ABŞ Energetika Naziri Kris Rayt bildirib ki, Çin İran neftini ABŞ-dan daha çox ala bilər və qlobal bazarlar üçün əsas məsələ Fars körfəzinin açıq qalmasıdır. Vəziyyətin normallaşması İran qərarlarından asılıdır, eyni zamanda nüvə proqram dayandırılacaq və Hörmüz boğazı vasitəsilə ticarət axını sərbəst davam edəcək.

İki milyon barel İraq xam nefti daşıyan Çinə məxsus "Yuan Hua Hu" adlı supertanker, Hörmüz boğazını keçib və hazırda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmilərinə qarşı yaratdığı blokadaya baxmayaraq, Oman körfəzi yaxınlığında lövbər salıb. Bu, ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından bəri Çin neft tankerinin bu su yolundan keçməsi ilə bağlı məlum olan üçüncü haldır.

İran Çin Prezidenti Si Cinpinin Yaxın Şərqdə sülh və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş dörd maddəlik təşəbbüsünü dəstəklədiyini açıqlayıb. İranın Çindəki səfiri Əbdolreza Rəhmani Fəzli bildirib ki, Pekinin planı Fars körfəzi regionunda davamlı təhlükəsizlik və ortaq inkişaf məqsədi daşıyır. Məsələ İran və Çin xarici işlər nazirləri arasında keçirilən görüşdə də müzakirə olunub. Çin son dövrlərdə Yaxın Şərqdə diplomatik rolunu gücləndirməyə çalışır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri cümə günü elan etdi ki, ABŞ və İran arasında baş verən atışmadan bir neçə saat sonra, Yaxın Şərqdəki müharibədə kövrək atəşkəsi təhdid edən bir vəziyyətdə, ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemləri İrandan gələn raketlərə və pilotsuz uçuş aparatlarına (PUA) qarşı mübarizə aparır.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus “KC-135” yanacaqdoldurma təyyarəsi Fars körfəzi üzərində hava məkanında həyəcan siqnalı göndərib.

"Axios" xəbər saytının ABŞ rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) gəmiləri Hörmüz boğazı və onun ətrafındakı strateji sularda mövqelərini gücləndirir. Bu addım, İran ordusunun və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) boğazdan keçən kommersiya gəmilərinə və neft tankerlərinə qarşı mümkün hücum cəhdlərinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Müharibə müvəqqəti dayanıb, lakin “İranın ərəb ölkələrinə hücumunun qarşısının necə almaq olar” sualı ətrafındakı müzakirələr daha da güclənir. Artıq bölgədə ənənəvi çəkindirmə metodları öz qüvvəsini itirib. Bu, sadəcə nəzəri bir qeyd deyil; sürətlənən regional proseslər göstərir ki, Fars körfəzi yeni mərhələyə qədəm qoyub. İndi təkcə hərbi güc təhdidlərin qarşısını almaq üçün kifayət etmir, müharibədən qaçmaq isə hələ sabitlik demək deyil. Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş iki həftəlik atəşkəs regional münaqişədə mühüm dönüş nöqtəsidir. Lakin bu, körfəz ölkələrinin təhlükəsizlik sistemində yeni alətlər və yollar axtarmasını zəruri edir. Bu gün şahidi olduğumuz proses "hərəkətin qarşısını almaq" məntiqindən, böhranların davamlı eskalasiya (gərginliyin artması) fonunda idarə edilməsi reallığına keçiddir.

Bəhreynin paytaxtı Manama və ətraf ərazilərdə son bir saat ərzində artıq ikinci dəfə xəbərdarlıq sirenləri səslənib. Ölkənin Daxili İşlər Nazirliyi yaranmış vəziyyətlə bağlı təcili bəyanat yayıb.

Qətər neft tankerinə raket zərbəsi ilə bağlı rəsmi açıqlama verilib. Qətər Müdafiə Nazirliyi İran tərəfindən buraxılan raketin ölkənin ərazi sularında hərəkətdə olan neft tankerinə isabət etdiyini bildirib. Hələlik hücum nəticəsində insan tələfatı və ya ekoloji zərər barədə ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Rəsmi qurumlar hadisənin təfərrüatlarını araşdırır.

Küveyt bayrağı altında üzən “Al-Salmi” neft tankeri Dubay sahilləri yaxınlığında İran tərəfindən hücuma məruz qalıb. Hadisə regionda son dövrlərdə artan raket və pilotsuz uçuş aparatları hücumlarının davamı kimi qiymətləndirilir. Yanğının qısa müddətdə nəzarətə alındığı, həmçinin neft sızmasının qarşısının alındığı bildirilir.

Fars körfəzinin ən strateji keçid məntəqəsi olan Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik kritik həddə çatıb. ABŞ və İsrailin hücumlarından sonra İranın boğazı bağlaması fonunda Prezident Donald Tramp bölgədəki mühüm adaları hədəf alan hərbi planlarını yenidən gündəmə gətirib. Tramp müttəfiqlərindən boğazın açılması üçün hərbi dəstək tələb etsə də, bu müraciət gözlənilən reaksiyanı verməyib. Bunun ardınca ABŞ prezidenti İranın əsas neft ixrac terminalı olan Xark adasını işğal etməklə hədələyib. Martın 15-də adaya hava zərbələri endirildiyini elan edən Tramp, hələlik neft anbarlarının hədəf alınmadığını vurğulayıb.

Fars körfəzi regionu neft ticarətinin dünya üzrə ən həssas nöqtələrindən biri kimi tanınır. Hazırda qlobal neft daşımalarının təxminən 30 faizi Hörmüz boğazından keçir. Boğazın hərbi risklərə, siyasi təhdidlərə və blokada təhlükəsinə açıq olması Körfəz ölkələrini alternativ marşrut axtarışına sövq edir. Bu kontekstdə Səudiyyə Ərəbistanında irəli sürülən genişmiqyaslı “Salman Kanalı” layihəsi regionun geoiqtisadi xəritəsini dəyişə biləcək təşəbbüslərdən biri kimi qiymətləndirilir.