Alimlərin proqnozlarına görə, iqlim dəyişikliyi yaxın onilliklərdə su ehtiyatlarının miqdarına, keyfiyyətinə və idarə olunmasına dərin təsir göstərəcək. Xüsusilə su qıtlığı kənd təsərrüfatı, enerji və şəhər təsərrüfatı üçün ən böyük risklərdən biri kimi qiymətləndirilir.
#İqlim dəyişikliyi
Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində çıxışı zamanı iqlim dəyişikliyinin artıq abstrakt təhlükə yox, real təhlükə olduğunu bəyan edib. Japarov vurğulayıb ki, ŞƏT-ə üzv ölkələrin birgə fəaliyyəti qlobal istiləşmənin qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya bilər.
Portuqaliyanın paytaxtı Lizbon Universitetində aparılan yeni araşdırma göstərib ki, avtomobillərin rəngi şəhərlərdə temperaturun artmasına ciddi təsir göstərir. Xüsusilə qara rəngli nəqliyyat vasitələrinin yaydığı istilik ətraf mühitin temperaturunu bir neçə dərəcə yüksəldə bilər.
Datinin arqumentləri 2023-cü ildə Lancet tibb jurnalında dərc olunan “İsti və soyuğa aid edilən artıq ölüm halları” adlı araşdırmaya əsaslanır. 2000–2019-cu illərin məlumatlarını əhatə edən bu tədqiqat 854 Avropa şəhərində isti və soyuq dalğalarının təsirini qiymətləndirib.
Yeni araşdırmalar dünyanın ən böyük tropik meşəsi və biomüxtəliflik baxımından ən zəngin bölgəsi olan Amazonun sürətlə kritik dönüş nöqtəsinə yaxınlaşdığını göstərir. Elm adamlarının fikrincə, iqlim dəyişikliyi və meşələrin qırılmasının təsiri nəticəsində Amazon sulu yağış meşəsindən quru savannaya çevrilə bilər. Bu proses bir əsr ərzində baş verə və bölgədəki ekosistemi köklü şəkildə dəyişdirə bilər.
Boğaziçi Universitetinin İqlim Dəyişikliyi və Siyasət Tətbiq və Araşdırma Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü Prof. Dr. Murat Türkeş avqust ayında yüksək temperatur və quraqlığın davam etdiyini, ayın sonuna qədər yağış gözlənilmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, havanın normadan isti və quru keçməsi yanğın təhlükəsini artırır.
Ekoakustika üzrə mütəxəssis və sosioloq İpek Oskay bildirib ki, iqlim dəyişikliyi dəniz suyunun temperaturunu, duzluluğunu və turşuluq (asitlik) səviyyəsini dəyişdirir, bu da dənizaltı səs mühitini poza bilər: “Səs siqnallarını səhv qəbul edən balıqların yırtıcılardan qaçma və cütləşmə davranışları mənfi təsirlənə bilər”.
Elm adamları bildirirlər ki, buzlaqların əriməsi nəticəsində yerin altındakı maqma otaqları üzərindəki təzyiq azalır və bu da vulkan püskürmələrinin artmasına səbəb ola bilər. Ən böyük risk bölgələrindən biri isə 100-dən çox vulkanın yerləşdiyi Qərbi Antarktidadır.
Meksikanın Michoacan ştatında yerləşən və təxminən 2.500 il yaşı olan qədim bir piramida 2025-ci il iyulun 29-u gecəsi güclü yağışlar səbəbindən dağılıb. Təxminən 15 metr hündürlüyündə olan kvadrat formalı tikilinin cənub divarı davamlı yağıntıya dözə bilməyərək dağıntıya çevrilib.
BMT-nin Asiya və Sakit Okean üzrə İqtisadi və Sosial Komissiyası (ESCAP) tərəfindən dərc olunan yeni “İqtisadi və Sosial Araşdırma” hesabatına görə, artan istilər, dəyişkən yağıntı rejimi və dəniz səviyyəsinin qalxması regionda fiskal sabitliyi, qiymət siyasətini və iqtisadi davamlılığı ciddi şəkildə sarsıdır.
Yunanıstanda temperaturun 44 dərəcəyə qədər yüksəlməsi nəticəsində, o cümlədən Afina ətrafındakı yaşayış ərazilərində də daxil olmaqla, ölkə boyu bir çox yerdə meşə yanğınları başlayıb.
Daşqınlar adətən yağışın normadan artıq düşməsi nəticəsində çay və göllərin səviyyəsinin qalxması ilə baş verir.