Qış mövsümünə təsadüf edən Ramazan ayı sağlamlıq və qidalanma baxımından xüsusi planlama tələb edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə həzm sistemi həssas olan şəxslər, o cümlədən qıcıqlanmış bağırsaq sindromundan (İBS) əziyyət çəkənlər üçün mərhələli hazırlıq və düzgün qida seçimi böyük əhəmiyyət daşıyır. Klinik dietoloq Amal Althayed Ramazandan əvvəl “ağıllı və mərhələli hazırlığın” vacibliyini vurğulayır. O, oruc başlamazdan 1–10 gün əvvəl axşam yeməyini tədricən gecikdirməyi və gündüz porsiyalarını azaltmağı tövsiyə edir. Bu üsul orqanizmin bioloji saatının və həzm sisteminin yeni rejimə uyğunlaşmasına kömək edir.
#sağlam qidalanma tövsiyələri
İngiltərədə aparılan yeni araşdırma, restoran və kafelərin menyularına əlavə edilən kalori etiketlərinin obezliklə mübarizədə nəzərdə tutulduğu qədər effektiv olmadığını ortaya qoyub. 2022-ci ildə İngiltərə böyük restoranlar, kafe və fast food şəbəkələrinin menyularında kalori etiketlərini göstərmələrini məcburi etmişdi. Məqsəd, istehlakçıları daha sağlam seçimlərə yönəltmək idi.
Uzun illərdir sağlam qidalanma nümunəsi kimi göstərilən Aralıq dənizi pəhrizi, az şəkər və heyvani məhsul (xüsusən də qırmızı ət) istifadəsi, bol zeytun yağı, dənli bitkilər, paxlalılar, balıq, yumurta, təzə meyvə-tərəvəzlə zəngin tərkibi ilə seçilir. Tədqiqatlara görə bu pəhriz uzunmüddətli sağlamlığı dəstəkləyir
Braziliyanın Nove de Julho Xəstəxanasının idman həkimi Pablius Braqa və San Paulo Universitetinin endokrinoloqu Elaine Dias, arıqlama zamanı əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün balanslaşdırılmış pəhriz və məşq strategiyalarının vacibliyini vurğulayıb. Dias, bədənin kalori çatışmazlığında əzələni “lüks” kimi görüb parçalaya biləcəyini, bunun maddələr mübadiləsini yavaşlatdığını və “yo-yo pəhriz” riskini artırdığını qeyd edib. X platformasında yayılan məlumatlar, əzələ qorunmasının uzunmüddətli sağlamlıq və fiziki dözümlülük üçün əhəmiyyətini dəstəkləyir.
banan kalium, karbohidrat və maqnezium kimi qida maddələri ilə zəngindir və məşq üçün ideal qəlyanaltıdır. Klivlend Klinikasına görə, bir bananda 451 mq kalium var ki, bu da gündəlik tövsiyə olunan miqdarın əhəmiyyətli hissəsidir. Kalium krampların, yorğunluğun və ürək ritm problemlərinin qarşısını alır. Nyu-York Universitetinin idman dietoloqu Amy Stephens, “Banan məşq performansını artıran kalium və karbohidratlarla doludur,” – deyib. Bir bananda 27 qram karbohidratın olması uzunmüddətli idmançılar üçün dözümlülüyü artırır. Harvard Tibb Məktəbi isə bananın maqneziumla ürək-damar və beyin sağlamlığını dəstəklədiyini qeyd edir.
Avropa Komissiyası “kivi istehlakının defekasiya tezliyini artıraraq normal bağırsaq funksiyasına töhfə verdiyi” yönündəki sağlamlıq iddiasına onay verib. Bu qərarla kivi, Aİ tərəfindən sağlamlıq faydaları tanınan ilk təzə meyvə statusunu qazandı.
Meyvə və tərəvəzlə zəngin qidalanmanın yuxu rejimindən ürək sağlamlığına, beyin və bağırsaq funksiyalarından immunitet sisteminə qədər bir çox sahədə faydalı olduğu uzun müddətdir məlumdur.
Maxan vurğulayıb ki, əksər dietoloqlar yuxudan əvvəl karbohidrat qəbulunu məsləhət görmür. Lakin bəzi araşdırmalar göstərir ki, karbohidratla zəngin axşam yeməkləri insanın daha tez yuxuya getməsinə kömək edə bilər. Yağlı qidalarla bağlı da ziddiyyətli nəticələr var: bir tərəfdən yağlı yemək daha doydurucu olduğu üçün sakit yuxunu dəstəkləyə bilər, digər tərəfdən isə yüksək yağlı pəhrizlər yuxunun müddətini azalda bilər.