#İqlim dəyişikliyi

Türkiyədə son illərdə baş verən təbii fəlakətlərin statistikası ölkədə xüsusilə meşə yanğınları, daşqınlar və torpaq sürüşmələrinin ciddi risk olaraq qaldığını göstərir. Məlumatlar Fəlakətlərin İdarə Olunması və Qərarların Dəstəklənməsi Sistemi (AYDES) əsasında hazırlanıb. 2024-cü ildə Türkiyədə ümumilikdə minlərlə təbii fəlakət hadisəsi qeydə alınıb. Ən çox rast gəlinən hadisə meşə yanğınları olub. İl ərzində 5 321 meşə yanğını baş verib. Bundan başqa, 1 818 daşqın və sel, 332 torpaq sürüşməsi, 194 zəlzələ, 83 qar uçqunu və güclü qar yağıntısı, həmçinin 19 mədən qəzası qeydə alınıb.

Fransada iyunun 22-dən başlayan və ölkəni əhatə edən rekord isti hava dalğası fonunda ölüm halları əvvəlki həftə ilə müqayisədə təxminən 30 faiz artıb. Fransanın İctimai Səhiyyə Qurumunun açıqladığı yeni hesabata görə, həmin həftə əvvəlki həftə ilə müqayisədə 2 025 əlavə ölüm halı qeydə alınıb ki, bu da 29,1 faizlik artım deməkdir. Qurum bildirib ki, təqdim olunan göstəricilər hələ tam deyil və yekun rəqəmlər daha yüksək ola bilər.

Mütəxəssislər qlobal temperatur artımının indiyədək qəbul edilən proqnozlardan xeyli sürətlə getdiyini müəyyən edərək iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ciddi xəbərdarlıq ediblər. Alimlər təcili “toparlanma planı”nın hazırlanmasına çağırır, bildirirlər ki, dünya həm qlobal isinmənin real sürətini, həm də bunun iqtisadi nəticələrini ciddi şəkildə qiymətləndirməyib. Böyük Britaniyanın Exeter Universitetinin hazırladığı yeni hesabatda qlobal temperaturun əvvəlki elmi modellərdə nəzərdə tutulduğundan daha sürətlə artdığı vurğulanır. Hesabata əsasən, mövcud tendensiyalar davam edərsə, Yer kürəsinin 2050-ci ildən əvvəl sənayeöncəsi dövrlə müqayisədə 2 dərəcədən artıq isinməsi artıq yüksək ehtimal kimi qiymətləndirilir.

Türkiyə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Çərçivə Konvensiyasının ən yüksək qərar orqanı olan COP (Taraflar Konfransı)-na tarixində ilk dəfə başçılıq etməyə hazırlaşır. Türkiyə Ətraf Mühit, Şəhərsalma və İqlim Dəyişikliyi Naziri Murat Kurum, Prezident Recep Tayyip Erdoğanın qərarı ilə COP31-ə prezident olaraq təyin edilib. Murat Kurum sosial media hesabında paylaşdığı açıqlamada, COP31 prezidenti seçilməsinin onun üçün böyük bir şərəf olduğunu bildirib. Nazir vurğulayıb ki, Türkiyənin COP31-ə ev sahibliyi qlobal iqlim siyasətində müəyyənedici rolunu artırır və ölkəni iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə yol göstərən aktor vəziyyətinə gətirir.

Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində çıxışı zamanı iqlim dəyişikliyinin artıq abstrakt təhlükə yox, real təhlükə olduğunu bəyan edib. Japarov vurğulayıb ki, ŞƏT-ə üzv ölkələrin birgə fəaliyyəti qlobal istiləşmənin qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya bilər.

Yeni araşdırmalar dünyanın ən böyük tropik meşəsi və biomüxtəliflik baxımından ən zəngin bölgəsi olan Amazonun sürətlə kritik dönüş nöqtəsinə yaxınlaşdığını göstərir. Elm adamlarının fikrincə, iqlim dəyişikliyi və meşələrin qırılmasının təsiri nəticəsində Amazon sulu yağış meşəsindən quru savannaya çevrilə bilər. Bu proses bir əsr ərzində baş verə və bölgədəki ekosistemi köklü şəkildə dəyişdirə bilər.

Boğaziçi Universitetinin İqlim Dəyişikliyi və Siyasət Tətbiq və Araşdırma Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü Prof. Dr. Murat Türkeş avqust ayında yüksək temperatur və quraqlığın davam etdiyini, ayın sonuna qədər yağış gözlənilmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, havanın normadan isti və quru keçməsi yanğın təhlükəsini artırır.