Məkkə sazişi müstəvisində İran faktoru önəm daşıyır

Səudiyyə Ərəbistanı Dövlət Statistika İdarəsinin (GASTAT) məlumatına əsasən, 2026-cı ilin iyul ayında ölkədə illik inflyasiya dərəcəsi 1.8 faiz təşkil edib. Bu artımda əsas pay mənzil, su, elektrik enerjisi, qaz və digər yanacaq növlərinin qiymətindəki 4.2 faizlik yüksəlişə məxsusdur. Mənzil və kommunal xidmətlər üzrə illik artıma əsasən mənzil kirayə haqqının 4.3 faiz bahalaşması təsir edib. Bu sektor illik inflyasiya göstəricisinə ən böyük töhfə verən sahə olub və ümumi göstəricinin 0.8 faiz bəndini təşkil edib.

Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Razılaşmasının hərbi əməkdaşlığın mərhələli şəkildə inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutduğunu açıqlayıb. Aktürk bildirib ki, razılaşmanın əsas məqsədi regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə vermək, üç ölkə arasında hərbi əməkdaşlığı inkişaf etdirmək və mümkün böhranlar zamanı birgə fəaliyyət imkanlarını gücləndirməkdir.

İraq Səudiyyə Ərəbistanına təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etmək üçün yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti göndərəcək. Heyətə ölkənin əsas təhlükəsizlik qurumlarının rəhbərləri daxil olacaq. Görüşlərdə Səudiyyə Ərəbistanına qarşı son hücumlar və iki ölkə arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə ediləcək. Səfər İraq və Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri arasında regional təhlükəsizlik təmaslarının artdığı bir dövrə təsadüf edir. Bağdad ərazisindən digər ölkələrə qarşı hücumların qarşısını almaq niyyətində olduğunu bildirib.

Pakistan ABŞ və İran arasında danışıqların bərpası üçün vasitəçilik səylərini davam etdirir. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Tahir Əndrabi İslamabadın iki tərəfi danışıqlar masasına gətirməyə çalışdığını bildirib. Səylər ABŞ-İran atəşkəs memorandumunun icrası və Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələlərin həlli fonunda aparılır. Pakistan rəsmiləri İran, Səudiyyə Ərəbistanı və Küveytlə müzakirələr keçirib. İslamabad regional sülh və təhlükəsizliyin təmin olunmasında fəal rol oynamağa çalışır.

Qətər İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların kritik mərhələdə olduğunu açıqlayıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari su yolunun tezliklə açılmasının vacib olduğunu bildirib. Doha Hörmüz boğazının siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməməli olduğunu vurğulayıb. Qətər həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasındakı müdafiə əməkdaşlığına müsbət yanaşdığını açıqlayıb. Qəzza məsələsinə toxunan əl-Ənsari HƏMAS-ın son addımlarından sonra irəliləyiş olduğunu bildirib. O, razılaşmanın həyata keçirilməsi üçün İsrail tərəfinə beynəlxalq təzyiq göstərilməsinə çağırıb. Qətər regional sabitlik üçün diplomatik səylərin davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Səudiyyə Ərəbistanının vəhhabilikdən imtina etməsi ilə bağlı müxtəlif beynəlxalq KİV-lərdə məlumatlar yayılır. Bu İslam ölkəsi onilliklər boyunca ölkənin əsas dini və siyasi sütunlarından biri sayılan vəhhabilik (sələfilik) məzhəbindən faktiki olaraq uzaqlaşaraq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur.

Pakistan Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif Məkkə müdafiə sazişinin yalnız müdafiə məqsədi daşıdığını bildirib. O, razılaşmanın hücum xarakteri olmadığını vurğulayıb. Şərif sazişin bölgədə sülh, inkişaf və rifahın təşviqinə xidmət etdiyini deyib. Pakistan rəhbəri bu razılaşmanı müsəlman dünyası üçün güc mənbəyi kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, saziş üzərində iş illər ərzində aparılıb. Pakistan hökuməti razılaşmanın hər hansı dövlətə qarşı yönəlmədiyini bildirib. İslamabad sənədin regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə verəcəyini qeyd edib.

İqtisadçı Frederik Şnayder Hörmüz boğazının bağlanmasının Körfəz ölkələrinə ciddi təsir göstərdiyini bildirib. Xüsusilə Küveyt, Bəhreyn və Qətərin alternativ marşrut imkanlarının məhdud olduğu qeyd olunub. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin alternativ yolları olsa da, bunların itkiləri tam kompensasiya edə bilmədiyi vurğulanıb. Yəməndə husilərin Qırmızı dənizdə yaratdığı məhdudiyyətlərin vəziyyəti ağırlaşdırdığı bildirilib. Körfəz ölkələrinin maliyyə ehtiyatları ilə vəziyyəti idarə etdiyi, lakin iqtisadi yükün artdığı qeyd olunub. Alternativ marşrutların Hörmüz boğazını tam əvəz edə bilməyəcəyi bildirilib. Neft qiymətlərinin artımının ehtiyatların istifadəsi və Rusiyanın ixracının artması ilə məhdudlaşdırıldığı qeyd edilib. Gələcəkdə gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi kimi əlavə iqtisadi təsirlərin yarana biləcəyi vurğulanıb.

Səudiyyə Ərəbistanının Azərbaycandakı səfiri İsam bin Saleh əl-Cuteyli Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinin (KOBİA) İdarə Heyətinin sədri Orxan Məmmədovla görüş keçirib. Görüş zamanı Azərbaycan ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub.

Küveyt Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanmış Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi münasibətilə Pakistanı təbrik edib. Nazirlər regiondakı mövcud vəziyyət, o cümlədən işğal altında olan Şərqi Qüdsdə baş verən proseslər ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.

Səudiyyə Ərəbistanında Biznesə İnam İndeksi (BCI) mart ayındakı səngümədən sonra bərpa dinamikasını davam etdirərək iyulda 56,5 bənd səviyyəsində möhkəmlənib və optimizm zonasında qalıb.