Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında baş verən son gərginlikdən ciddi narahat olduğunu açıqlayıb. Nazirlik bütün tərəfləri təmkinli davranmağa çağırıb. Açıqlamada gərginliyin azaldılması və mülki şəxslərin qorunmasının vacibliyi vurğulanıb. Hindistan enerji təchizatının və ticarət axınının fasiləsiz davam etməli olduğunu bildirib. Nazirlik son hücumların bölgədə sülh və sabitliyi poza biləcəyini qeyd edib. Yeni qarşıdurmanın regional təhlükəsizlik üçün ciddi risklər yaratdığı bildirilib. Hindistan tərəfləri vəziyyətin daha da ağırlaşmasına yol verməməyə çağırıb.
#Hindistan
İranın Fars xəbər agentliyi Hindistana məxsus neft tankerinin Hörmüz boğazında Oman marşrutundan geri qaytarıldığını iddia edib. Məlumata görə, Oman sahilləri boyunca yaradılan müvəqqəti dəhliz Körfəzdə qalan gəmilərin təhlükəsiz hərəkəti üçün nəzərdə tutulub. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə həmin marşrutdan istifadə etmək istəyən gəmiləri radio vasitəsilə xəbərdar edərək İranın müəyyən etdiyi dəhlizə yönləndirir. Agentlik bildirir ki, bu gün səhər Hörmüz boğazından keçən bütün gəmilər İranın təsdiqlədiyi marşrutla hərəkət edib. Hörmüz boğazında vəziyyət regionun təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından diqqətlə izlənilir. Boğaz dünya enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə artan gərginlik beynəlxalq dəniz daşımalarına təsir göstərə bilər.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Qautam Adaniyə qarşı ittihamların ləğvini istəyib. Nazirlik işin əsasən xarici yurisdiksiyaya aid olduğunu bildirib. Məhkəmə əvvəlcə prokurorlardan qərarı əsaslandırmağı tələb etmişdi. Yeni sənəddə işin ABŞ maraqları ilə əlaqəsiz olduğu qeyd olunub. İttihamların sübut edilməsinin çətin olduğu vurğulanıb. Ödənişlərin Hindistan daxilində baş verdiyi bildirilir. İşin davamının məqsədəuyğun olmadığı açıqlanıb.
Hindistan Yaxın Şərqdən maye təbii qaz tədarükünün bərpasından sonra məhdudiyyətləri ləğv edib. Hindistan hökumətinin bildirişinə görə, mart ayında fövqəladə tədbirlər tətbiq olunmuşdu. Qaz çatışmazlığı səbəbindən qeyri-prioritet sahələrin istifadəsi məhdudlaşdırılmışdı. Bu vəziyyət Hörmüz boğazı üzərindən daşımaların dayanması ilə bağlı idi. Tədarükün bərpası ilə enerji bazarında sabitlik yaranıb. Məhdudiyyətlərin artıq ləğv edildiyi açıqlanıb. Enerji sektorunda vəziyyət normallaşır.
Meta şirkətinə məxsus Instagram platformasının Hindistanda uşaqların cinsi istismarı ilə bağlı məzmunu ehtiva edən ödənişli reklamlar yayımladığı iddia olunub. BBC-nin araşdırmasına əsasən, Hindistanda yayımlanan bəzi videolarda uşaqların cinsi istismarı ilə əlaqəli ifadələrdən istifadə edilir və istifadəçilər Telegram kanallarına yönləndirilir. Həmin kanallarda bu cür materialların təxminən 99 Hindistan rupisi (təxminən 1,04 ABŞ dolları) qarşılığında satıldığı bildirilir.
Hindistan İranın ali rəhbəri Əli Xameneinin dəfn mərasimində iştirak etmək üçün yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti göndərəcək. Nümayəndə heyətinə xarici işlər üzrə dövlət naziri Pabitra Marqerita və Bihar ştatının qubernatoru Seyid Ata Həsneyn daxildir. Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi bu addımın iki ölkə arasında tarixi və mədəni əlaqələrin əhəmiyyətini əks etdirdiyini bildirib. Vida mərasimləri Tehranda başlayacaq. Əli Xamenei iyulun 9-da doğulduğu Məşhəd şəhərində dəfn olunacaq. Hindistan nümayəndələrinin iştirakı ikitərəfli münasibətlərə verilən önəmin göstəricisi kimi dəyərləndirilir. Mərasimin bir sıra ölkələrin yüksək səviyyəli nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilməsi gözlənilir.
İran rəsmisi Qədir Nizami ölkənin istənilən təhlükəyə qarşı hazır olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ ilə danışıqlara baxmayaraq hərbi qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Nizami ABŞ və İsrailin son bir ildə İrana qarşı hücumlar etdiyini xatırladıb. İran diplomatiya ilə yanaşı təhlükəsizliyə də önəm verdiyini vurğulayıb. Rəsmi həmçinin Çin rəsmiləri ilə görüş keçirib. Tehran etimadsızlıq mühitinin davam etdiyini bildirir. Regionda gərginlik qalmaqdadır.
Çin Xarici İşlər naziri Van İ İranın suverenliyini və təhlükəsizliyini dəstəklədiklərini bildirib. Görüş BRİKS toplantısı çərçivəsində Hindistanda keçirilib. Van İ ABŞ-İran razılaşmasını bərabərlik prinsiplərinə uyğun sənəd kimi qiymətləndirib. O, sazişin Yaxın Şərqdə sülhə töhfə verəcəyini deyib. Çin İranla strateji tərəfdaşlığını vurğulayıb. Pekin sülhə yönəlmiş bütün təşəbbüsləri dəstəklədiyini bildirib. İran rəsmisi isə Çinin mövqeyinə görə təşəkkür edib.
Hindistanın Baş naziri Narendra Modi Hörmüz boğazının açıq qalmasının qlobal iqtisadiyyat üçün vacib olduğunu bildirib. O, ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə bu mövzuda razılaşma əldə olunduğunu qeyd edib. Modi dəniz nəqliyyatında azad hərəkətin vacibliyini vurğulayıb. Hindistanın uzun müddətdir bu prinsipə dəstək verdiyi bildirilib. Hörmüz boğazının enerji və ticarət üçün strateji əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunub. Modi beynəlxalq dəniz yollarında təhlükəsizliyin təmin olunmasının vacibliyini deyib. Açıqlama G7 çərçivəsində aparılan müzakirələr zamanı verilib. Bölgənin qlobal iqtisadiyyat üçün kritik rolu bir daha vurğulanıb.
Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ABŞ–İran razılaşmasını müsbət qiymətləndirib. O, bu razılaşmanın Yaxın Şərqdə sülh üçün yeni ümid yaratdığını bildirib. Modi uzunmüddətli sabitliyin diplomatik yollarla mümkün olduğunu vurğulayıb. G7 sammiti kənarında Tramp ilə görüşdə məsələ müzakirə olunub. Tərəflər regional təhlükəsizlik və sülh prosesi barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Modi razılaşmanın davamlı sülhə töhfə verə biləcəyini qeyd edib. Görüşün detalları tam açıqlanmayıb. Diplomatik proses beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.
Donald Tramp və Narendra Modi G7 sammiti çərçivəsində görüş keçiriblər. Görüşün əsas mövzusu İranla bağlı razılaşma olub. Tərəflər regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. Yaxın Şərqdəki vəziyyət də gündəmdə olub. İran razılaşmasının gələcək təsirləri nəzərdən keçirilib. ABŞ və Hindistan liderləri diplomatik əməkdaşlıq barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Görüşlə bağlı əlavə detalları hələ açıqlanmayıb. Sammit çərçivəsində diplomatik koordinasiya diqqət mərkəzində qalıb.
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hindistanın xarici işlər naziri ilə telefon danışığında Hörmüz boğazında bütün ticarət gəmilərinin ABŞ qüvvələrinin əmrlərinə əməl etməli olduğunu bildirib. O, İran limanlarına qarşı məhdudiyyətlərin pozulmasının və İran neftinin daşınmasının yolverilməz olduğunu qeyd edib. Telefon danışığı Fars körfəzində baş verən tanker insidentindən sonra həyata keçirilib. Hadisə nəticəsində üç hindistanlı dənizçinin həlak olduğu bildirilir. Hindistan tərəfi hücuma sərt etiraz edib. Mülki ticarət gəmilərinə qarşı hücumların qəbulolunmaz olduğu vurğulanıb. Bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik artır. Vəziyyət beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.