İran gələn həftə Pakistan ilə Əfqanıstanın Taliban hökuməti arasında növbəti vasitəçilik görüşünə ev sahibliyi etməyə hazırlaşır. Tehrandakı görüşü fərqləndirən əsas məqam regional güclər Çin və Rusiyanın iştirakının gözlənilməsidir. Bu, Pakistan–Əfqanıstan xəttində artan gərginliyin daha geniş regional stabilliyə təhdid kimi qiymətləndirildiyini göstərir.
#Pakistan və Əfqanıstan arasında gərginlik
Əfqanıstan Xarici İşlər Nazirliyinin Vəkili Əmirhan Muttaki bildirib ki, Kabil ilə İslamabad arasındakı görüşlərin uğursuz olmasının əsas səbəbi Pakistan nümayəndələrinin “məqbul və həyata keçirilə bilməyən tələbləri” olub. Kabil mərkəzli Tolo News kanalına danışan Muttaki, İstanbulda keçirilən görüşləri qiymətləndirərək, Pakistanlı nümayəndələrin müzakirələr zamanı “heç yerinə yetirilə bilməyən və məqbul olmayan” tələblər irəli sürdüklərini qeyd edib. Onlardan biri belə olub: “Bizə Pakistan ərazisində bir daha təhlükəsizlik hadisəsi baş verməyəcəyinə zəmanət verin.”
Əfqanıstan hökumətinin sözçüsü Zabihullah Mücahid, ABŞ-a məxsus pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) ölkənin hava məkanını pozduğunu və bu dronların Pakistan ərazisindən keçərək daxil olduğunu bildirib. Mücahid “Tolo News” telekanalına açıqlamasında deyib ki, İstanbulda keçirilən danışıqlarda Pakistan tərəfi Əfqanıstan ərazisinin onlara qarşı istifadə edilməməsini tələb edib, eyni şəkildə Kabil də Pakistan ərazisinin və hava məkanının Əfqanıstana qarşı istifadəsinə etirazını bildirib.
Əfqanıstan mətbuatının məlumatına görə, Pakistanla sərhəddə baş verən toqquşmalardan sonra elan edilən atəşkəsin təfərrüatlarını müzakirə etmək üçün İstanbulda keçirilən görüşdə tərəflər bir çox məsələdə razılığa gəlib, digər məsələlər üzrə danışıqların davam edəcəyi bildirilib. Əfqanıstanın paytaxtı Kabildə yerləşən Tolo News telekanalının verdiyi xəbərə əsasən, ABŞ-ın X sosial media platformasında yayımlanan məlumata görə, adları açıqlanmayan mənbələr danışıqların gedişatı barədə məlumat paylaşıb.
Dünyada nələr baş verir? Son günlər Pakistan və Əfqanıstan arasında demək olar ki, balaca müharibə gedir. Axı niyə? Bu sadəcə ərazi mübahisəsi məsələsidir mi? Mən bunu başqa cür oxuyardım. İlk öncə Əfqan cəmiyyəti Suriya cəmiyyəti qədər sekulyar olmadığı üçün burada beynəlxalq qüvvələrin qarşılıqlı razılığı əsasında Suriya modelində bir Ulus dövlət qurulmadı. Bizim şərti "islamçı məhəllə" nin insanları özünü aldatmasın. Suriya xalqının böyük əksəriyyəti sadəcə olaraq Əsəd getməsini və onun yerində daha mülayim hakimiyyətin olmasını istəyirdi. Əfqan cəmiyyəti belə deyildir.
Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi, Əfqanıstanla sərhəddə son günlərdə artan gərginliyin ardından 48 saatlik müvəqqəti atəşkəs elan edib. Pakistan Ordusunun İctimai Əlaqələr İdarəsinin (ISPR) məlumatına görə, Əfqan qüvvələrinin Hayber Paxtunxva ərazisindəki sərhəd postlarına hücumuna cavab olaraq altı tank məhv edilib və 25–30 nəfərin öldüyü ehtimal olunur.
Əfqanıstan hökumətinin, ölkənin Spin Boldak bölgəsi ilə Pakistanın Çaman bölgəsində baş verən silahlı toqquşmaların ardından atəşkəs tələb etdiyi iddia olunub. Pakistanın Kəraçi şəhərində yerləşən Geo News telekanalına danışan təhlükəsizlik rəsmiləri, Pakistan ordusunun Əfqan qüvvələrinə məxsus çoxsaylı post və tankı məhv etdiyini bildiriblər. Məlumata görə, son günlərdə baş verən gərgin döyüşlər nəticəsində Spin Boldak və Çaman bölgələrində ciddi itkilər qeydə alınıb.
Pakistanla Əfqanıstan arasında sərhəddə baş verən silahlı toqquşmalar regionda sabitliyi təhlükə altına salıb. Əfqanıstan Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, şənbə günü Pakistan təhlükəsizlik qüvvələrinə qarşı “Dürand xətti boyunca uğurlu hərbi əməliyyat” həyata keçirilib. Qurumun sözçüsü Ənəyətullah Xavarəzmi qeyd edib ki, əməliyyat “Pakistan ordusunun hava zərbələrinə cavab olaraq” keçirilib və gecəyarısı başa çatıb, lakin “əgər Əfqanıstan ərazisi yenidən pozularsa, silahlı qüvvələr qətiyyətlə cavab verəcək”.