Fələstin

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun rəhbərlik etdiyi Likud Partiyasının üzvləri oktyabrın 27-də keçiriləcək parlament seçkiləri öncəsi namizədləri müəyyənləşdirib. Partiyanın 140 min üzvü ilkin səsvermədə iştirak edib. Netanyahu isə parlament siyahısında təxminən 10 yeri özü müəyyənləşdirmək səlahiyyətini saxlayıb. İctimai rəy sorğularında Likudun parlamentdəki mandatlarının hazırkı 32 yerdən 22-yə qədər azalmasının mümkün olduğu göstərilir. Bu, uzun müddətdir İsrail siyasətində dominant mövqedə olan Netanyahu üçün seçkilərdə ciddi rəqabət deməkdir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Cared Kuşner HƏMAS-ın tərksilahı və Qəzza üzrə sülh planının icrasında irəliləyişin bir ay ərzində başlaya biləcəyini bildirib. Kuşner İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşdən sonra HƏMAS-ın bəzi silahlarının təhvil verilməsi və tunellərin sıradan çıxarılması istiqamətində addımların 30 gün ərzində başlaya biləcəyini deyib.

İsrailin ifrat sağçı milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir Qəzza zolağında hər gecə 30–40 nəfərin hədəfli şəkildə məhv edilməsinə çağırış edib. Ben-Qvir bu açıqlamanı vaxtilə Qəzzada saxlanılmış keçmiş girov Rom Braslavskinin təqdim etdiyi podkastda səsləndirib. İsrailin 7 oktyabr 2023-cü il hücumundan sonrakı vəziyyətini müzakirə edərkən nazir son vaxtlar Qəzzaya endirilən zərbələrin intensivliyinin azalmasını tənqid edib.

Bu yay Tunis kənarındakı Murnağıyə həbsxanasında istilik 50°C-ni keçdi. İyulun 17-də Müsəlman Qardaşlar hərəkatından ilhamlanan Tunisin "Ənnəhda" siyasi partiyasının 85 yaşlı qurucusu Rəşid Qannuşi kamerasında huşunu itirdi. Onun taleyi 2012-ci ildə Misir prezidenti seçilən və 2019-cu ildə məhbəsdə vəfat edən Müsəlman Qardaşlar nümayəndəsi Məhəmməd Mursinin taleyini xatırladır.

HƏMAS hərəkatının nümayəndə heyəti Qəzza zolağı üçün müharibədən sonrakı planın icrasını irəlilətmək yollarını müzakirə etmək məqsədilə bazar günü Misirin kəşfiyyat rəhbəri Həsən Rəşad ilə görüşüb. HƏMAS lideri Xəlil əl-Həyyanın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ABŞ Prezidenti Donald Trampın planının tamamlanmasına sadiqliyini bir daha təsdiqləyib.

Qəzza zolağında İsrailin hücumları zamanı dağıdılmış iki evin dağıntıları altından 21 fələstinlinin qalıqları çıxarılıb. Qəzza mülki müdafiə dəstələri daha 40 nəfərin dağıntılar altında qaldığı ehtimal edilən üçüncü evdə axtarışlara başlayıb. Əsqələ ərazisi yaxınlığında Bətincı ailəsinə məxsus evin dağıntılarından 12 nəfərin qalıqları çıxarılıb. Qəzza şəhərinin qərbindəki Kətibə ərazisində isə Qərbiyyə ailəsinə məxsus evdən doqquz nəfərin qalıqları tapılıb. Daha sonra axtarış-xilasetmə qrupları Zeytun məhəlləsində yerləşən Məğribi ailəsinin evinə keçib. Burada 40 fələstinlinin dağıntılar altında qaldığı bildirilir. Mülki müdafiə dəstələri ağır texnika, avadanlıq və yanacaq çatışmazlığı səbəbindən xilasetmə işlərini böyük çətinliklərlə həyata keçirir.

Fələstin rəhbərliyinin vitse-prezidenti Hüseyn əl-Şeyx İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində qanunsuz yaşayış məntəqələrində hüquq-mühafizə səlahiyyətlərini polisə vermək qərarını pisləyib. O, bu addımın İsrail qanunlarının işğal olunmuş ərazilərə tətbiqinə xidmət etdiyini bildirib. Əl-Şeyx qərarı Fələstin torpaqlarının qanunsuz ilhaqını möhkəmləndirmək cəhdi kimi qiymətləndirib. İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats İsrail ordusuna bu səlahiyyətlərin polisə verilməsi ilə bağlı plan hazırlanmasını tapşırıb. Fələstin rəhbərliyi beynəlxalq ictimaiyyəti qərarın qarşısını almağa çağırıb. Xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının məsələ ilə bağlı tədbir görməsinin vacibliyi vurğulanıb. İordan çayının qərb sahilindəki İsrail yaşayış məntəqələri beynəlxalq hüquq baxımından qanunsuz hesab olunur. Qərar İsrailin işğal altındakı ərazilərdə nəzarətinin genişləndirilməsi ilə bağlı mübahisələri daha da kəskinləşdirə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ötən ayın sonunda özünün yaratdığı Sülh Şurası tərəfindən hazırlanmış HƏMAS-ın tərksilah edilməsinə dair yeni planı ictimaiyyətə açıqlayıb. O, bu təşəbbüsü "dağıntı burulğanına son qoymaq", eləcə də fələstinlilərin müqəddəratını təyinetmə və müstəqil dövlət quruculuğu yolunda etibarlı bir prosesə başlamaq cəhdi kimi təqdim edib.

Daha əvvəl bu səfərin planlaşdırıldığını bildirən "Axios" saytı Kuşnerin gələn həftə Qahirədə Misir, Qətər və Türkiyədən olan vasitəçilərlə görüşmək niyyətində olduğunu da qeyd edib. Adının açıqlanmasını istəməyən mənbə "Reuters" agentliyinə bildirib: "Biz HƏMAS-ın tərksilah edilməsi məqsədində israillilərlə həmrəyik, lakin onlar qanuni narahatlıqlarını ifadə ediblər və biz bu məsələlərin həlli istiqamətində çalışırıq". Mənbə əlavə edib ki, Kuşnerin İsrailə səfərinin əsas hədəfi Trampın 2025-ci ilin sonlarında Qəzza üçün irəli sürdüyü "20 bəndlik plan"ın icrasında irəliləyiş əldə etmək üçün yol tapmaqdır.

İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu Qəzzada müharibənin dayandırılması ilə bağlı razılaşmanın ikinci mərhələsinin icrası məsələsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının gözləntilərinə qarşı mövqe nümayiş etdirir. Bakı, AzerVoice İsrail hökumətinin son mövqeyi Qəzzada 15 maddəlik planın icrası ilə bağlı Vaşinqton və Avropa paytaxtlarında yaranan nikbinliyi azaldıb. Netanyahu və onun hökumətdəki müttəfiqləri, xüsusilə ifrat sağçı siyasətçilər İtamar Ben-Qvir və Betsalel Smotriç razılaşmanın növbəti mərhələsinə dair ciddi şərtlər irəli sürürlər.

İsrailin maliyyə naziri Bezalel Smotriç İordan çayının qərb sahilinin şimalında 26 fələstinli tikilisinin sökülməsinə başlanıldığını açıqlayıb. O, bunun ərazidə İsrail məskunlaşmasının yenidən bərpasına hazırlıq məqsədi daşıdığını bildirib. Smotriç söküntüləri məskunlaşmanın və təhlükəsizliyin gücləndirilməsi üçün vacib addım adlandırıb. İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində saldığı yaşayış məntəqələri beynəlxalq hüquqa görə qanunsuz hesab edilir. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi də İsrailin işğal olunmuş Fələstin ərazilərində davam edən mövcudluğunun qanunsuz olduğu qənaətinə gəlib.