ABŞ Mərkəzi Komandanlığı may ayının əvvəlindən bəri Hörmüz boğazından keçən 1000-dən çox gəmiyə dəstək göstərdiyini açıqlayıb. CENTCOM bildirib ki, ABŞ qüvvələri yüksək hazırlıq vəziyyətindədir və kommersiya gəmilərinə dəstək verməyə davam edir. Hörmüz boğazı dünya neft tədarükünün təxminən 20 faizinin keçdiyi strateji su yoludur. ABŞ bu marşrutda gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə yardım etdiyini vurğulayıb. Açıqlama CENTCOM nümayəndəsinin verdiyi müsahibədə səsləndirilib. ABŞ qüvvələrinin bölgədə əməliyyat hazırlığını qoruduğu bildirilib.

Dəniz təhlükəsizliyi üzrə analitik Aaron Kennedi Hörmüz boğazında İranın gəmi hərəkətinə nəzarət etdiyini iddia edib. O bildirib ki, Tehran öz icazəsi olmadan hərəkət edən gəmiləri hədəfə alır. Analitikin sözlərinə görə, boğazda iki əsas gəmiçilik dəhlizi mövcuddur. Şimal marşrutunun ABŞ blokadası altında olduğu, cənub marşrutunda isə ABŞ-ın məhdud mühafizə təmin etdiyi qeyd olunub. Kennedi bu mühafizənin İranın mümkün hücumlarının qarşısını almaq üçün kifayət etmədiyini bildirib. Bu qiymətləndirmələr analitikə məxsusdur və müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.

ABŞ ordusu Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı İranın iddialarını təkzib edib. CENTCOM boğazın kommersiya gəmilərinin hərəkəti üçün açıq olduğunu açıqlayıb. ABŞ tərəfi İranın bu beynəlxalq dəniz yoluna nəzarət etmədiyini bildirib. Məlumata görə, son dörd ayda minlərlə gəmi Hörmüz boğazından keçib. Bundan əvvəl İran iki gəmini dayandırdığını və dörd tankerə marşrutunu dəyişdirdiyini iddia etmişdi. ABŞ bu məlumatları təsdiqləməyib. Hörmüz boğazı dünya enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas dəniz marşrutlarından biridir.

İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamalarından sonra dünya bazarında neft bahalaşıb. Tehran iki gəmini dayandırdığını və daha dörd tankerə marşrutunu dəyişdirdiyini iddia edib. Bu məlumatlar hələlik müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Buna baxmayaraq, bəzi neft və yük gəmilərinin boğazdan keçidi davam edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Brent markalı neftin qiyməti 1 faizdən çox artıb. Analitiklər qiymət artımının davam edəcəyini gözləyirlər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazında 17 ticarət gəmisinin marşrutunu dəyişdiyini açıqlayıb. CENTCOM daha iki gəminin dayandırıldığını və digər iki gəmidə yoxlamalar aparıldığını bildirib. ABŞ bu tədbirlərin İrana qarşı blokada çərçivəsində həyata keçirildiyini qeyd edib. Hörmüz boğazı dünya enerji ticarətinin ən mühüm marşrutlarından biridir. Qlobal neft və qaz ixracının təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir. İran hələlik ABŞ-nin açıqlamalarına münasibət bildirməyib.

Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə Manila şəhərində görüşəcəyini açıqlayıb. Görüş Cənub-Şərqi Asiya Ölkələri Birliyinin nazirlər toplantısı çərçivəsində keçiriləcək. Tərəflərin Ukraynadakı müharibə və Fars körfəzi bölgəsindəki vəziyyəti müzakirə etməsi gözlənilir. Lavrov bu görüşün faydalı olacağını və qarşılıqlı sualların cavablandırılması üçün yaxşı imkan yaradacağını bildirib. Görüşün cümə axşamı səhər saatlarında baş tutacağı açıqlanıb. Rusiya son günlər ABŞ-nin İrana qarşı endirdiyi zərbələri sərt şəkildə tənqid edib. Analitiklər görüşün Moskva ilə Vaşinqton arasında dialoqun davam etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını qeyd edirlər. Danışıqların nəticəsi beynəlxalq gündəmdə diqqətlə izlənilir.

Bəhreyndə xəbərdarlıq siqnalları yenidən səsləndirilib. Daxili İşlər Nazirliyi əhalini sakitliyə çağırıb və təhlükəsiz yerlərə keçməyi tövsiyə edib. Bu gün ərzində ölkədə belə siqnallar artıq ikinci dəfə işə salınıb. Daha əvvəl İranın Əl-Saxir hava limanındakı müəyyən obyektlərə zərbə endirdiyi bildirilmişdi. Bəhreyn rəsmiləri hadisənin detalları barədə əlavə məlumat açıqlamayıb. İran tərəfi də məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Bölgədə hərbi gərginlik davam edir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkəsinin ABŞ-la “tammiqyaslı müharibə” vəziyyətində olduğunu açıqlayıb. O, İranın bu qarşıdurmanın nəticələrini qəbul etməli olduğunu bildirib. Pezeşkian yaranmış vəziyyətə real yanaşmağın vacibliyini vurğulayıb. İran Prezident Administrasiyasının məlumatına görə, ölkə mövcud şəraitdə müqavimət göstərməyə hazırdır. ABŞ və İran arasında son günlər hərbi və siyasi gərginlik artıb. Tərəflər qarşılıqlı ittihamlar səsləndirirlər. ABŞ rəhbərliyi açıqlamaya hələlik cavab verməyib.

Bəhreyn İranın pilotsuz uçuş aparatları ilə hava naviqasiya sistemlərinə hücum etdiyini açıqlayıb. Mülki Aviasiya İdarəsi hadisədən sonra təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirildiyini bildirib. Qurum hava naviqasiya xidmətlərinin fəaliyyətinin davam etdiyini açıqlayıb. Bəhreyndə uçuşların və hava tranzitinin normal şəkildə həyata keçirildiyi qeyd olunub. Hücumun hava nəqliyyatına ciddi təsir göstərmədiyi bildirilib. İran tərəfi hadisə ilə bağlı açıqlama verməyib. Bölgədə hava və dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik davam edir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ-la imzalanan anlaşma memorandumunda ölkəsinin milli maraqlarının tam qorunduğunu bildirib. O, razılaşmanın 14 maddəsinin heç birində İranın hüquqlarından geri çəkilmədiyini deyib. Pezeşkian əldə olunan nəticələrin əsas hissəsinin İranın xeyrinə olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, sənəddə ABŞ-a birtərəfli üstünlük verən müddəa yoxdur. ABŞ və İran arasında iyun ayında imzalanan razılaşmaya baxmayaraq, bölgədə hərbi gərginlik yenidən artıb. Tərəflər bir-birini anlaşmanın şərtlərini pozmaqda ittiham edir. Hörmüz boğazı və qarşılıqlı öhdəliklər əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır.

Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov BƏƏ-li həmkarı Abdullah bin Zayed Al Nəhyanla telefonla danışıb. Nazirlər Fars körfəzindəki son vəziyyəti müzakirə ediblər. Tərəflər ABŞ ilə İran arasında dərhal atəşkəsin əldə olunmasının vacibliyini bildiriblər. Onlar hərbi qarşıdurmanın bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyi təhdid etdiyini vurğulayıblar. Lavrov və Abdullah bin Zayed böhranın danışıqlar yolu ilə həllinə çağırıblar. Nazirlər ABŞ və İranın yenidən danışıqlar masasına qayıtmasını zəruri hesab ediblər. Telefon danışığı zamanı bölgədə gərginliyin azaldılması yolları da nəzərdən keçirilib. Rusiya və BƏƏ diplomatik səylərin davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.

SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələri ABŞ-ın bölgədəki dəniz qüvvələrinə qarşı əməliyyatın “sıfır saatı”nın yaxınlaşdığını iddia edib. İran dövlət televiziyası tərəfindən yayımlanan bəyanatda ABŞ qüvvələrinin hərəkətlərinin nəzarətdə olduğu bildirilib. SEPAH ABŞ hərbi texnikasının da izlənildiyini qeyd edib. Bəyanat “Gözləyin və görün” xəbərdarlığı ilə başa çatıb. İran mümkün əməliyyatın detalları barədə məlumat verməyib. CENTCOM isə hələlik açıqlamaya münasibət bildirməyib. İddialar müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Bölgədə hərbi gərginlik yüksək səviyyədə qalır.