15 sentyabr 2025-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Qətər Dövlətinin paytaxtı Doha şəhərində keçirilən Fövqəladə Ərəb-İslam Sammitində iştirak və çıxış edib. Çıxışda Qətərə edilən son hava hücumunun dərin narahatlıq doğurduğu bildirilib, Qətərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə dəstək ifadə olunub. Beynəlxalq hüququn və BMT Nizamnaməsinin prinsiplərinə sadiq qalaraq gərginliyin daha da dərinləşməməsinə çağırış edilib.

İsrailin Fələstində jurnalistlərin öldürülməsinə görə heç vaxt məsuliyyətə cəlb edilmədiyi, bunun isə 20 ildən çox davam etdiyi bildirilib. AzerVoice xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin ifadə və fikir azadlığı üzrə xüsusi məruzəçisi İrene Xan Cenevrədə keçirdiyi mətbuat konfransında açıqlama verib. Xan çıxışında qeyd edib ki, İsrailin cəzasız qalması özbaşınalıq mühiti yaradıb və nəticədə “həqiqəti yerindəcə ortaya qoymağa cəsarət edənləri məhv etmək üçün İsrail əsgərləri istədiklərini edə bilirlər”.

İran prezidenti Məsud Pezeşkian bazar ertəsi Dohada keçiriləcək fövqəladə sammitdən əvvəl çıxış edərək İslam ölkələrini İsraillə münasibətləri kəsməyə çağırıb. Pezeşkian bildirib ki, İsrail “heç bir hüquqi çərçivəni tanımır, qanunlara hörmət etmir” və İslam ölkələri birlik və həmrəyliyi qorumaq üçün bu “saxta rejimlə” əlaqələrini kəsə bilərlər. Dohada keçirilən fövqəladə ərəb-islam sammiti öncəsi danışan İran lideri ümid etdiyini bildirib ki, görüş İsrailə qarşı praktik addımlar barədə nəticə verəcək. O əlavə edib ki, “sionist rejim” yalnız Fələstində deyil, bir sıra İslam ölkələrinə qarşı da təcavüzkar hərəkətlər edib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Dohada İraq və Livanlı həmkarları ilə görüşərək bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Əraqçi bazar günü Ərəb Liqası və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) dövlət başçılarının fövqəladə sammitinə hazırlıq məqsədilə keçirilən nazirlər görüşünün kənarında İraqın xarici işlər naziri Fuad Hüseynlə regional vəziyyəti müzakirə edib.

Bu gün yüzlərlə fələstinli ailə Qəzza şəhərindən çıxmağa başlayıb. Bəziləri yük maşınlarına minib, digərləri isə piyada hərəkət edib. AzerVoice-un məlumatına görə, İsrail ordusu dəfələrlə şəhərdən təxliyə elan etsə də, sakinlərin çoxu başqa gedəcək yerlərinin olmadığını bildirir. Onların sözlərinə görə, İsrail cənubda köçmələrini istədiyi ərazilərə də dəfələrlə zərbələr endirib. Xatırladaq ki, İsrail ordusunun sözçüsü Avixay Edri liman ərazisi və Ər-Rimal məhəlləsinin sakinlərini dərhal cənubdakı “humanitar zona”ya getməyə çağırıb. Lakin fələstinlilər orada artıq çadır qurmaq üçün boş yer qalmadığını deyirlər. Edri 250 mindən çox Qəzza sakininin şəhəri tərk etdiyini bildirsə də, Qəzza mülki müdafiə xidməti bu rəqəmin əslində təxminən 68 min olduğunu açıqlayıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İsrail-Fələstin münaqişəsində iki dövlətli həllin vacibliyini vurğulayan qərar qəbul edib. ABŞ, Argentina və Macarıstan bu qərara veto qoyub. Baş Assambleya əvvəlki gün keçirilən səsvermədə Fələstin Probleminin Sülh Yolu ilə Həlli və İki Dövlətli Həllin Tətbiqinə dair Nyu-York Bəyannaməsini 142 ölkənin dəstəyi ilə qəbul edib. Cəmi 10 ölkə sənədin əleyhinə çıxıb. Ekspertlər bildirirlər ki, bu qərar sentyabrın 22-də keçiriləcək BMT sammitində Fələstinin daha geniş tanınmasının yolunu açır. Fransa, Böyük Britaniya, Avstraliya, Belçika, Kanada, Portuqaliya və Malta artıq həmin sammitdə Fələstin dövlətini tanıyacaqlarını bəyan ediblər.

Türkiyə Xarici İşlər naziri Hakan Fidan 15 sentyabrda keçiriləcək İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) – Ərəb Liqası Xüsusi Zirvəsinə hazırlıq məqsədilə yarın Qətərin paytaxtı Dohada keçiriləcək Xarici İşlər Nazirləri Toplantısında iştirak edəcək

İsrail ordusu Qəzzada BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlər Agentliyinə (UNRWA) aid üç məktəbi bombalayıb. Həmin məktəblərdə İsrailin şimal və cənubdakı bombardmanlarından qaçaraq bölgədə sığınan minlərlə məcburi köçkün yaşayırdı.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası Fələstin probleminin iki dövlətli həllinə dair mühüm qətnamə qəbul edib. Qətnamə, İsrail və Fələstin arasında davam edən münaqişəyə son qoymaq və bölgədə sabitliyi təmin etmək məqsədi daşıyır. Azərbaycan bu tarixi sənədə lehinə səs verən 142 ölkə arasında yer alaraq, beynəlxalq hüququn və ədalətli həll yolunun tərəfində olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan da qətnaməni dəstəkləyib.

Yaponiyada 206 millət vəkili xarici işlər naziri İvaya Takeşiyə məktub təqdim edərək, Fələstin dövlətinin tanınmasını tələb ediblər. Ölkənin müxalif Konstitusiya Demokrat Partiyası (CDP) ilə yanaşı hakim Liberal Demokrat Partiya (LDP) və digər müxtəlif partiyaların nümayəndələrindən ibarət qrup bu məktubu imzalayıb. XİN rəhbəri isə “bu qədər imzanın toplandığı üçün məsələni ciddi qəbul etdiyini” bildirib.

Avropa Parlamenti, qəbul etdiyi yeni qərarla Avropa İttifaqına üzv ölkələri Fələstin Dövlətini tanımağı nəzərdən keçirməyə çağırıb. Qərar məcburi xarakter daşımır, lakin üzv dövlətlərə birbaşa tövsiyə mahiyyəti daşıyır. Parlament daha əvvəl “prinsipcə Fələstin dövlətinin tanınmasını” dəstəkləmişdi, lakin bu dəfə qəbul edilən sənəd hökumətləri daha açıq şəkildə hərəkətə keçməyə dəvət edir.

Türkiyə və İsrail arasındakı münasibətlər tarix boyu əməkdaşlıq və gərginlik mərhələləri ilə formalaşıb. Lakin ehtimal edilən bir hərbi qarşıdurma ssenarisini təhlil edərkən təkcə siyasi gərginlik deyil, hər iki dövlətin mövcud hərbi potensialı, beynəlxalq hüquqi öhdəlikləri və regiondakı geosiyasi reallıqlar da nəzərə alınmalıdır.