Livan parlamentinin sədri Nəbi Berri Livan ilə İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişindən sonra ölkədə yaranan daxili gərginlik fonunda vətəndaşları təmkinli olmağa və ölkənin qarşıdurmaya sürüklənməsinə imkan verməməyə çağırıb.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ, İsrail və Livan arasında əldə olunan çərçivə sazişini İran üçün ciddi zərbə kimi qiymətləndirib. O, televiziya ilə yayımlanan çıxışında razılaşmanın bölgədə yeni təhlükəsizlik reallığı yaratdığını bildirib. Netanyahu İsrail ordusunun Hizbullah tam silahsızlaşdırılana qədər Livanın cənubunda qalacağını da bəyan edib. Baş nazirin sözlərinə görə, bu mövqe İsrailin təhlükəsizlik maraqlarından irəli gəlir. Açıqlama Vaşinqtonda aparılan danışıqlar nəticəsində əldə olunan razılaşmadan sonra verilib. Hələlik Livan və digər tərəflər Netanyahuya cavab verməyiblər. Bəyanatın bölgədəki təhlükəsizlik vəziyyətinə və diplomatik proseslərə təsir göstərə biləcəyi ehtimal olunur. Yaxın günlərdə razılaşmanın icrası ilə bağlı əlavə açıqlamaların verilməsi gözlənilir.

İsrail ordusu Livanın cənubunda həyata keçirdiyi zərbə nəticəsində 7 Hizbullah üzvünün öldürüldüyünü iddia edib. Ordunun açıqlamasına görə, həmin şəxslər İsrail hərbçilərinin yaxınlığında silah daşıyıblar. Zərbənin Əl-Mənzələ bölgəsində, İsrailin “təhlükəsizlik bölgəsi” adlandırdığı əraziyə yaxın yerdə endirildiyi bildirilib. İsrail tərəfi həmin məntəqənin döyüş və müşahidə məqsədilə istifadə olunduğunu iddia edir. “Təhlükəsizlik bölgəsi” Livanın cənubunda, İsrail sərhədindən şimalda yerləşən və İsrail qüvvələrinin nəzarətində saxladığı ərazi kimi tanınır. Hadisə İsrail ilə Hizbullah arasında atəşkəsə baxmayaraq bölgədə gərginliyin davam etdiyini göstərir. Son günlər Livanın cənubunda İsrail ordusunun hərbi əməliyyatları və xəbərdarlıqları yenidən artıb. Bu insident bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin daha da ağırlaşa biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir.

İsrail ordusunun Livanın cənubundakı Əl-Mənsuri qəsəbəsi üzərində xəbərdarlıq vərəqələri yayması bölgədə yeni gərginlik yaradıb. Livan dövlət mediasının məlumatına görə, vərəqələrdə sakinlərdən ərazini tərk etmələri tələb olunub. Bu xəbərdarlıq İsrail ilə Hizbullah arasında atəşkəsin qüvvəyə minməsindən sonra ilk belə hal kimi qiymətləndirilir. Əl-Mənsuri qəsəbəsinin İsrail hərbçilərinin nəzarətində olan əraziyə yaxın yerləşməsi vəziyyəti daha həssas edir. Atəşkəs rejimi qüvvədə olsa da, Livanın cənubunda hücumların davam etdiyi bildirilir. Eyni zamanda, Vaşinqtonda tərəflər arasında gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş danışıqlar aparılır. Yeni xəbərdarlıq bölgə sakinləri arasında narahatlığı artırıb. Hadisə Livanın cənubunda təhlükəsizlik vəziyyətinin hələ də sabit olmadığını göstərir.

İran ilə Körfəz ölkələri arasında sazişlərin imzalanması qeyri-realdır

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ı Yaxın Şərqdə sabitsizliyin əsas səbəbi kimi göstərib. O, Marko Rubionun İranla bağlı açıqlamalarına cavab verərək ABŞ siyasətini tənqid edib. Bəqai ABŞ hərbi müdaxilələrinin sülhə mane olduğunu bildirib. O, İsrailin regionda gərginliyi artırdığını da iddia edib.

İsrail ordusu Livanın cənubunda Hizbullah üzvlərinə qarşı hava və quru əməliyyatı həyata keçirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, iki döyüşçü Ali əl-Taher bölgəsində hədəfə alınıb. İsrail tərəfi onların təhlükəsizlik zonası yaxınlığında “təhdid yaratdığını” iddia edib. Ordunun açıqlamasına görə, zərbə dərhal həyata keçirilib. İsrail əməliyyatların davam edəcəyini bildirib.

Livan Prezidenti Cozef Aun ölkənin cənubunda atəşkəsin İsrail qüvvələrinin geri çəkilməsindən sonra möhkəmləndiriləcəyini bildirib. O, Livan ordusunun bölgədə yerləşdiriləcəyini və bərpa prosesinin daha sonra başlayacağını deyib. Aun Vaşinqtondakı Livan–İsrail danışıqlarının ABŞ–İran prosesindən ayrı olduğunu vurğulayıb. Son günlər İsrail–Hizbullah gərginliyinin nisbətən azalması qeyd olunub. Prezident bu mərhələni atəşkəsin sabitləşdirilməsi üçün imkan kimi dəyərləndirib.

Hizbullah lideri Naim Qasım İsrailin Livanda hər hansı atəşkəs pozuntusuna cavab veriləcəyini bildirib. O, İsrail qüvvələrinin Livandan çıxmalı olduğunu vurğulayıb. Qasim Hizbullahın atəşkəsə əməl etdiyini, lakin pozuntu halında reaksiya veriləcəyini deyib. İsrail rəsmiləri isə qüvvələrin Livanda əməliyyat sərbəstliyinə malik olduğunu bildirir. Açıqlamalar regionda gərginliyin davam etdiyini göstərir.

İsrailin ABŞ-dakı səfiri Yehiel Leyter Livanla bağlı ABŞ vasitəçiliyi ilə aparılan atəşkəs danışıqlarını “fəlakət” adlandırıb. O, danışıqların Hizbullahı zəiflətmək əvəzinə gücləndirə biləcəyini iddia edib. Leyter “deeskalasiya” yanaşmasının yanlış olduğunu və əsas hədəfin Hizbullah olmalı olduğunu deyib. O, İranla bağlı maliyyə vəsaitlərinin bu qrupa yönələ biləcəyindən narahatlıq ifadə edib. Açıqlama regionda gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

Hizbullahın baş katibi Naim Qasım İsrailin Livan ərazisindən tam şəkildə çıxmalı olduğunu bildirib. O, İsrailin heç bir ərazi saxlamadan geri çəkilməsinin şərt olduğunu vurğulayıb. Qasim qeyd edib ki, çıxış üçün müəyyən edilmiş vaxt çərçivəsi olmalıdır və bunun qarşılığında Livan ordusu sərhədə yerləşdirilə bilər. O, hazırda atəşkəsin qüvvədə olduğunu deyib. Açıqlama Livanda gərginlik və diplomatik müzakirələr fonunda verilib.

Livan parlament sədri Nəbih Berri 2024-cü ilin noyabrında İsrail və Hizbullah arasında əldə olunan razılaşmanın atəşkəsin qorunması üçün əsas mexanizm olduğunu bildirib. O, bu sənədin monitorinq və pozuntuların qarşısının alınması üçün imkan yaratdığını qeyd edib. Berri İsrail qoşunlarının geri çəkilməsi və Livan ordusunun yerləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Makron isə Livanın sabitliyi və suverenliyinin qorunmasına çağırış edib. Telefon danışığı diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

Livan Səhiyyə Nazirliyi İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayının 4 192-yə çatdığını bildirib. Son 24 saatda 17 ölüm qeydə alınıb. Cənubi Livanda iki nəfər də öldürülüb. Tərəflər hadisə ilə bağlı fərqli açıqlamalar verib.

Hizbullah İsrail qüvvələrinin Livanın cənubunda mülki şəxslərə atəş açdığını bildirib. İki nəfərin öldüyü, bir neçə nəfərin yaralandığı qeyd olunub. Təşkilat bunu atəşkəsin pozulması kimi qiymətləndirib. Hadisə Nəbatiyyə bölgəsində baş verib.

Netanyahu İsrailin ABŞ-dan hərbi asılılığını azaltmalı olduğunu bildirib. O, ölkənin öz silah sistemlərini inkişaf etdirməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama ABŞ-ın İsrailə Livandakı əməliyyatlarla bağlı təzyiqləri fonunda gəlib. Netanyahu qoşunların Livanda qalacağını da deyib.

Livanın cənubunda İsrail və Hizbullah arasında atəşkəs əsasən qorunur. Rəsmilər son günlərdə demək olar ki, tam sakitlik olduğunu bildirir. Bununla belə, bəzi bölgələrdə İsrail tank atəşi və səs qumbaraları qeydə alınıb. Beyrut üzərində pilotsuz uçuş aparatı müşahidə olunub. Həkimlər vəziyyətin nisbətən sakit olduğunu deyir. Lakin əhali evlərinə qayıtmaqda ehtiyatlı davranır. Atəşkəsin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlar qalır.

Ross Harrison İsveçrə danışıqlarını müsbət ilk addım kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, ABŞ və İran mövqeləri arasında müəyyən yaxınlaşma var. Danışıqlarda BAEA müfəttişlərinin rolu və deeskalasiya mexanizmləri əsas istiqamətlərdir. Ekspertin fikrincə, tərəflər müharibədən daha çox danışıqlardan fayda görür. Lakin siyasi faktorlar prosesi çətinləşdirə bilər. Ən böyük maneə isə Livanın cənubundakı vəziyyət kimi göstərilir. İsrail və regional dinamika danışıqların taleyinə təsir edir.

Tzipi Livni İsrail hökumətini Livan siyasətinə görə tənqid edib. O, hazırkı yanaşmanın strateji səhv olduğunu bildirib. Livni hesab edir ki, ABŞ-İran danışıqları çərçivəsində İsrailin Livandakı əməliyyatlarının dayandırılması üçün mövcud mexanizm uğursuzdur. Keçmiş nazir BMT TŞ-nin 1701 saylı qətnaməsinin daha effektiv icrasını təklif edib. Onun fikrincə, İran və Hizbullah əvvəl daha zəif mövqedə idi. Livni hərbi gücə əsaslanan siyasətin nəticə vermədiyini vurğulayıb. O, hökumətin dəyişməli olduğunu bildirib. Mövzu İsrail daxilində siyasi müzakirələri yenidən gücləndirib.

Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şaraa ölkəsinin Livana hərbi müdaxilə etmək niyyətində olmadığını bəyan edib. O, bu açıqlamanı ABŞ Prezidenti Donald Trampın Suriyanın Livandakı proseslərə cəlb oluna biləcəyi barədə səsləndirdiyi fikirlərdən sonra verib. Əş-Şaraa televiziya müsahibəsində bildirib ki, Suriya Livanla hərbi deyil, iqtisadi əməkdaşlıq kanallarının inkişafında maraqlıdır.

Şirin Ebadi bu gün 21 iyun, 1947-ci ildə doğulub. O Nobel mükafatı laureatı, hüquqşünas, yazıçı, müəllim, sabiq hakim və İranda İnsan Hüquqları Müdafiəçiləri Mərkəzinin qurucusudur. 2003-cü ildə Ebadi demokratiya, həmçinin qadın, uşaq və qaçqın hüquqlarının qorunması istiqamətində nümayiş etdirdiyi qabaqcıl fəaliyyətinə görə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülüb. O, bu ali mükafatı alan ilk İraq və ya İran vətəndaşı — ilk iranlı şəxsiyyətdir. Şirin Ebadi 2009-cu ildən bəri Londonda mühacirətdə yaşayır. 2026-cı ilin mart ayında İran müxalifətinin lideri Rza Pəhləvi bəyan edib ki, Ebadi İranda keçid dövrü ədalət mühitinin nizamnamələrini hazırlayacaq xüsusi bir komitəyə rəhbərlik edəcək. Bu komitə İslam Respublikası dövründə baş vermiş insan hüquqları pozuntularını araşdırmaq məqsədilə xüsusi məhkəmə və faktaraşdırıcı komissiyanın strukturunu formalaşdıracaqdır. O, eyni zamanda "Time" jurnalı tərəfindən 2026-cı ildə dünyanın ən nüfuzlu 100 şəxsindən biri elan edilib.

Region dövlətlərinin və xalqlarının tarixi yaddaşında, ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Barak Obamanın dövründə — 2015-ci ildə imzalanmış qlobal nüvə sazişi hələ də daxilən tam təzədir. Eyni zamanda, şərq dünyasında məşhur olan "Mömin eyni yerdən iki dəfə sancılmaz" atalar sözü də regionun kollektiv şüurunda öz fundamental yerini qorumaqdadır. Bu gün mövcud olan bütün rəsmi məlumatlar və göstəricilər bizə onu nümayiş etdirir ki, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında tam yeni bir sazişin imzalanması astanasındayıq. Lakin cari 2026-cı il əsla 2015-ci il deyil, Donald Tramp isə Barak Obama deyildir.

Livan parlamentinin üzvü Nəcat Aun Saliba ölkə əhalisinin müharibə və dağıntılardan yorulduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, insanlar ailələrini, evlərini və dolanışıq imkanlarını itirirlər. Deputat hadisələrin dövlət üçün də ciddi maliyyə yükü yaratdığını qeyd edib. Saliba hesab edir ki, həm İsrail, həm də Hizbullah Livan ərazisindən öz məqsədləri üçün istifadə edir. O bildirib ki, qarşılıqlı hücumlar indiyədək heç bir real nəticə verməyib. Deputat gərginliyin davam etdirilməsinin çıxış yolu olmadığını vurğulayıb. Onun fikrincə, tərəflər qarşıdurma əvəzinə həll yolları axtarmalıdırlar. Livanda sülhə çağırışlar getdikcə artır.

Benyamin Netanyahu İsrail qoşunlarının Livanın cənubunda qalacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, bu qərar İsrailin şimal sərhədlərinin təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədi daşıyır. Baş nazir ordunun bölgədə fəaliyyətini davam etdirəcəyini vurğulayıb. Netanyahu Hizbullahın mümkün hücumlarına sərt cavab verilməsi barədə göstəriş də verib. Eyni zamanda İsrail qüvvələrinə qarşı təhlükələrin aradan qaldırılması tapşırılıb. Açıqlama atəşkəs ətrafında mübahisələrin davam etdiyi dövrdə verilib. Livan və İsrail arasında gərginlik hələ də yüksək olaraq qalır. Bölgədəki vəziyyət diqqətlə izlənilir.

Ekspert Yossi Mekelberq ABŞ və İsrail arasında Livanla bağlı fikir ayrılıqlarının artdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp və Cey Di Vens Benyamin Netanyahunun hərəkətlərindən narazıdırlar. Analitik İsrailin qarşısında üç mümkün ssenarinin olduğunu qeyd edib. Birinci variant diplomatik həll yolunun seçilməsidir. İkinci variant hərbi əməliyyatların qısa müddət davam etdirilməsidir. Üçüncü və ən riskli ssenari isə ABŞ-nin mövqeyinə baxmayaraq müharibənin davam etdirilməsidir. Ekspert bunun həm İsrail, həm də Livan üçün ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayıb. Livan məsələsi ətrafında müzakirələr davam edir.