NATO-nun Baş katibi Mark Rutte Alyansın gələcək vizyonu ilə bağlı verdiyi son açıqlamalarda müttəfiqlərin müdafiə potensialını artırmaq sürətindən məmnunluğunu ifadə edib, lakin mövcud addımların hələ də yetərli olmadığını vurğulayıb. Rutte, xüsusilə müdafiə xərclərinin Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) 5 faizinə çatdırılması öhdəliyinə toxunaraq, bunun NATO-nun gələcəkdə ABŞ-dan həddindən artıq asılı bir qurum olmasının qarşısını alacağını bildirib.
#ÜDM artımı
Müasir dünyanın paradoksu ondadır ki, insanlığın ən qədim və eyni zamanda ən müasir problemlərindən biri olan yoxsulluğa qarşı qlobal mübarizə XXI əsrdə Asiya ölkələrinin bayrağı altında aparılır. Nə sosial dövlət sistemi ilə Avropa, nə də liberal yenidənpaylanma modeli ilə ABŞ, məhz Çin dövlət nəzarətini, bazar enerjisini və mədəni intizamı birləşdirən, institusional cəhətdən tam formalaşmış ilk yoxsulluqla mübarizə strategiyasını ortaya qoydu.
Səudiyyə Ərəbistanının real ÜDM artımı 2025-ci ilin üçüncü rübündə 5 faiz təşkil edib. Bu, 2023-cü ilin birinci rübündən bəri qeydə alınan ən sürətli iqtisadi genişlənmədir. Məlumat Statistika üzrə Baş İdarənin operativ hesablamalarında əksini tapıb. İdarənin açıqlamasına əsasən, artım bütün əsas iqtisadi fəaliyyət sahələrində qeydə alınıb. Qeyri-neft sektoru 4,5 faiz, neft sektoru isə 8,2 faiz artım göstərib. Dövlət sektorundakı artım 1,8 faiz səviyyəsində olub.
2025-ci ilin sonunadək dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin yuxarı həddinin 30,0 faizdən aşağı səviyyədə saxlanılması, bu zaman xarici dövlət borcunun 10,0 milyard ABŞ dollarını üstələməməsi kimi hədəflər müəyyən edilib. Bu məsələ "Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsində öz əksini tapıb.
İslam ölkələri qlobal siyasətin formalaşmasında əsas rol oynamağa imkan verən böyük iqtisadi və strateji gücə malikdirlər. Bu imkanlar təbii sərvətlər – neft və qaz, böyük demoqrafik gücü olan insan kapitalı, həmçinin qitələri birləşdirən strateji coğrafi mövqe kimi üstünlükləri əhatə edir. Bu amillər, əgər baxışlar və maraqlar birləşdirilərsə, İslam ölkələrinə ticarət, iqtisadiyyat və beynəlxalq siyasətin istiqamətlərinə təsir etmək üçün böyük güc verir.
2025-ci ilin ikinci rübündə Türkiyə iqtisadiyyatı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,8 faiz artım göstərib. Bu göstərici ilə fasiləsiz iqtisadi artım 20-ci rübə daşınıb. Tikinti sektoru ilin ikinci rübündə ən yüksək artım tempini nümayiş etdirərək 10,9 faiz böyüyüb. İnformasiya və kommunikasiya sahəsində 7,1 faiz, sənaye sektorunda isə 6,1 faiz artım qeydə alınıb. Ticarət, nəqliyyat, turizm və iaşə xidmətləri 5,6 faiz, peşə, inzibati və dəstək xidmətləri isə 5,4 faiz yüksəlib. Maliyyə və sığorta fəaliyyəti ilə daşınmaz əmlak sektoru ayrı-ayrılıqda 2,6 faiz artım nümayiş etdirib. Digər xidmət sahələrində isə bu göstərici 2,1 faiz olub. Məhsul üzərində vergilər – subsidiyalar fərqində 3,0 faiz artım qeydə alınıb.
Polşa, F-16 döyüş təyyarələrinin hamısını Blok 72 Viper modelinə yüksəltmək üçün ABŞ ilə 3,8 milyard dollar dəyərində müqavilə imzalayıb. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin davam etməsi səbəbilə Polşa hərbi modernləşdirmə səylərini gücləndirib. Polşanın müdafiə naziri Vladislav Kosinyak-Kamyş, imza mərasimində verdiyi açıqlamada ABŞ ilə imzalanan 3,8 milyard dollarlıq modernizasiya sazişinin ölkənin 48 ədəd F-16C/D Block 52+ təyyarəsinin hamısını əhatə edəcəyini bildirib.
Bu ilin 1 iyul tarixinə Azərbaycanın daxili dövlət borcu 17.2 milyard manat və ya 2025-ci il üzrə 130.7 milyard manat məbləğində proqnozlaşdırılan ÜDM-in 13,1 faizini təşkil edib.
Vyetnam möhtəşəm təbiəti, zəngin mədəniyyəti və unikal mətbəxi ilə turistlər üçün cəlbedici bir ölkədir. Amma şəhərlərdə soyğunçuluq və turistlərə qarşı fırıldaqçılıq halları baş verə bilər, ona görə də diqqətli olmaq vacibdir.