İsrail ordusu ABŞ Prezidenti Donald Trampın atəşkəs planının ikinci mərhələsinə uyğun olaraq Qəzza zolağındakı "Sarı xətt" boyunca xüsusi toplama məntəqələri yaradıb. Bu məntəqələr HƏMAS-ın öz silahlarını beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvələrinə təhvil verməsi üçün nəzərdə tutulub. Planlaşdırılan prosesə əsasən, toplanan silahlar İsrailə daşınaraq orada məhv edilməlidir.

HƏMAS-ın yüksək rütbəli rəsmisi Bəssam Naim müharibədən sonrakı Qəzzanı idarə etmək üçün texnokratik komitənin yaradılmasını müsbət addım kimi qiymətləndirib. Misirin vasitəçiliyi ilə elan edilən 15 nəfərlik Fələstin texnokratik komitəsi ABŞ Prezidenti Donald Trampın rəhbərlik edəcəyi "Sülh Şurası"nın nəzarəti altında fəaliyyət göstərəcək. Bəssam Naim bildirib ki, bu komitənin qurulması atəşkəsin möhkəmləndirilməsi, müharibənin yenidən başlamasının qarşısının alınması və humanitar böhranın həlli üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir. O, HƏMAS-ın Qəzza zolağının idarəçiliyini milli keçid komitəsinə təhvil verməyə və onun fəaliyyətinə şərait yaratmağa hazır olduğunu vurğulayıb.

60 illik milli hərəkət olan “HƏMAS”—ın bütün təcrübə, fədakarlıq və qəhrəmanlıqlarına baxmayaraq-öz siyasi və mübarizə seçimlərini heç vaxt ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyib.Ptoblem onda olub ki, onlar müqaviməti bütövlükdə tənqid etməkdən yayınaraq həqiqəti gizlədiblər: Müqavimət özü qanunsuz deyil - bu, işğala qarşı ədalətli reaksiya və insanlıq halıdır. Tənqid isə konkret bir strateji seçimə yönəlməlidir.

İsrailin iki il davam edən Qəzza müharibəsi (2023-2025) ərzində “HƏMAS” hərəkatı yalnız xarici deyil, həm də daxili təhdidlərlə üzləşdi. Müharibə dövründə bir sıra qəbilə və silahlı dəstələr meydana çıxaraq bölgədə təhlükəsizlik boşluğu yaratmağa cəhd göstərdi. Atəşkəsin qüvvəyə minməsindən bir neçə gün öncə “HƏMAS” Xan Yunis şəhərinin cənubunda yerləşən Məcaidə qəbiləsinin silahlıları ilə ən böyük toqquşmasına girdi. Müharibə bitdikdən dərhal sonra isə hərəkat Dəğmiş qəbiləsi ilə daha geniş döyüşlər apardı və İsrailin himayəsində fəaliyyət göstərən silahlı qrupları izləməyə başladı.

Tramp tez-tez dünyanın diqqətini çəkən təxribatçı açıqlamalar verməyi sevir. Məsələn, ABŞ-ın Qəzza zolağına tam nəzarət edəcəyi və orada “Qəzza Rivyerası” adlı cazibədar bölgə quracağı fikri kimi. Digər tərəfdən isə o, çox vaxt nümayişkaranə addımlar atır: iyun ayında İrana qarşı həyata keçirilən qəfil hücum və ya bu ay Venesuelalı narkotik tacirlərinə qarşı təşkil edilən əməliyyat kimi. Lakin bu addımları strateji nəticələr doğuran ardıcıl siyasət kimi qəbul etmək düzgün olmaz.

İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu isə HƏMAS-ın bəyanatını “hiylə” adlandıraraq rədd edib. İsrail mediasına açıqlamasında o, “Müharibəni yalnız bizim şərtlərimizlə bitirmək mümkündür. Bunlara HƏMAS-ın silahsızlandırılması və Qəzza üzərində təhlükəsizlik nəzarətinin qurulması daxildir”, – deyə bildirib.

Bu addım Misirin müharibəni bitirəcək çıxış yollarının axtarışı üzrə təşəbbüslərin və diplomatik fəaliyyətin mərkəzində qalmaq istəyini göstərir. Eləcə də, hər hansı razılaşmanın Misirdən kənar əldə olunmasının və ya onu kənarda qoymaq cəhdlərinin mümkünsüzlüyünü vurğulayır.

HƏMAS Qəzza zolağında atəşkəs barədə təklifə müsbət cavab verdiyini rəsmi olaraq təsdiqləyib. Müvafiq bəyanat HƏMAS-ın “Telegram” kanalında dərc olunub. “HƏMAS və digər fələstinli fraksiyalar Misir və Qətərdən ötən gün onlara təqdim edilən atəşkəs təklifinə razılıqlarını vasitəçilərə çatdırıblar”, – bəyanatda qeyd olunub.

Qahirədə keçirilən və “gərgin” adlandırılan görüşdən sonra bəzi fələstinli fraksiyalarla HƏMAS arasında mövqelərdə açıq fərqlərin ortaya çıxdığı görülsə də, hərəkatın mövqeyi dəyişərək İsrailin Qəzza şəhərini işğal etməsinin və təxminən 1 milyon fələstinlinin yenidən cənuba köçürülməsinin qarşısını almağa yönəlmiş razılaşmaya daha açıq münasibət nümayiş etdirdi.

İsrail ordusu Qəzza zolağının şimalında HƏMAS tərəfindən istifadə olunan 7 kilometrlik yeraltı tuneli bağladığını açıqlayıb. Bu barədə ordunun rəsmi saytında yayımladığı bəyanatda deyilir. Bildirilib ki, Beyt Hanun bölgəsində aparılan əməliyyat zamanı tunel xəttinə 20 min kubmetrdən çox izolyasiya materialı doldurulub.

Əl-Əzhər Universitetinin Qəzza ilə bağlı yayımladığı bəyanatın silinməsi siyasi dairələrdə qalmaqala səbəb olub. Bəyanatın silinməsi arxasında hökumət təzyiqlərinin olub-olmaması müzakirə olunur.

Lakin 2023-cü il oktyabrın 7-dən əvvəlki vəziyyət, həmin tarixdən sonrakı vəziyyətlə müqayisədə fərqlidir. Son 21 aydır davam edən İsrail müharibəsi zamanı son aylarda HƏMASın nəzarətə başladığı vaxtdan bəri ən ciddi sayılan çağırışlar meydana çıxıb.