İslam və həyat: Şəriət, tarix, əxlaq

Qurani-Kərimin 36-cı surəsi olan Yasin surəsi 83 ayədən ibarətdir. Surə adını elə ilk ayəsindən götürmüşdür. İslam Peyğəmbəri tərəfindən bu adla çağırılan surə, Buxari və Tirmizi kimi mötəbər hədis kitablarında da bu adla zikr olunur. Surənin Quranın qəlbi olduğunu bildirən rəvayətlərə əsasən, ona "kəlbü’l-Quran" (Quranın qəlbi) da deyilmişdir, lakin bu ad geniş yayılmamışdır. Yasin surəsinin Məkkə dövrünün ortalarında nazil olduğu qəbul edilir.

“Quran elə bir kitabdır ki, Onda sizdən əvvəlki xalqların vəziyyəti, sizdən sonra qiyamətə qədər zühur edəcək fitnələr və qiyamət əlamətləri haqda xəbərlər, həmçinin aranızda baş verən hadisələrlə (iman-küfr, haram-halal və s.) bağlı hökmlər var. O, haqq ilə batili bir-birindən ayıran yeganə meyardır və Onda mövcud olan hər şey ciddidir.”

Bəzi insanların cinlərlə görüşməsi və onlardan yardım alması İslam alimləri tərəfindən məlum olan bir həqiqətdir. Lakin bu münasibət nəfsin saflaşması ilə deyil, əksinə, insanın daxili aləminin korlanması, təbiətinin pozulması və bir növ şeytanlaşması nəticəsində baş verir. İnsan günah işləməyə meyil salıb ondan ləzzət almağa başladıqda, şeytanın yaxın dostuna çevrilir və şər işlərin aşiqi olur. Məşhur mütəfəkkir İbn Xaldun özünün "Müqəddimə" əsərində qeyd edir ki, sahirin (sehrbazın) cinlərlə ünsiyyəti ulduzlara və şeytana təvəccüh (yönəlmə) yolu ilə baş tutur. Bu yönəlmə ulduzlara və şeytana ibadət etmək, onlara təzim göstərmək və qarşılarında səcdə etmək kimi küfr əməlləri ilə özünü göstərir.

Süheyb Rumi İslam tarixində tanınmış səhabələrdən biri kimi yadda qalıb. O, əsli ərəb olan Bəni Nümeyr qəbiləsinə mənsub idi. Uşaqlıq illərini İraqda keçirən Süheybin taleyi İran–Bizans müharibələri dövründə dəyişib. Müharibə zamanı bizanslılara əsir düşən Süheyb uzun müddət köləlik həyatı yaşayıb. Məhz bu səbəbdən o, yunan dilini ərəb dilindən daha yaxşı bilirdi və “Rumi” ləqəbi ilə tanınıb.

Dünyada mövcud olan ağrı, iztirab və ədalətsizliklər tarix boyu insan zehnini məşğul edən ən çətin suallardan biri olmuşdur."Şər problemi" olaraq adlandırılan bu mövzu, xüsusilə modern dövrdə inanc sistemlərinə qarşı əsas tənqid arqumentlərindən biri kimi istifadə edilir. Lakin bu məsələyə İslam fəlsəfəsi və məntiq çərçivəsindən baxdıqda, problemin əslində Allahın varlığına deyil, Onun sifətlərinin necə başa düşülməsinə yönəldiyi aydın olur.

Ramazan ayının iyirmi səkkizi tarix boyu geosiyasi coğrafiyanın və sosial transformasiyaların formalaşmasında həlledici günlərdən biri olmuşdur. Bu tarixdə "Əndəlüs" bir sivilizasiya obyekti kimi doğulmuş, hadisələr Britaniyadakı "Alman kimliyi"ndən qaçışdan tutmuş, fikir və gözəllik ilhampərilərinin gedişinə qədər geniş bir spektri əhatə etmişdir.