#anlaşma memorandumu

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada Qətər və Pakistan rəsmiləri ilə keçirilən görüşlərin başa çatdığını bildirib. Görüşlər ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun icrası çərçivəsində aparılıb. Müzakirələrin əsas məqsədi memorandumun müddəalarının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələləri dəyərləndirmək olub. Görüşlərin nəticələri barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Qətər və Pakistan bu prosesdə vasitəçi rolunda çıxış edir. Tehran danışıqların texniki xarakter daşıdığını vurğulayır. Əlavə açıqlamaların daha sonra veriləcəyi bildirilir.

İran ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına nəzarət məqsədilə xüsusi əlaqə kanalının yaradılacağını açıqlayıb. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadinin sözlərinə görə, bu mexanizm memorandumun mümkün pozuntularının müzakirəsinə imkan verəcək. O, açıqlamanı Qətər vasitəçiləri ilə keçirilən görüşdən sonra verib. Qəribabadi bildirib ki, İranın dondurulmuş 6 milyard dollarlıq vəsaitinin bir hissəsi ölkənin ehtiyac duyduğu malların alınmasına sərf olunacaq. Məlumat İranın rəsmi IRNA agentliyi tərəfindən yayılıb. Danışıqlar ABŞ və İran arasında əldə olunmuş memorandumun icrası çərçivəsində davam edir. Tərəflər öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mexanizmlərini müzakirə edirlər.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirildiyi barədə məlumatları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyəti yalnız Qətər və Pakistan nümayəndələri ilə üçtərəfli formatda danışıqlar aparıb. Qəribabadinin sözlərinə görə, müzakirələr ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunub. Danışıqlarda əsas mövzular Livanla bağlı öhdəliklər və İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olub. Məlumat yarı rəsmi Mehr agentliyi tərəfindən yayılıb. İran tərəfi ABŞ nümayəndələri ilə birbaşa görüşün keçirilmədiyini vurğulayıb. Danışıqlar texniki xarakter daşıyıb.

ABŞ-nin sabiq diplomatı Coi Hud İranın Körfəz ölkələrinə siyasi mesaj verməyə çalışdığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, Tehran anlaşma memorandumunu Hörmüz boğazı üzərində təsir imkanlarının göstəricisi kimi təqdim edir. Hud hesab edir ki, memorandumun mətnində müxtəlif cür şərh oluna bilən ifadələr yer alır. O bildirib ki, İran qarşıdurmanı regional müstəviyə çıxarmağa çalışır. Sabiq diplomat Omanın ərazi sularında hücuma məruz qalan gəminin Qətər neftini daşıdığını xatırladıb. Onun fikrincə, bununla Qətər və Omana da təzyiq göstərilməsi hədəflənib. Hudun səsləndirdiyi fikirlər onun şəxsi siyasi qiymətləndirməsidir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsi ilə bağlı üçüncü tərəflərin iştirakına ehtiyac olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ artıq anlaşma memorandumunda öz əksini tapıb. Tehran mövcud mexanizmlərin kifayət etdiyini və əlavə müdaxiləyə ehtiyac görmədiyini vurğulayıb. Açıqlama Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun Hörmüz boğazında birgə minatəmizləmə təşəbbüsü ilə bağlı bəyanatından sonra verilib. Makron dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün tərəfdaşlarla əməkdaşlıq ediləcəyini açıqlamışdı. İran isə bu məsələnin yalnız mövcud razılaşmalar çərçivəsində həll edilməli olduğunu bildirir. Tərəflərin mövqeləri bu məsələdə fərqli olaraq qalır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Dohada ABŞ rəsmiləri ilə görüş keçiriləcəyi barədə iddiaları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyətinin proqramında ABŞ tərəfi ilə heç bir səviyyədə görüş yoxdur. Bəqainin sözlərinə görə, Dohadakı müzakirələr yalnız anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunacaq. Danışıqlarda əsas mövzulardan biri İrana məxsus məhdudlaşdırılmış maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olacaq. Bu məsələ Qətər tərəfi ilə müzakirə ediləcək. Qətər daha əvvəl 6 milyard dollar həcmində dondurulmuş İran vəsaitinin hələ də Tehrana köçürülmədiyini açıqlayıb. İran tərəfi ABŞ ilə yeni görüşün nəzərdə tutulmadığını bir daha təsdiqləyib.

Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrahman bin Cassim Əl-Tani Avropa İttifaqının Körfəz regionu üzrə xüsusi nümayəndəsi Luici Di Mayo ilə Dohada görüş keçirib. Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, görüşdə tərəflər ikitərəfli münasibətləri və əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər. Danışıqlarda ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumundan sonra Körfəz regionunda yaranmış vəziyyət də nəzərdən keçirilib. Tərəflər təhlükəsizlik və sabitliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində aparılan diplomatik səyləri qiymətləndiriblər. Görüş zamanı regional dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Həmçinin bölgədə gərginliyin azaldılması üçün əməkdaşlığın əhəmiyyəti qeyd olunub. Qətər diplomatik həll yollarına dəstəyini bir daha ifadə edib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Livandakı vəziyyətlə bağlı Tehranın mövqeyini açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ bütün cəbhələrdə, xüsusilə Livanda müharibənin dayandırılması ilə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. Bəqainin sözlərinə görə, Vaşinqton zərurət yaranarsa, İsrailin də üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etməsini təmin etməlidir. O vurğulayıb ki, ABŞ-nin anlaşma memorandumuna əməl edib-etmədiyi həmin sənədin mətninə əsasən qiymətləndiriləcək. İran bu sənədi əsas meyar hesab etdiyini bir daha bəyan edib. Tehran ABŞ-nin gələcək addımlarını da bu çərçivədə izləyəcəyini bildirib. Livanla bağlı mövqe dəyişməz olaraq qalır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsi ilə bağlı xarici müdaxiləyə ehtiyac olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, kənar qüvvələrin bu prosesə qoşulması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə bilər. Bəqayi iddia edib ki, belə müdaxilələr xoş niyyət daşımır və gərginliyi artıra bilər. O qeyd edib ki, məsələ ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunda nəzərdə tutulub. Sözçünün fikrincə, mövcud razılaşma çərçivəsində problemin həlli üçün kifayət qədər mexanizmlər var. Buna görə də bölgədə əlavə xarici iştirakın zəruri olmadığı vurğulanıb. İran bu məsələdə öz mövqeyini bir daha təsdiqləyib.

İranlı tədqiqatçı Əli Əkbər Dareyni ABŞ-ni İranla imzalanmış anlaşma memorandumunun öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, memorandumda İrana məxsus dondurulmuş vəsaitlərin azad edilməsi üçün əlavə şərt nəzərdə tutulmayıb. Dareyni bildirib ki, sənəd iki mərhələdən ibarətdir və hazırda qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması prosesi davam etməlidir. O hesab edir ki, ABŞ öhdəliklərini tam yerinə yetirmədiyi üçün yekun saziş üzrə danışıqların gedişi çətinləşə bilər. Tədqiqatçı İsrail və Livan arasında əldə olunan razılaşmanın da memorandumun mahiyyəti ilə uyğun gəlmədiyini iddia edib. Onun fikirləri İran tərəfinin mövqeyini əks etdirir. ABŞ tərəfindən bu iddialara münasibət bildirilməyib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi yaxın günlərdə ABŞ ilə Qətərdə görüş keçirilməsi barədə yayılan məlumatları təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, İran nümayəndə heyəti Dohaya səfər etsə də, bu, ABŞ ilə danışıqlar üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun sözlərinə görə, səfərin əsas məqsədi anlaşma memorandumunun icrasını izləməkdir. Bəqai qeyd edib ki, ABŞ nümayəndələrinin Qətərə səfəri İran nümayəndə heyətinin proqramı ilə əlaqəli deyil. Rəsmi Tehran iki səfərin bir-birindən tamamilə ayrı olduğunu vurğulayıb. İran tərəfi memorandumun icrasının prioritet olaraq qaldığını bildirib. Yekun saziş üzrə yeni danışıqların başlanacağı ilə bağlı isə hər hansı məlumat verilməyib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai anlaşma memorandumunun icrası ilə bağlı son vəziyyəti açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ memorandumun neft satışına aid 10-cu maddəsinin icrası üçün tələb olunan icazələri verib. Bəqainin sözlərinə görə, İran bu prosesin həyata keçirilməsini izləyir. O həmçinin dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi istiqamətində işlərin davam etdiyini deyib. Sözçü yekun saziş üzrə danışıqların hələ başlamadığını vurğulayıb. O əlavə edib ki, ABŞ nümayəndələrinin Qətərə səfəri İran nümayəndə heyətinin proqramı ilə əlaqəli deyil. İranın Qətərə səfəri yalnız anlaşma memorandumunun icrasına nəzarət məqsədi daşıyır.