müəyyən ediləcəyini bildirir. Açıqlama nüvə proqramı ətrafında davam edən beynəlxalq müzakirələr fonunda verilib. Məsələ regionda və beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.

İran Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi BMT-nin Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin idarə heyətinə üzv ölkələrin nazirlərinə məktub göndərərək nüvə müfəttişliyi institutunun ABŞ-ın siyasi təsir vasitəsinə çevrilməməsini tələb edib. O, ABŞ tərəfindən hazırlanmış BMT qətnaməsini İranın nüvə proqramına qarşı siyasi motivli və qeyri-səmimi adlandırıb. Əraqçi bildirib ki, ABŞ hazırkı böhran üçün məsuliyyət daşıyır və agentliyin ölkəyə qarşı qanunsuz tədbirlərin əsaslandırılması üçün istifadə edilməsinə yol verməməlidir. Vyanada keçirilən rüblük iclasda qətnamə layihəsi müzakirə olunacaq və ekspertlər qeyd edir ki, bu müzakirələr beynəlxalq diplomatiya və nüvə təhlükəsizliyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin rəhbəri Rafael Qrossi Dohada Qətərin Baş Naziri ilə görüşərək iki tərəf arasında nüvə sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsini və İranın nüvə proqramı ilə bağlı aparılan danışıqların son vəziyyətini müzakirə edib. Görüş tərəflər üçün regionda nüvə təhlükəsizliyi və əməkdaşlıq imkanlarını dəyərləndirmək baxımından önəm daşıyır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı mümkün razılaşmanın şərtlərini açıqlayaraq Hörmüz boğazının tam açılması, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması və zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının məhv edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Tramp bildirib ki, İran nüvə silahı əldə etməməli, beynəlxalq gəmiçilik üçün boğazda hərəkət sərbəstliyi təmin olunmalıdır. O, həmçinin razılaşma əldə edilənədək heç bir maliyyə ödənişinin həyata keçirilməyəcəyini qeyd edib. Ağ Evin Situasiya Otağında keçirilən müşavirənin isə Vaşinqtonun İranla bağlı yekun qərarının formalaşdırılmasında həlledici rol oynayacağı gözlənilir.