#BMT

Çin Xarici İşlər naziri Van İ İranın suverenliyini və təhlükəsizliyini dəstəklədiklərini bildirib. Görüş BRİKS toplantısı çərçivəsində Hindistanda keçirilib. Van İ ABŞ-İran razılaşmasını bərabərlik prinsiplərinə uyğun sənəd kimi qiymətləndirib. O, sazişin Yaxın Şərqdə sülhə töhfə verəcəyini deyib. Çin İranla strateji tərəfdaşlığını vurğulayıb. Pekin sülhə yönəlmiş bütün təşəbbüsləri dəstəklədiyini bildirib. İran rəsmisi isə Çinin mövqeyinə görə təşəkkür edib.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens BMT-nin nüvə müfəttişlərinin İran üzrə yoxlamalara qayıdacağını bildirib. O, bunun ilkin razılaşmanın icrası üçün vacib addım olduğunu qeyd edib. Vens yekun sazişə doğru irəliləyiş əldə olunduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, müfəttişlərlə əlaqə bu həftə başlaya bilər. Vens gecə saatlarında BMT rəsmiləri ilə əlaqə yaratmağa çalışdığını da deyib. ABŞ İranın nüvə proqramında şəffaflığı əsas tələb kimi görür. Danışıqların növbəti mərhələsi gözlənilir.

Tzipi Livni İsrail hökumətini Livan siyasətinə görə tənqid edib. O, hazırkı yanaşmanın strateji səhv olduğunu bildirib. Livni hesab edir ki, ABŞ-İran danışıqları çərçivəsində İsrailin Livandakı əməliyyatlarının dayandırılması üçün mövcud mexanizm uğursuzdur. Keçmiş nazir BMT TŞ-nin 1701 saylı qətnaməsinin daha effektiv icrasını təklif edib. Onun fikrincə, İran və Hizbullah əvvəl daha zəif mövqedə idi. Livni hərbi gücə əsaslanan siyasətin nəticə vermədiyini vurğulayıb. O, hökumətin dəyişməli olduğunu bildirib. Mövzu İsrail daxilində siyasi müzakirələri yenidən gücləndirib.

Qəzzada humanitar vəziyyət getdikcə pisləşir. BMT-nin hesabatına görə, atəşkəsdən sonra 1005 nəfər həyatını itirib, 3157 nəfər yaralanıb. İsrail qüvvələrinin irəliləməsi onlarla ailənin köçməsinə səbəb olub. Yanacaq çatışmazlığı yardım əməliyyatlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Sığınacaqlarda sıxlıq və su qıtlığı xəstəliklərin yayılmasına şərait yaradır. Həşərat və siçovulların artması əlavə risklər yaradır. Humanitar təşkilatlar vəziyyətin kritik olduğunu bildirir. Bölgədə böhran dərinləşir.

Keçmiş BMT rəsmisi Martin Qriffits İranın İsveçrədə keçirilən danışıqlarda iştirak etməməsini narahatlıq doğuran amil kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, bu addım diplomatik prosesə əlavə təzyiq yaradır. Qriffits vəziyyəti Sudandakı bəzi danışıqlarla müqayisə edib. Onun sözlərinə görə, tərəflər bəzən danışıqlarda iştirakı siyasi alətə çevirirlər. Ekspert həmçinin İsrail-Livan-Hizbullah atəşkəsinin tam tətbiq olunmamasının vəziyyəti çətinləşdirdiyini qeyd edib. O hesab edir ki, bu hadisələr ABŞ-İran anlaşmasının icrasına mənfi təsir göstərə bilər. İranın danışıqlarda iştirak etməməsi prosesin gələcəyini qeyri-müəyyən edir. Diplomatik səylərin davam etməsi üçün tərəflərin masaya qayıtmasının vacibliyi vurğulanır.

İordaniyadan Suriyaya könüllü şəkildə qayıdan suriyalı qaçqınların sayı 200 min nəfərə çatıb. Bu barədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının İordaniya nümayəndəliyinin təmsilçisi Yusif Taha məlumat verib. 20 iyun – Ümumdünya Qaçqınlar Günü münasibətilə İordaniyanın dövlət televiziya kanallarından birinə müsahibə verən Yusif Taha 2024-cü il dekabrın 8-dən sonra suriyalı qaçqınların vətənlərinə qayıdışı ilə bağlı prosesdən danışıb.

BMT-nin Uşaq Fondu Qəzza zolağında uşaqlar arasında itkilərlə bağlı yeni məlumat yayıb. Təşkilatın açıqlamasına görə, oktyabr ayında elan edilmiş atəşkəsdən sonra 265 uşaq həyatını itirib, 400-dən çox uşaq isə yaralanıb. UNICEF-in sözçüsü Ceyms Elder bildirib ki, səkkiz aydan artıq müddətdə hər gün orta hesabla bir uşaq öldürülüb. Onun sözlərinə görə, bu göstərici son dərəcə ağır və faciəvi mənzərə yaradır. Elder qeyd edib ki, uşaqlar müxtəlif hücumlar nəticəsində həlak olublar. UNICEF rəsmisi hadisələrin böyük əksəriyyətinə görə İsrail qüvvələrini məsul hesab edib. Qəzzadakı humanitar vəziyyət beynəlxalq təşkilatların ciddi narahatlığına səbəb olmaqda davam edir. Təşkilat mülki şəxslərin, xüsusilə uşaqların qorunmasına çağırış edib.

Çin BMT-də İsrailə Qəzzadakı atəşkəsi pozmaqdan çəkinməyi tələb edib. Fu Cong fövqəladə Təhlükəsizlik Şurası iclasında çıxış edib. O, İsrailin hərbi işğalını genişləndirməsini ciddi narahatlıqla izlədiklərini bildirib. Çin bütün tərəfləri atəşkəs razılaşmasına əməl etməyə çağırıb. Xüsusilə İsrailin təcavüzkar hərəkətlərdən çəkinməsi vurğulanıb. Çinin mövqeyi humanitar vəziyyətin qorunmasına yönəlib. Atəşkəsin pozulması Qaza əhalisi üçün ciddi risklər yaradır. Çin beynəlxalq ictimaiyyəti bu məsələdə məsuliyyətli olmağa çağırır.

İƏT İsrailin Hebronla bağlı səlahiyyət dəyişikliklərini kəskin şəkildə pisləyib. Təşkilat bunu beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirib. BMT və UNESCO qərarlarına istinad edilib. Fələstin tərəfi beynəlxalq müdaxilə çağırışı edib. İbrahimiyyə məscidinin qorunması tələb olunub.

Bakıda 8-ci Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri Dialoqu keçirilib. Tədbirdə dayanıqlı inkişafın maliyyələşdirilməsi müzakirə olunub. İslam maliyyəsi və investisiya alətləri əsas mövzulardan olub. Özəl kapitalın cəlbi və regional əməkdaşlıq vurğulanıb. Rəsmilər yaşıl maliyyənin əhəmiyyətini qeyd ediblər. Beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi ön plana çıxarılıb. Yeni maliyyə mexanizmləri üzrə fikir mübadiləsi aparılıb.

Çin ABŞ–İran danışıqlarının ikinci mərhələsinin daha çətin olacağını bildirib. Pekin bunu prosesin yalnız başlanğıcı kimi qiymətləndirir. Van İ bütün tərəflərin səylərinin davam etməsinin vacibliyini vurğulayıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının rolunun artırılması təklif edilib. Çin regionda uzunmüddətli sülh üçün əlavə diplomatik addımların lazım olduğunu qeyd edib.