ABŞ Prezidenti Donald Trampın əmri ilə dünyanın ən böyük aviadaşıyıcısı olan "USS Gerald R. Ford" Karib dənizindən Yaxın Şərqə doğru yola düşüb. Bu addım Vaşinqtonun Tehrana nüvə proqramı ilə bağlı təzyiqləri artırdığı bir vaxtda atılıb. Hazırda regionda olan "USS Abraham Lincoln" aviadaşıyıcısına "USS Gerald R. Ford"un da qoşulması Trampın "maksimum təzyiq" siyasətinin hərbi hissəsini təşkil edir. Prezident Tramp dünən verdiyi açıqlamada İranı xəbərdar edərək bildirib ki, sazişin əldə olunmaması Tehran üçün "çox travmatik" olacaq.

Bu gün Kahramanmaraşın düşmən işğalından azad edildiyi, "Müsəlman Qardaşlar"ın qurucusunun öldürüldüyü və Çin imperiyasının rəsmən süqut etdiyi gündür. Həmçinin Darvin və Linkoln kimi iki dahinin eyni gündə doğulması tarixin nadir təsadüflərindəndir.

Ekspertin sözlərinə görə, İran və İsrail arasındakı raket mübadiləsi zamanı İraqdakı proksi qüvvələrin (Həşdü Şabi, Mehdiyyə, Fatimiyyun və s.) prosesə qoşulmamasının əsas səbəbi Azərbaycanın diplomatik səyləri olub.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu bu həftə Vaşinqtona səfər edərək ABŞ prezidenti ilə İranla aparılan nüvə danışıqlarının daha geniş çərçivəyə salınmasını müzakirə etməyi planlaşdırır. Məlumata görə, İsrail tərəfi uzun müddətdir ki, İranın uranın zənginləşdirilməsini tam dayandırmasını, ballistik raket imkanlarını məhdudlaşdırmasını və regiondakı silahlı qruplarla əlaqələrini kəsməsini tələb edir. İran isə bu tələbləri rədd edərək yalnız sanksiyaların yüngülləşdirilməsi müqabilində nüvə proqramı üzrə məhdudiyyətləri müzakirə edə biləcəyini bildirib.

Livanın "Əl-Camaa əl-İslamiyyə" partiyası İsrail hərbçilərini ölkənin cənubunda həyata keçirilən reyd zamanı öz rəhbərlərindən birini qaçırmaqda ittiham edib. Hadisə bazar ertəsi günü Hasbayya rayonunda baş verib.

Livanın baş naziri Navaf Salam çərşənbə axşamı verdiyi açıqlamada ölkəsinin yeni bir münaqişəyə cəlb olunmasına imkan verməyəcəyini bildirib. Bu bəyanat Hizbullah qruplaşmasının "İrana qarşı hər hansı hücum bizə qarşı hücumdur" xəbərdarlığından sonra səsləndirilib. Dubayda keçirilən Dünya Hökumətlər Sammitində çıxış edən Navaf Salam Hizbullah lideri Şeyx Naim Qasemin ötən həftəki şərhləri ilə bağlı sualı cavablandırıb. Baş nazir kəskin şəkildə vurğulayıb ki, hökumət heç kimin ölkəni yeni bir "macəraya" sürükləməsinə əsla icazə verməyəcək.

Fransa martın 5-də Prezident Emmanuel Makronun sədrliyi ilə Livan Silahlı Qüvvələrinə dəstək məqsədilə keçiriləcək beynəlxalq konfransın uğuruna ümid edir. Fransız rəsmilərinin gözləntilərinə görə, görüşdə 50-yə yaxın ölkənin və 10-dan çox beynəlxalq və regional təşkilatın nümayəndəsi iştirak edəcək. Bu geniş tərkib beynəlxalq birliyin Livan ordusunun gücləndirilməsinə verdiyi əhəmiyyətin göstəricisi hesab olunur.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının İrana qarşı hərbi hücum həyata keçirmə ehtimalı Livan, İraq və Yəməndəki Tehran müttəfiqi olan fraksiya və qüvvələrin xəbərdarlıq dalğasına səbəb olub. Onlar İrana dəstək vermək və regional qarşıdurmanın miqyasını genişləndirmək imkanını nümayiş etdiriblər. Eyni zamanda "Maariv" qəzeti yazıb ki, "İsrail şərq sərhədləri vasitəsilə İran müttəfiqlərindən gələ biləcək potensial hücuma hazırlaşır".

Vaşinqton Əfqanıstan, İraq və Yəməndən sonra indi də İranı xarabalığa çevirməyəmi hazırlaşır? İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Hava Qüvvələrinin yeni komandanı general Məcid Musəvi ABŞ-ə ciddi xəbərdarlıq edib və deyib ki, “Tramp həddindən artıq çox danışır, lakin biz ona döyüş meydanında cavab verəcəyik”.

21 yanvar 2026-cı ildə ABŞ Prezidenti Donald Tramp Davos Forumundakı çıxışında Hizbullah haqqında qısa, lakin müəmmalı bir mesaj verdi: "Hizbullah ilə bağlı problem var və biz orada nə baş verəcəyini görəcəyik". Bu bəyanat Vaşinqtonun diqqət mərkəzini yenidən Hizbullaha yönəltdi. Hizbullahın baş katibi Naim Qasım isə bir həftə sonra sərt cavab verərək, İrana qarşı hər hansı hücumun bölgəni alovlandıracağını və Ayətullah Əli Xameneiyə qarşı təhdidlərin bölgədəki sabitliyin sui-qəsdi olacağını bildirdi.

Hizbullah və İsrail arasındakı son münaqişədən sonra Livanın "silah üzərində dövlət monopoliyasını" tətbiq etmək səyləri artıq təkcə Livanın daxili işi hesab olunmur. Bu ilin ilk günündə Livan Nazirlər Kabineti ordunu silah üzərində inhisarı "mümkün qədər tez" təmin etməyə çağırdıqda və prezident Cozef Aun bu hədəfi "müharibə və sülh qərarlarının" yenidən dövlətin əlinə qaytarılması kimi xarakterizə etdikdə, İraq siyasətində tanış bir ton eşidilməyə başladı: Sürətlə siyasi təzyiq rıçaqına çevrilə biləcək suverenlik şüarı.

ABŞ prezidentinin özü dünən etirazçıların edam edilməsi ehtimalını əsas gətirərək, "hər ehtimala qarşı" İrana "nəhəng donanma" göndərdiyini bildirib. "Hər şey baş verə bilər, amma biz onları çox diqqətlə izləyirik. Heç nə baş verməsini istəmirəm. Bizim ora doğru gedən böyük bir donanmamız var. Və biz bundan istifadə etmək məcburiyyətində qalmayacağıq. Görəcəyik", - deyə prezident Davos forumundan qayıdarkən Air Force One gəmisində xəbərdarlıq edib. Trampın sözlərinə görə, o, son etirazları qəddarcasına yatıran ayətullahlara 800-dən çox nümayişçini assalar, nəticələrlə üzləşəcəklərini çatdırıb. "Mən dedim ki, “Bunu həyata keçirsəniz, əvvəlkindən daha ağır zərbə alacaqsınız. Bu, [2025-ci ilin iyun ayında hava hücumları zamanı> nüvə proqramınıza etdiyimiz şeyləri bir parça tort kimi göstərəcək.” Bu dəhşətli hadisənin baş verməsindən bir saat əvvəl onlar bunu ləğv etdilər — yəni təxirə salmadılar, ləğv etdilər.

İran əleyhinə mümkün hərbi addımlar Yaxın Şərqdə yeni genişmiqyaslı eskalasiyaya yol aça bilər. Hizbullahın baş katibi Naim Qasim bu barədə bildirib. O həmçinin, İrana yönələcək istənilən hücumun eyni zamanda Hizbullahı da hədəf alacağını bəyan edib. Hizbullah rəhbəri, İrana qarşı yeni müharibənin bütün regionu alova sürükləyəcəyini vurğulayıb.

Son qırx il ərzində silahlı qruplaşmalar (milislər) Yaxın Şərq siyasətinin ən bariz xüsusiyyətlərindən birinə çevrilmişdi. Bu qruplaşmalar müxtəlif adlar altında özlərini dövlətin "müvəqqəti alternativi" kimi təqdim edir, dövlətin aciz qaldığı vəzifələri icra etmək iddiası ilə onun yerini tutmağa çalışırdılar. Uzun müddət bu qruplaşmalar öz fəaliyyətlərini "xalqın dəstəyi", "daxili legitimlik" və "dövlətin zəifliyi" ilə əsaslandırsalar da, daxili, regional və beynəlxalq mühitdə toplanan köklü dəyişikliklər bu məntiqi ifşa etdi. Artıq bu milislərin xarici güclərin məhsulu olduğu, legitimliklərini kənar dəstəkdən aldıqları və sadəcə xarici layihələrin "əlaltısı" və ya "taktiki kartı" olduğu gizlədilə bilməz hala gəlib.

ABŞ administrasiyasının Livanın cənubunda təhlükəsizlik və siyasi proseslərə nəzarət edən mövcud «mexanizm»in ləğv edilərək onun əvəzində Livan, İsrail və ABŞ-dan ibarət üçtərəfli komitənin yaradılmasında israr etməsi Beyrutda ciddi narahatlıq doğurub. Vaşinqtonun bu təşəbbüsü Fransa və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının mandatı ilə fəaliyyət göstərən BMT-nin Müvəqqəti Sülhməramlı Qüvvələrinin (UNIFIL) prosesdən kənarlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Bu isə ABŞ–Fransa birgə himayəsi ilə əldə olunmuş və yalnız Livan tərəfi tərəfindən icra edildiyi bildirilən atəşkəs razılaşmasının gələcəyini sual altına salır.

ABŞ-ın Suriyadakı kürd silahlı qüvvələrinə verdiyi dəstəkdən imtina etməsi dəyişən hərbi-operativ şəraitin situativ nəticəsidirmi, yoxsa biz daha dərin strateji transformasiyanın şahidi oluruq - yəni Vaşinqtonun münaqişələri vasitəçi (proksi) modellə idarəetmədən imtina edib, Yaxın Şərqdə dövlət iyerarxiyasını bərpa etməyə, qeyri-rəsmi güc mərkəzlərini ləğv etməyə yönəlməsi?

İsrail hərbi qüvvələri cümə günü Cənubi Livanın bir neçə bölgəsinə hava hücumları həyata keçirib. Hərbi mənbələr, Sidon bölgəsinə də hava zərbəsi endirdiklərini bildirərək, burada da Hizbullah döyüşçüsünün hədəfləndiyini açıqlayıblar. Hazırda Hizbullah tərəfdən hər hansı açıqlama verilməyib.

İsrail ordusu Livan hökumətinin Hizbullahın tərksilah edilməsi prosesində irəliləyiş olduğunu elan etməsinə baxmayaraq bazar ertəsi ölkənin cənubuna silsilə hava zərbələri endirib. İsrail hərbçiləri bir müddət əvvəl Livanın cənubundakı bir neçə bölgədə Hizbullah tərəfindən terrorçuların təlimi üçün istifadə edilən infrastrukturun hədəf alındığını bildirib. Rəsmi bəyanatda bu nöqtələrin İsrail qüvvələrinə və mülki şəxslərə hücum hazırlamaq məqsədilə istifadə edildiyi qeyd olunub. Livanın Milli İnformasiya Agentliyi isə İsrailin ən azı beş kəndi — Ansar, Zərariyə, Kfar Melki, Nahr əl-Şita və Buslayan itop və hava atəşinə tutduğunu xəbər verib.

Livan prezidenti Cozef Aunun silahın yalnız dövlətin nəzarətində olması ilə bağlı çağırışları “Hizbullah” daxilində narazılıqla qarşılanıb, lakin partiya bu mövqeyini hələlik açıq şəkildə ortaya qoymaqdan çəkinir. Livanın siyasi dairələrinə yaxın mənbələrin bildirdiyinə görə, “Hizbullah” prezident Aunun silahın dövlətə təhvil verilməsi və təşkilatın hərbi rolunun artıq həm öz elektoratı, həm də ölkə üçün yükə çevrildiyi barədə açıqlamalarına ehtiyatla yanaşır. Mənbə partiyanın susqunluğunu iki əsas səbəblə izah edir.

İran rejimi 1979-cu il İslam İnqilabından sonra hakimiyyətə gəldiyi dövrdən etibarən, öz hegemonluğuna yönələn təhlükələri müəyyən etmək, neytrallaşdırmaq və çəkindirmək məqsədilə mürəkkəb, effektiv və sərt təhlükəsizlik institutu formalaşdırmışdır. Sistem xarici hərbi təcavüz, casusluq və sabotaj aktlarından tutmuş daxili vətəndaş iğtişaşlarınadək geniş təhlükə spektrinə qarşı mübarizə aparmaq üçün tələb olunan imkanları və strukturları illər boyu təkmilləşdirib.

KKTC-nin qurucu prezidenti Rauf Denktaş Kiprdəki Səlimiyə məscidində qılınan cənazə namazından sonra cənazəsi silah arabasına yüklənərək Cümhuriyyət parkındakı məqbərədə, göy qurşağının altından keçərək dəfn edilib.

Livan Prezidenti Cozef Aun və Baş nazir Nəvaf Salamın silahların yalnız dövlət nəzarətində olması planını Litani çayının şimalına qədər genişləndirmək qərarı Hizbullahın sərt reaksiyası ilə qarşılanıb. Hizbullahın Siyasi Şurasının sədr müavini Mahmud Qəmati dövlət televiziyasına müsahibəsində hökumətin bu addımını ölkəni xaos və qeyri-sabitliyə sürükləmək cəhdi kimi qiymətləndirib. O, silahların təhvil verilməsi ilə bağlı təzyiqlərin qəbuledilməz daxili vəziyyət yaradacağını və hətta vətəndaş müharibəsinə səbəb ola biləcəyini vurğulayıb. Qəmati bildirib ki, Hizbullah silahlarının taleyi müzakirə olunmazdan əvvəl İsrail Livanın suverenliyini pozmağı dayandırmalı və işğal etdiyi məntəqələrdən çəkilməlidir.

Livan Prezidenti Cozef Aun ilə Hizbullah hərəkatı arasındakı münasibətlər kəskin şəkildə pisləşib və tərəflər arasında təmaslar "minimum səviyyəyə" enib. Gərginliyin əsas səbəbi Prezident Aunun Hizbullahın silahları ilə bağlı verdiyi son bəyanatlardır. Cozef Aun televiziya müsahibəsində dövlət nəzarətindən kənarda qalan silahların rolunun ordunun mövcudluğu ilə başa çatdığını bildirib. O qeyd edib ki, bu silahlar artıq nəinki çəkindirici rol oynamır, əksinə, həm Livan, həm də Hizbullahın öz bazası üçün ağır yükə çevrilib.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam ölkəsinin silahlar üzərində dövlət inhisarının bərpa edilməsi ilə bağlı planın ikinci mərhələsini həyata keçirməkdə qərarlı olduğunu bildirib. Bazar ertəsi günü Beyrutda atəşkəs rejiminə nəzarət edən beşlik komitəsinin (ABŞ, Fransa, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Misir) səfirləri ilə görüşən Baş nazir bu istiqamətdəki qətiyyətini ifadə edib. Planın fevral ayında başlayacaq ikinci mərhələsi Əl-Litani çayından şimalda yerləşən əraziləri əhatə edəcək. Çaydan cənubdakı əraziləri əhatə edən birinci mərhələnin isə artıq tamamlanmaq üzrə olduğu bildirilir.