Səudiyyə Ərəbistanı Xarici İşlər Nazirliyi İranın regionun təhlükəsizliyi və sabitliyini pozan fəaliyyətlərini kəskin şəkildə pisləyən bəyanat yayıb. Nazirliyin açıqlamasında bildirilib ki, Tehran beynəlxalq hüququn prinsiplərini, BMT Nizamnaməsini, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Nizamnaməsini və mehriban qonşuluq qaydalarını pozmaqda davam edir.

İranın ali rəhbərinin baş müşaviri Əli Əkbər Vilayəti ABŞ-ni Fars körfəzində gərginliyin yenidən artmasında günahlandırıb. O bildirib ki, Donald Trampın müvəqqəti anlaşmanın ləğv olunduğunu açıqlaması bölgədə vəziyyəti daha da gərginləşdirib. Vilayəti İranın daha əvvəl də bölgənin siyasi qarşıdurma meydanına çevrilməsinə qarşı xəbərdarlıq etdiyini xatırladıb. Onun sözlərinə görə, istənilən sərgüzəştçi addım dərhal cavablandırılacaq. Baş müşavir İranın hər an cavab verməyə hazır olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran təhqir və hərbi təzyiq qarşısında geri çəkilməyəcək. Vilayətinin açıqlaması ABŞ ilə İran arasında qarşılıqlı ittihamların davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən, qlobal enerji daşımalarının həyata keçirildiyi ən mühüm dəniz marşrutlarından biridir. Dünyada dəniz yolu ilə daşınan neftin təxminən dörddə biri, həmçinin mayeləşdirilmiş təbii qazın əhəmiyyətli hissəsi bu boğazdan keçir. Bu səbəbdən bölgədə baş verən hər hansı insident beynəlxalq enerji bazarlarına və qlobal ticarətə təsir göstərə bilər.

Hörmüz boğazında aylardır gözləyən Yaponiya ilə əlaqəli yük gəmiləri nəhayət marşrutlarını davam etdirməyə başlayıblar. On gəmidən altısı ümumilikdə 12 milyon barel xam neft daşıyır. Yüklər əsasən Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətərdən göndərilib. Gəmilərin böyük hissəsi Yaponiyanın tanınmış gəmiçilik şirkəti tərəfindən idarə olunur. Şirkət boğazdan keçid zamanı ekipajın və yüklərin təhlükəsizliyinə xüsusi önəm verdiyini bildirib. Eyni zamanda, Cənubi Koreyaya məxsus başqa bir neft tankeri də Hörmüz boğazını tərk edib. Həmin gəminin iyulun sonlarında Cənubi Koreyaya çatacağı gözlənilir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu hərəkət bölgədə dəniz daşımalarının tədricən bərpa olunduğunu göstərir.

"Vinsens" raket kreyseri İranın mülki sərnişin təyyarəsini vuraraq tarixdə ən faciəli aviasiya hadisələrindən birinə səbəb oldu

Təhlilçilərin fikrincə, İran müharibədən sonra Hörmüz boğazında mövqeyini daha da gücləndirib. London Kral Kollecinin müəllimi Rob Qayst Pinfold bildirib ki, diplomatik razılaşma Tehranın boğaz üzərində nəzarətini zəiflətməyib. Onun sözlərinə görə, müharibədən əvvəl hər gün boğazdan təxminən 125 gəmi keçirdisə, hazırda bu rəqəm daha aşağıdır. Fars körfəzi ölkələri alternativ ticarət marşrutlarının inkişafını sürətləndirirlər. Buna baxmayaraq, İranın bölgədə təsir imkanlarını artırdığı bildirilir. Təhlilçi hesab edir ki, gəmiçilik şirkətləri yeni vəziyyətə uyğun fəaliyyət göstərməyə məcburdurlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri olaraq qalır.

Fransanın CMA CGM gəmiçilik şirkəti Hörmüz boğazında vəziyyətin tam normallaşmasının bir neçə ay çəkəcəyini açıqlayıb. Şirkətin rəhbəri Rodolf Saade yaxın günlərdə vəziyyətin yaxşılaşacağına ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarından sonra şirkətin bir neçə gəmisi Fars körfəzində qalıb. Münaqişə bölgədə dəniz daşımalarına təsir göstərməkdə davam edir. Sülh dövründə dünya neftinin təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından daşınır. Buna görə də bölgədəki vəziyyət qlobal enerji bazarı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlər tam sabitliyin bərpasının vaxt aparacağını bildirirlər.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, İran və ABŞ arasında imzalanmış anlaşma memorandumuna əsasən, Hörmüz boğazından keçid yalnız 60 gün müddətində ödənişsiz olacaq və Tehran bu strateji su hövzəsindəki suveren hüquqlarından geri çəkilməyəcək.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ölkənin təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı yeni açıqlama yayıb. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, İran beynəlxalq hüquq çərçivəsində özünümüdafiə hüququna malikdir. O, Fars körfəzi sahilində yerləşən bəzi ölkələrin ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarındakı rolunu tənqid edib. Bəqainin sözlərinə görə, İranın hərbi potensialı yalnız ölkənin müdafiəsinə və regionda sabitliyin qorunmasına xidmət edir. Açıqlamada ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hərbi əməliyyatları da sərt tənqid olunub. Eyni zamanda, İranın bölgədəki enerji obyektlərinə qarşı hücumlar həyata keçirdiyi barədə iddialara da toxunulub. Tehran regiondakı son hadisələr fonunda öz təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqda qərarlı olduğunu vurğulayıb. Açıqlama İranla ABŞ və İsrail arasında davam edən gərgin ritorikanın növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirilir.

İranın Fars Körfəzi Boğazı İdarəsi Hörmüz boğazından keçən gəmilərin 60 gün müddətində ödənişsiz keçəcəyini açıqlayıb. Gəmilər müraciətlərini ən azı 48 saat əvvəl təqdim etməlidirlər. Ödəniş tələb olunmayacaq. Təhlükəsizlik və ətraf mühit xidmətləri xərcləri İran hökuməti tərəfindən qarşılanacaq. Memorandum of Understanding çərçivəsində bu qərar qəbul olunub. Gəmi sahibləri rahat və təhlükəsiz keçid əldə edəcək. Bu addım regional ticarəti dəstəkləyəcək.

Hörmüz boğazında mina təhlükəsinin aradan qaldırılması uzun müddət tələb edə bilər. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə mənbələr əməliyyatların 40-50 gün davam edə biləcəyini bildirirlər. Mina axtarışı üçün xüsusi gəmilər və müasir sualtı vasitələrdən istifadə olunacaq. Təhlükəsizlik tam təmin olunmadan bir çox şirkət bölgəyə qayıtmağa ehtiyatla yanaşır. Mütəxəssislər bunun qlobal enerji daşımalarına təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. On milyonlarla barel neftin daşınması gecikə bilər. Beynəlxalq Gəmiçilik Şirkətləri Assosiasiyası hazırkı vəziyyəti riskli hesab edir. Təhlükəsiz marşrutların yaradılması boğazda normal fəaliyyətin bərpası üçün əsas şərt kimi göstərilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ–İran razılaşmasının sabah imzalanacağını bildirib. O, imzalanmadan sonra Hörmüz boğazının “hamı üçün açıq” olacağını qeyd edib. Tramp prosesin sürətli və problemsiz başa çatacağına ümid etdiyini deyib. Eyni zamanda alternativ variantların da mövcud olduğu vurğulanıb. Açıqlama bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələr fonunda verilib. Beynəlxalq diqqətin artdığı bildirilir. Diplomatik prosesin kritik mərhələdə olduğu qeyd olunur. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.