#İsrail

Donald Tramp G7 sammiti kənarında ABŞ–İran memorandumuna dair açıqlamalar verib. O, razılaşmanı İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını alan “divar” adlandırıb. Tramp sənədin güclü və detallı olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, İran razılaşmanı imzalamaq və normal həyata qayıtmaq istəyir. O, regionda yeni diplomatik mərhələnin mümkünlüyünü qeyd edib. Livanla bağlı suala cavabında İsrailin özünü müdafiə hüququnu dəstəkləyib. Bununla yanaşı, İsrailin “düzgün qərar” verməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlamalar G7 çərçivəsində beynəlxalq gündəmdə diqqət çəkib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Livandakı əməliyyatları ilə bağlı açıqlama verib. O, İsrailin özünü müdafiə etmək hüququnu dəstəklədiyini bildirib. Tramp əməliyyatların dayandırılmasını tələb etmədiyini qeyd edib. Bununla belə, İsrailin “düzgün qərar verməli” olduğunu vurğulayıb. O, Livanda vəziyyətin həssas olduğunu bildirib. ABŞ Prezidenti balanslı yanaşmanın vacibliyini qeyd edib. Açıqlama regional gərginlik fonunda verilib. Mövzu beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.

İsrail ordusu Livanın cənubunda dron hücumu nəticəsində 5 hərbçinin yaralandığını açıqlayıb. Yaralılardan birinin vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir. Hadisənin partlayıcı dron nəticəsində baş verdiyi qeyd olunub. Hərbçilər dərhal təxliyə edilib və tibbi yardım alıblar. İsrail ordusu hadisənin detalları barədə əlavə məlumat verməyib. Hücumun konkret yeri açıqlanmayıb. Hadisə İsrail–Hizbullah gərginliyi fonunda baş verib. Son dövrlərdə bölgədə dron hücumlarının artdığı bildirilir.

Livan prezidenti Cozef Aun ölkənin İsraillə atəşkəs danışıqlarını müstəqil şəkildə apardığını bildirib. O, bütün qərarların yalnız Livan dövləti tərəfindən qəbul edildiyini vurğulayıb. Aun ölkəsinin atəşkəsin əldə olunmasının tərəfdarı olduğunu qeyd edib. Prezident bu prosesə dəstək verə biləcək dövlətlər arasında İranın da olduğunu deyib. O, Livanın suverenliyinin danışıqlarda əsas prinsip olduğunu bildirib. Aun hər hansı razılaşmanın yalnız dövlət vasitəsilə həyata keçiriləcəyini vurğulayıb. Xarici müdaxilənin qəbul edilmədiyi qeyd olunub. Livan diplomatik həllə açıq mövqe sərgiləyib.

İsrailin keçmiş diplomatı Alon Pinkas Donald Trampın Netanyahuya qarşı tənqidlərinin real olduğunu bildirib. O, Trampın İsrail liderindən ciddi şəkildə məyus olduğunu deyib. Pinkasın sözlərinə görə, Netanyahu İranla bağlı gözləntiləri yanlış təqdim edib. Trampın İran rejiminin tezliklə zəifləyəcəyi iddiasının reallaşmadığı vurğulanıb. Keçmiş səfir həmçinin Netanyahunun ABŞ–İran razılaşmasını pozmağa çalışdığını iddia edib. Bu prosesin Livandakı əməliyyatlarla əlaqələndirildiyi qeyd olunub. Pinkas Trampın reaksiyalarının emosional deyil, real narazılıqdan qaynaqlandığını bildirib. Onun fikrincə, ABŞ–İsrail münasibətlərində gərginlik artıb.

İsrail ordusu Qəzza zolağında iki fələstinli komandiri öldürdüyünü açıqlayıb. Ordu onların HƏMAS və İslami Cihad üzvləri olduğunu bildirib. İsrail tərəfi həmin şəxslərin 7 oktyabr 2023 hücumunda iştirak etdiyini iddia edib. Hədəf alınan şəxslərin Məhəmməd Səid Əhməd Nimrati və Müaviyə Süleyman Zakar Əydi olduğu qeyd olunub. Hücumların Qəzza zolağında baş verdiyi bildirilib. HƏMAS və İslami Cihad bu iddialara hələ cavab verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Bölgədə gərginlik davam edir.

HƏMAS İsrail köçkünlərinin Qərb Sahilində məscidə hücumunu kəskin şəkildə pisləyib. Hadisə Ramallah yaxınlığındakı Cildjiliya kəndində qeydə alınıb. Təşkilat Fələstinlilərə məxsus əmlaklara edilən digər hücumları da qınayıb. Bəyanatda bu hadisələr “təhlükəli eskalasiya” kimi qiymətləndirilib. HƏMAS hücumların müqəddəs yerlərə və Fələstin torpaqlarına qarşı yönəldiyini bildirib. Fələstin mediası bir neçə kənddə məscidlərin yandırıldığını açıqlayıb. Təşkilat bu hücumların cavabsız qalmayacağını vurğulayıb. Bölgədə gərginliyin daha da artdığı qeyd olunur.

Somaliland müdafiə naziri İsrailin bölgədə hərbi baza qurması ilə bağlı iddiaları təkzib edib. O, İsrailin yalnız təhlükəsizlik sahəsində təlimlər apardığını bildirib. Nazir bu barədə yayılan xəbərləri “şayiə” adlandırıb. Məlumata görə, İsrail Somalilandın ordu və polis qüvvələrinin hazırlanmasında iştirak edir. Somaliland prezidenti Abdirahman Məhəmməd Abdullahinin İsrailə səfər etdiyi və Qüdsdə səfirlik açdığı qeyd olunur. İsrailin Somalilandı müstəqil kimi tanıması bölgədə siyasi mübahisə yaradıb. Somali bu addımı suverenliyə qarşı yönəlmiş hərəkət kimi qiymətləndirib. Hadisə regionda diplomatik gərginliyi artırıb.

İƏT İsrailin Hebronla bağlı səlahiyyət dəyişikliklərini kəskin şəkildə pisləyib. Təşkilat bunu beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirib. BMT və UNESCO qərarlarına istinad edilib. Fələstin tərəfi beynəlxalq müdaxilə çağırışı edib. İbrahimiyyə məscidinin qorunması tələb olunub.

Müsəlman Vətəndaş Hüquqları Şurası İsrailin İbrahimiyyə məscidi ilə bağlı qərarını kəskin tənqid edib. Təşkilat bunu dini azadlıqlara və beynəlxalq hüquqa zidd adlandırıb. İsrailin işğal və məskunlaşma siyasətinin davam etdiyi bildirilib. Beynəlxalq ictimaiyyətə müdaxilə çağırışı edilib. Müqəddəs məkanların qorunmasının vacibliyi vurğulanıb.

“Haaretz” yazır ki, İran müharibəsi Netanyahu üçün ciddi siyasi uğursuzluğa çevrilə bilər. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma İsrailin iştirakı olmadan irəliləyib. İranın regional təsirinin azalmadığı, əksinə gücləndiyi qeyd olunur. İsrailin Livandakı əməliyyatlarının gələcəyi də qeyri-müəyyən qalır.