CNN, araşdırma jurnalistikası platforması Lighthouse Reports ilə birgə eksklüziv hesabatında Sudan ordusu və ona bağlı milislər tərəfindən həyata keçirilən etnik motivli zorakılıq kampaniyasını üzə çıxarıb.

ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubio ilə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) xarici işlər naziri Şeyx Abdullah bin Zayed Al Nəhyan telefon danışığı zamanı Sudanda atəşkəsin təmin olunması məsələsini müzakirə ediblər. ABŞ Dövlət Departamentinin yaydığı açıqlamaya görə, Rubio və Al Nəhyan Sudandakı mövcud vəziyyəti dəyərləndirərək “humanitar atəşkəsin” vacibliyi barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Telefon danışığında həmçinin Yəməndə sabitliyin qorunmasının əhəmiyyəti və husilərlə mübarizə məsələsi də gündəmə gətirilib.

Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsinin (IRC) yaydığı qlobal humanitar böhranlar üzrə izləmə siyahısına görə, Sudanda davam edən münaqişə on minlərlə insanın həyatına son qoyduğu bir vaxtda ölkə yenidən siyahının ilk sırasında yer alıb. Sudan bu siyahıya ardıcıl üçüncü dəfə başçılıq edir. Siyahı çərşənbə axşamı dərc olunub və yeni və ya daha da pisləşə biləcək humanitar fövqəladə vəziyyət riski altında olan 20 ölkəni əhatə edir. IRC-nin baş icraçı direktoru Devid Miliband açıqlamasında bildirib.

Türkiyə Sudanın Abyei bölgəsində yerləşən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Müvəqqəti Təhlükəsizlik Qüvvələrinin (UNISFA) Cənubi Kordofan əyalətinin paytaxtı Kaduqlidəki logistika mərkəzinə edilən hücumu pisləyib. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi Sudanda həyata keçirilən hücumla bağlı yazılı açıqlama yayıb. Açıqlamada “Abyei bölgəsində fəaliyyət göstərən BMT-nin Müvəqqəti Təhlükəsizlik Qüvvələrinin (UNISFA) Sudanın Cənubi Kordofan əyalətinin paytaxtı Kaduqlidə yerləşən logistika mərkəzinə edilən hücumu qətiyyətlə pisləyirik” ifadəsinə yer verilib.

Sudanın ən böyük neft sahəsi Hegliq, ölkənin cənub sərhədində yerləşən Kordofan bölgəsində paramilitar Qısa Müddətli Dəstək Qüvvələri (RSF) tərəfindən ələ keçirilib. Bu səbəbdən sahədə çalışan işçilər təxliyə olunub və istehsal dayandırılıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Sudanın Kurdofan bölgəsində zorakılığın və mülki əhaliyə yönəlik təhlükənin artdığını bildirərək, Cənubi Kurdofan əyalətinin Kadugli şəhərində aclıq şəraitinin qeydə alındığını və bunun digər bölgələrə yayılma riski olduğunu xəbərdar edib. Bu barədə BMT Baş katibinin sözçüsü Stefan Düjarrik gündəlik mətbuat konfransında çıxış edərkən bildirib.

Sudanın Əl-Faşir şəhərində baş verən zorakılıqlar nəticəsində minlərlə insan evlərini tərk edərkən, yüzlərlə uşaq ailəsiz şəkildə qaçqın düşərgələrinə çatıb. Rəsmi məlumatlara görə, hər gün daha çox uşaq valideynlərindən ayrı düşərək düşərgələrə gəlir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatına görə, oktyabrın sonlarından etibarən Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) qüvvələrinin Əl-Faşirdə Sudanın ordusundan geri alması nəticəsində Qərbi Darfurda 100 mindən çox insan evlərini tərk edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Sudanda ordu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında üç ilə yaxın davam edən gərgin vəziyyət nəticəsində 21,2 milyon insanın qida təminatı baxımından çətinliklərlə üzləşdiyini açıqlayıb. BMT bildirib ki, xüsusilə iki bölgədə ciddi qida çatışmazlığı müşahidə olunub. Ancaq vəziyyətin nisbətən sabit olduğu bölgələrdə Dünya Qida Proqramı (WFP) yardımları genişləndirilib və insanların ehtiyacları müəyyən qədər ödənilib.

Sudanda Sürətli Dəstək Qüvvələrinin rəhbəri Məhəmməd Hamdan Daqalu üç aylıq humanitar atəşkəs elan edib. RSF-nin sosial media hesabında yayımlanan videoda Daqalu bildirib ki, müharibə xalqı yorub, insanların əzabları artıb və qan tökülməsinin dayandırılması təxirə salınmaz bir vəzifəyə çevrilib. O əlavə edib ki, milli məsuliyyət və ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə dördlü mexanizm (ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri), Afrika Birliyi və Şərqi Afrikada Hökumətlərarası İnkişaf Təşkilatının beynəlxalq səylərinə cavab olaraq atəşkəs elan olunur.

Sudan ordusu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında davam edən münaqişə artıq yalnız döyüş meydanlarında və dağıdılmış şəhərlərdə deyil, həm də beynəlxalq məhkəmələrdə davam edir. Hər iki tərəf 2023-cü ilin aprelində başlayan müharibədən bəri törədilən cinayət və insan hüquqları pozuntularına görə bir-birini ittiham edir. Bu dönüşüm – silahlı qarşıdurmadan hüquqi və diplomatik müstəviyə keçid – münaqişənin hərbi aspektləri ilə yanaşı, hüquqi və siyasi mübarizənin də sərtləşdiyini göstərir və gələcək güc balansını müəyyən edə bilər.

Sudanın mərkəzində yerləşən Kordofan bölgəsində aclıq və kəskin qida çatışmazlığı səbəbindən bir ay ərzində 23 uşaq həyatını itirib. Sudan Həkimlər Şəbəkəsi ölümlərin 20 oktyabr–20 noyabr tarixləri arasında mühasirədə olan Kadugli şəhəri və Dilling qəsəbəsində qeydə alındığını bildirib. Ölkədə 30 aydan çoxdur davam edən və ordunun Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) ilə toqquşması nəticəsində yaranan müharibə humanitar vəziyyəti kəskin şəkildə pisləşdirib. BMT-nin məlumatına görə, müharibə 40 min insanın ölümünə səbəb olub, 14 milyondan çox insan evlərini tərk etməyə məcbur qalıb və ölkənin geniş hissələrində aclıq hökm sürür.

Səudiyyə Ərəbistanı və Misir Sudanda dərhal atəşkəsə nail olunmasının və ölkənin birliyini, suverenliyini qoruyacaq hərtərəfli siyasi prosesin başlamasının vacibliyini bir daha vurğulayıb