ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Körfəz səfərinə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən başlayıb. O, Abu-Dabiyə eniş edərək BƏƏ rəsmiləri ilə görüşlərə hazırlaşır. Rubio səfər çərçivəsində Küveyt və Bəhreynə də gedəcək. O, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının (GCC) iclasında iştirak edəcək. Səfərin regional diplomatik və təhlükəsizlik gündəmi üzərində fokuslanacağı bildirilir. ABŞ və Körfəz ölkələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi göstərilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Bəhreyn, Küveyt və BƏƏ-yə səfər edəcək. O, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının iclasında iştirak edəcək. Səfər zamanı ABŞ–İran anlaşması və Hörmüz boğazı müzakirə olunacaq. Regional təhlükəsizlik və enerji axınları əsas gündəmdir. ABŞ Körfəz ölkələri ilə koordinasiyanı gücləndirmək istəyir. Səfər diplomatik gərginlik fonunda baş tutur.

"Körfəz dövlətləri ABŞ-İran razılaşmasını necə görür?" sualı müasir Yaxın Şərq geosiyasətinin, regional təhlükəsizlik arxitekturasının və qlobal diplomatiyanın ən mərkəzi, ən həssas mövzularından biridir. Amerika Birləşmiş Ştatlarında Donald Tramp administrasiyasının yenidən hakimiyyətə gəlməsindən sonra, Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik kanalların gözlənilmədən aktivləşməsi və İsveçrənin Cenevrə şəhərində rəsmiləşdirilməsi nəzərdə tutulan strateji saziş, regiondakı bütün daxili balansları kökündən dəyişdirmişdir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) üzvü olan dövlətlər - başda Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər Dövləti, Küveyt, Oman və Bəhreyn olmaqla - bu sürətli de-eskalasiya (gərginliyin azaldılması) prosesini sadəcə kənardan izləmir, həm də bu razılaşmanın öz milli təhlükəsizliklərinə, regional nüfuz dairələrinə və gələcək iqtisadi layihələrinə verəcəyi birbaşa və dolayı təsirləri ən xırda detallarına qədər analiz edirlər.

Böyük Britaniya Körfəz ölkələri üçün səyahət xəbərdarlığını yumşaldıb. BƏƏ, Qətər və Küveyt üçün əvvəlki məhdudiyyətlər ləğv olunub. Bu qərar regiondakı vəziyyətin yenidən qiymətləndirilməsi ilə bağlıdır. Mart ayında xəbərdarlıqlar münaqişəyə görə tətbiq olunmuşdu. Yeni tövsiyədə ABŞ–İran razılaşmasına da istinad edilib. Lakin vəziyyətin hələ də qeyri-sabit olduğu vurğulanıb. Hücum riskinin tam aradan qalxmadığı qeyd olunub. Regionda diqqətli davranış tövsiyə olunur.

Küveyt müharibə dövründə elan etdiyi “fors-major” rejimini ləğv edib. Qərar dərhal qüvvəyə minib. Neft hasilatının 2 milyon barrelə çatdırılması planlaşdırılır. Bu proses Hörmüz boğazının açılması ilə üst-üstə düşür. Kommersiya daşımalarının bərpası da nəzərdə tutulur. Enerji sektorunda normal fəaliyyətə qayıdıldığı bildirilir. Qlobal bazarlarda sabitlik gözləntiləri artır. Neft təklifi yüksəlir.

İran XİN rəhbəri Abbas Əraqçi Küveytli həmkarı ilə ABŞ–İran memorandumu barədə danışıb. Tərəflər regional vəziyyəti müzakirə ediblər. Əraqçi razılaşmanın sülhə töhfə verəcəyini bildirib. O, Körfəz ölkələri ilə dialoqun vacibliyini vurğulayıb. Məqsədin anlaşılmazlıqları aradan qaldırmaq olduğu qeyd edilib. Regional təhlükəsizlik məsələləri də gündəmdə olub. Telefon danışığı diplomatik əlaqələrin davam etdiyini göstərib. Yaxın Şərqdə dialoq prosesi aktiv qalır.

Küveyt bəzi beynəlxalq aviareyslərin fəaliyyətini yenidən bərpa etmək qərarına gəlib. Bu barədə Mülki Aviasiya İdarəsi məlumat yayıb. Qərar Körfəz, ərəb və digər xarici aviaşirkətləri əhatə edir. Uçuşların məhdud sayda həyata keçiriləcəyi bildirilib. Hələlik reys cədvəli açıqlanmayıb. Uçuşların 4-cü terminal üzərindən təşkil olunacağı qeyd edilir. Bu ayın əvvəlində hava limanının 1-ci terminalı pilotsuz uçuş aparatı hücumuna məruz qalmışdı. Hücum nəticəsində insan itkisi və ciddi dağıntılar qeydə alınmışdı.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt İran-ABŞ razılaşmasını alqışlayıb. Əmirliklər razılaşmanın bütün müddəalarına əməl olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Rəsmi Əbu-Dabi diplomatik təşəbbüsləri müsbət qiymətləndirib. Küveyt isə münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə dəstəyini bir daha ifadə edib. Bu ölkə bütün tərəfləri növbəti danışıqlarda konstruktiv mövqe sərgiləməyə çağırıb. Hər iki dövlət bölgədə sabitliyin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Onlar dialoqun və qarşılıqlı anlaşmanın əsas yol olduğunu bildiriblər. Körfəz ölkələri diplomatik həll yollarının regional təhlükəsizliyə töhfə verəcəyinə ümid edirlər.

Küveyt müdafiə nazirliyi son 48 saat ərzində 24 düşmən pilotsuz uçuş aparatının hava məkanına daxil olduğunu açıqlayıb. Silahlı qüvvələr bütün PUA-ların qarşısını alıb. General-mayor Saud Əbdüləziz əl-Otaybi bildirib ki, İranın hücumları yalnız maddi ziyanla məhdudlaşıb və insan tələfatı olmayıb. Silahlı qüvvələr vəzifələrini səmərəli və hazır vəziyyətdə davam etdirir. Milli təhlükəsizliyin gücləndirilməsi və vətəndaşların qorunması prioritetdir. Əməliyyatlar hava məkanının qorunması məqsədilə aparılıb. Nazirlik həmçinin vətəndaşların təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət göstərir. Bu tədbirlər regionda təhlükəsizliyin təmin olunmasına xidmət edir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Bəhreyn, Küveyt və İordaniyaya hücumlarını qınayıb. Hücumlar raket və pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə həyata keçirilib. Nazirlik bildirib ki, bu hərəkətlər üç qardaş ölkənin suverenliyini pozur. Təhlükəsizlik və sabitlik üçün ciddi təhdid yaranıb. Regionda gərginlik artıb. Beynəlxalq hüququn prinsiplərinə zidd hərəkətlərdir. BƏƏ beynəlxalq ictimaiyyəti birgə mövqe göstərməyə çağırıb. Diplomatik həll yollarının tapılması vacibdir.

ABŞ və İran arasında baş verən son eskalasiya regionda ciddi narahatlıq yaradıb. İran İnqilab Keşikçiləri korpusu ABŞ-la əlaqəli obyektlərə Bəhreyn, Küveyt və İordaniyada pilotsuz uçuş aparatları və raketlərlə hücumlar həyata keçirib. ABŞ ordusu isə Hörmüz boğazında baş vermiş helikopter qəzasına cavab olaraq özünü müdafiə əməliyyatları aparıb. İran Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi açıqlayıb ki, Tehran heç bir hücum və təhdidi cavabsız qoymayacaq. Hadisələr regionda potensial eskalasiya riskini artırır, beynəlxalq hüquq və təhlükəsizlik məsələlərini gündəmə gətirir. Ekspertlər bildirir ki, davam edən qarşılıqlı əməliyyatlar dəniz nəqliyyatına və regional sabitliyə ciddi təsir göstərə bilər.

Qətər İranın Küveyt, Bəhreyn və İordaniyaya hücumunu qətiyyətlə pisləyib və bu hərəkəti onların suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüququn aşkar pozuntusu kimi qiymətləndirib. Qətər Xarici İşlər Nazirliyi vurğulayıb ki, regionun təhlükəsizliyi və sabitliyinin bərpası üçün de-eskalasiya tədbirləri görmək zəruridir. Nazirlik həmçinin üç ölkə ilə tam həmrəyliklərini ifadə edib və onların suverenlik və təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdıqları bütün tədbirləri dəstəkləyib. Hüquq ekspertləri bildirir ki, bu addım regional gərginliyin azaldılması və diplomatik həll yollarının təşviqi baxımından əhəmiyyətlidir.