#İsrail

Analitik Dan Perri İsrailin Livanın cənubundan çıxışının ABŞ təzyiqindən asılı ola biləcəyini deyib. O, İsrailin Hizbullahı hələ də təhlükə kimi gördüyünü bildirib. Buna görə də İsrail sərhəd bölgəsində qalmaq istəyə bilər. Perri ABŞ-ın daha sərt mövqe sərgiləməsinin vacib ola biləcəyini vurğulayıb. O, İranın danışıqlarda təsir gücü qazanmağa çalışdığını qeyd edib. İsrail daxilində bu vəziyyət narahatlıqla qarşılanır. Bəzi dairələr bunu geri çəkilmə kimi qiymətləndirir. Livan böhranı regional güc balansına təsir edir.

Livanda İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayı 3,912-yə çatıb. 11,873 nəfərin yaralandığı bildirilir. Bir milyondan çox insan evlərini tərk edib. Qurbanlar arasında mülki şəxslər də var. İsrailin hava və artilleriya zərbələri davam edir. Hücumlar ABŞ–İran razılaşması ərəfəsində qeydə alınır. İsrail əməliyyatları davam etdirəcəyini açıqlayıb. Livanda humanitar vəziyyət ağırlaşır.

Qəzzada bir neçə gün nisbi sakitlikdən sonra İsrail hücumu nəticəsində ölənlər olub. Qəzza şəhərində mülki şəxslərin olduğu bir avtomobil hədəf alınıb. Üç nəfərin öldüyü bildirilir, onlardan biri yaxın günlərdə evlənəcəkdi. Avtomobildə toy dəvətnamələrinin tapıldığı qeyd olunur. Beyt Lahiya bölgəsində bir qız uşağı da həlak olub. Səhər saatlarında bir balıqçı yaralanıb. Xəstəxanalarda dərman çatışmazlığı vəziyyəti ağırlaşdırır. Hadisələrin atəşkəs dövründə baş verdiyi bildirilir.

Böyük Britaniyanın İsraildən hərbi məhsul idxalının kəskin artdığı bildirilir. Məlumatlar UN Comtrade bazasına istinadən təqdim edilib. 2023-cü ildə 74 min dollar olan idxal 2025-ci ildə 7,97 milyon dollara çatıb. Bu, 10 min faizdən çox artım deməkdir. Hesabat Qəzzadakı müharibə ilə bu artım arasında əlaqə qurur. Təşkilat İsrailin işğal olunmuş əraziləri texnologiya sınaq zonası kimi istifadə etdiyini iddia edir. İsrailin ümumi silah ixracının da artdığı qeyd olunur. Mövzu beynəlxalq müzakirələrə səbəb olur.

Aİ xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas İsrail XİN başçısının əlaqələri kəsmə qərarına cavab verib. İsrail naziri Kallasın açıqlamalarını tənqid edərək əlaqələri dayandırdığını bildirib. Kallas Aİ və İsrail arasında dialoqun vacibliyini vurğulayıb. O, iki tərəf arasında çoxlu ortaq maraqlar olduğunu deyib. Kallas iki dövlətli həllin sülh üçün əsas yol olduğunu bildirib. Aİ rəsmisi İsrailin yaşayış məntəqələrini də tənqid edib. İsrail naziri isə qərarını geri götürməyəcəyini bildirib. Məsələ diplomatik gərginlik yaradıb.

İran ABŞ–İran memorandumuna ümumilikdə müsbət yanaşdığını bildirib. Lakin Livandakı İsrail əməliyyatları ciddi narazılıq doğurub. Tehran bu vəziyyətin atəşkəsin pozulması olduğunu hesab edir. İran rəsmiləri Livan məsələsinin razılaşmanın bir hissəsi olduğunu deyir. Onların fikrincə, hücumlar davam edərsə, imzalanma təhlükəyə düşə bilər. Bu vəziyyət birinci mərhələnin icrasını çətinləşdirir. İran prosesin uğursuz ola biləcəyini istisna etmir. Livan böhranı diplomatik gərginliyi artırır.

Donald Tramp İsrail rəhbərliyinin ABŞ–İran razılaşmasından məmnun ola biləcəyini bildirib. O, sənədin İsrail hökumətinə göndərildiyini qeyd edib. Tramp Netanyahu ilə bu mövzuda danışdığını deyib. ABŞ Prezidenti İranın nüvə silahı əldə etməsinin İsrail üçün əsas təhlükə olduğunu vurğulayıb. O, razılaşmanın bu riski azaltdığını bildirib. Tramp İsrailin əsas istəyinin məhz bu olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, buna görə İsrail razılaşmanı müsbət qarşılayır. Mövzu beynəlxalq diplomatik gündəmdə qalır.

Donald Tramp İsrailin Livandakı əməliyyatlarına dair açıqlama verib. O, İsrailin özünü müdafiə etmək hüququnu dəstəklədiyini bildirib. Bununla belə, Tramp Beyrutda dağıntılara ehtiyac olmadığını vurğulayıb. O, İsrailin Hizbullahla mübarizədə daha ölçülü davranmalı olduğunu qeyd edib. ABŞ Prezidenti İsrail və Benyamin Netanyahunun əməkdaşlığını müsbət qiymətləndirib. Tramp iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın vacibliyini bildirib. O, İsrailin “daha yaxşı davrana biləcəyini” deyib. Açıqlama Livandakı gərginlik fonunda diqqət çəkib.

Donald Tramp ABŞ–İran razılaşmasını 2020-ci ildə Qasim Süleymaninin öldürülməsi ilə əlaqələndirib. O, bu prosesin yalnız son aylarda başlamadığını bildirib. Trampın sözlərinə görə, həmin əməliyyat hazırkı diplomatik vəziyyətin əsasını qoyub. O, Süleymanini İranın mühüm fiqurlarından biri kimi təqdim edib. ABŞ Prezidenti əməliyyat qərarının İsrail ilə koordinasiyalı olduğunu iddia edib. Onun sözlərinə görə, İsrail həmin hücumu həyata keçirmək istəməyib. Tramp qərarın ABŞ tərəfindən verildiyini vurğulayıb. Mövzu İran–ABŞ münasibətlərində tarixi gərginliyi yenidən gündəmə gətirib.

HƏMAS İsrailin Qərbi Şəriyədə yeni məskunlaşma layihələrini pisləyib. İsrail mediasına görə, 576 yeni yaşayış vahidi təsdiqlənib. Həmçinin Xevronda dini məktəb tikintisi planlaşdırılır. HƏMAS bu addımı “təcavüz” kimi qiymətləndirib. Təşkilat məskunlaşmaların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. Rəsmilər İsrail rəhbərliyinin məsuliyyətə cəlb olunmasını tələb edib. Bölgədə gərginlik və zorakılıqların artdığı qeyd olunub. Qəzza müharibəsi fonunda vəziyyət daha da kəskinləşir.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyi atəşkəs elanından sonra da hücumların davam etdiyini bildirib. Məlumata görə, həmin dövrdən indiyədək 1000-dən çox fələstinli ölüb. Hücumlar əsasən hava zərbələri ilə həyata keçirilib. Nazirlik mülki itkilərin davam etdiyini qeyd edib. Eyni zamanda 2023-cü ilin oktyabrından bəri ümumi ölüm sayının 73 000-i keçdiyi bildirilib. Bölgədə humanitar vəziyyətin ağır olduğu vurğulanıb. Beynəlxalq çağırışlar mülki əhalinin qorunmasına yönəlib. Qəzzada gərginlik davam edir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Livanda atəşkəsin dərhal və tam şəkildə olmasının vacibliyini bildirib. O, G7 ölkələrinin bu mövqeyi dəstəklədiyini qeyd edib. Makron regionda gərginliyin azaldılmasını əsas prioritet kimi göstərib. Onun sözlərinə görə, Livanın suverenliyi qorunmalıdır. ABŞ–İran razılaşmasının bu prosesə töhfə verməli olduğu vurğulanıb. Makron beynəlxalq hüququn təmin olunmasının vacibliyini qeyd edib. Livandakı vəziyyətin daha geniş münaqişəyə çevrilməməsi çağırışı edilib. Açıqlama G7 sammitində verilib.