#Ramazan bayramı

Azərbaycanlılar arasında geniş yayılan ümumxalq bay­ramlarından biri də Ramazan bayramıdır. Bu ay ilin mübarək aylarından olub, insanların qəlbinə sevinc bəxş edir. Ayın əsas xüsusiyyəti ay boyunca oruc tutmaq, xeyir əməllərin sayını artırmaqdır. İslam dininə görə, oruc tutmaq müsəl­manların əməl etmələri vacib sayılan beş şərtdən ikincisidir. Orucluq hər il hicri-qəməri təqviminin 9-cu ayı olan Ra­mazan ayında 30 gün müddətində saxlanılır. Müsəlman dün­yasında oruc tutma (əs-saum) hicrətin 2-ci ilində (624-cü ildə) tətbiq edilməyə başlanmışdır. Qurani-Kərim Allaha iba­dətin bu şəklini inkişaf etdirərək orucu Quranın nazil edilməsinin və insanlara çatdırılmasının başlanması ilə əla­qələndirmiş və müsəlmanları oruc tutmağa çağırmışdır.

2026-cı ilin martında Azərbaycanda rəsmi bayramlar və istirahət günləri ilə əlaqədar 17 qeyri-iş günü nəzərdə tutulur. Martın 8-i Beynəlxalq Qadınlar Günü bazar gününə təsadüf etdiyindən 9 mart da qeyri-iş günü hesab olunacaq. Bundan əlavə, Novruz bayramı və Ramazan bayramı ilə əlaqədar martda uzunmüddətli istirahət günləri olacaq. Əmək Məcəlləsinin tələblərinə əsasən, bayram günlərinin şənbə və bazar günlərinə təsadüf etməsi və üst-üstə düşməsi ilə əlaqədar əlavə istirahət günləri müəyyən edilib.

Orucluq ibadəti həm dini, həm də fiziki hazırlıq tələb edən müqəddəs bir vəzifədir. İslam dininin qaydalarına əsasən, oruc tutmaq hər bir müsəlman, ağıllı və büluğa (yetkinlik yaşına) çatmış şəxsə vacibdir. Yetkinlik yaşı isə fərdin bioloji inkişafından asılı olaraq dəyişə bilir. Orta hesabla qız uşaqlarında yetkinlik 9-12 yaş, oğlanlarda isə 12-15 yaş aralığında başlayır. Bu dövrdən etibarən şəxs artıq dini baxımdan "mükəlləf" sayılır və oruc tutmaq onun üzərinə bir vəzifə olaraq düşür.

Qış mövsümünə təsadüf edən Ramazan ayı sağlamlıq və qidalanma baxımından xüsusi planlama tələb edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə həzm sistemi həssas olan şəxslər, o cümlədən qıcıqlanmış bağırsaq sindromundan (İBS) əziyyət çəkənlər üçün mərhələli hazırlıq və düzgün qida seçimi böyük əhəmiyyət daşıyır. Klinik dietoloq Amal Althayed Ramazandan əvvəl “ağıllı və mərhələli hazırlığın” vacibliyini vurğulayır. O, oruc başlamazdan 1–10 gün əvvəl axşam yeməyini tədricən gecikdirməyi və gündüz porsiyalarını azaltmağı tövsiyə edir. Bu üsul orqanizmin bioloji saatının və həzm sisteminin yeni rejimə uyğunlaşmasına kömək edir.

ABŞ-də Ramazan və Qurban bayramlarını müsəlmanlar üçün rəsmi tətil kimi qəbul edən ilk ştat olan Vaşinqtonda Ramazan ayı da rəsmi şəkildə tanınıb. Vaşinqton ştatının qubernatoru Bob Ferqyuson sosial şəbəkə hesabında yaydığı açıqlamada Ramazan ayının 18 fevral–19 mart 2026-cı il tarixlərini əhatə etdiyini və bu müddətin rəsmi olaraq Ramazan ayı kimi elan olunduğunu bildirib.

Ramazan düşünmək, tarazlıq tapmaq və bədənimizi daha diqqətlə dinləmək ayıdır. Bu dövrdə gündəlik vərdişlər, o cümlədən qəhvə istehlakı da dəyişir. Bir çox insan qəhvədən tamamilə imtina etmir, sadəcə onu nə vaxt və necə içdiyini yenidən tənzimləyir. Burada əsas məsələ düzgün yanaşmadır. Ramazan zamanı qəhvə içməyin “vahid doğru yolu” yoxdur. Zövq fərqləri, kofeinə həssaslıq, iş rejimi və yuxu qaydaları hər kəsdə fərqlidir. Əsas məqsəd orucluq müddətində bədənə dəstək olan variantı seçməkdir.

Qəzza zolağının cənubundakı Xan Yunis şəhərində yerləşən Nəcat Qaçqınlar Düşərgəsinin sakinləri həyat üçün zəruri olan ən əsas ehtiyacların belə çətin tapıldığı bir şəraitdə bərəkət, xeyirxahlıq və həmrəylik ayına – Ramazana hazırlaşır və daha gözəl Ramazan günlərinin xəyalını qururlar. İsrailin blokadası və hücumları altında yaşayan qəzzalılar artıq 3 ildir ki, çadır şəraitinin ağır şərtləri ilə mübarizə aparır. Sabit və ləyaqətli həyat imkanından məhrum edilən fələstinlilər siyasi və hərbi qeyri-müəyyənliyin davam etdiyi, sığınacaq və qida kimi ən elementar ehtiyacların belə tam ödənilmədiyi bir mühitdə həyata tutunmağa çalışırlar.

Rəsmi elan Ramazan ayından bir gün əvvəl Hilal Müşahidə Komitəsi tərəfindən edilir. Lakin astronomlar İslam aylarının başlanğıc və son tarixlərini dəqiq hesablamalarla əvvəlcədən təxmin edə bilirlər. Dubai Astronomiya Qrupunun əməliyyatlar müdiri Xədicə Əhmədin sözlərinə görə, müqəddəs ayın fevralın 19-da başlaması gözlənilir.