ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanan Anlaşma Memorandumunun müddəti gələn həftə başa çatır. Sənəd atəşkəs və müharibəyə son qoymaq üçün 60 günlük danışıqlar müddəti müəyyən edib. Lakin sonrakı dövrdə tərəflər arasında yenidən gərginlik yaranıb. Hörmüz boğazı, neft ixracı və dondurulmuş aktivlərlə bağlı maddələr əsas mübahisə mövzularıdır. Razılaşmanın gələcəyi və yekun sülh perspektivi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi qlobal neft təchizatının bu il sutkada 4,3 milyon barel azalacağını proqnozlaşdırıb. Bu göstərici əvvəlki 3,7 milyon barellik proqnozdan yüksəkdir. Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında vəziyyətin qeyri-müəyyən qalması təchizat gözləntilərinə təsir edib. IEA qlobal neft təchizatının sutkada 102,02 milyon barelə düşəcəyini bildirib. Davam edən müharibənin neft bazarında kəsiri artırdığı qeyd olunub.

İran Ordusunun icraçı əlaqələndiricisinin müavini, briqada generalı Əlirza Şeyx düşmənin İran ərazisində həyata keçirəcəyi istənilən quru əməliyyatının başlanğıcdaca qarşısının alınacağını bildirib. Generalın sözlərinə görə, İran müasir müharibənin mürəkkəb şəraitində həyata keçirdiyi strategiya ilə ABŞ rəhbərliyini siyasi məqsədlərini dəfələrlə yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib.

Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı son bir həftənin ən aşağı səviyyəsinə enib. Kpler məlumatlarına görə, çərşənbə axşamı boğazda cəmi 8 gəmi qeydə alınıb. Bu göstərici əvvəlki 10 günün gündəlik orta göstəricisi olan 12 gəmidən xeyli aşağıdır. Müqayisə üçün, İranın boğazı bağlamasından əvvəl bu marşrutdan gündə 130-140 gəmi keçirdi.

ABŞ-ın Kolumbiya Universitetindəki fələstinli tələbə və əməkdaşların universitet rəhbərliyinə qarşı ayrı-seçkilik iddiası ilə məhkəməyə müraciət etdiyi açıqlanıb. Nyu-York Ali Məhkəməsinə təqdim edilən iddiada beş fələstin əsilli ABŞ vətəndaşı universitetin 2023-cü ilin sonundan etibarən fələstinlilərə qarşı ayrı-seçkilik etdiyini və onları təzyiq altında saxladığını bildirib.

ABŞ-ın Las-Veqas şəhərində respublikaçıların keçmiş Konqres namizədi və sosial media yaradıcısı Dennis Vitosa ilə İsrail tərəfdarı fəal, keçmiş İsrail hərbçisi Yusif Haddad arasında fiziki qarşıdurma baş verib. Hadisə “Digital Social Hour” podkastının çəkilişi zamanı İsrailin Qəzzadakı əməliyyatları ilə bağlı müzakirə zamanı baş verib. Vitosa Haddadı təxribatçı davranışda ittiham edib, Haddad isə qarşıdurmanı Vitosa-nın başlatdığını iddia edib.

ABŞ və İran daha əvvəl əldə olunan 60 günlük atəşkəsin uzadılması barədə razılığa gəlib. Məlumatı Pakistan hökuməti mənbələri yayıb. Razılaşmanın İslamabad Mutabakatı çərçivəsində əldə edildiyi və tərəflərə yekun sülh sazişi üzrə danışıqları davam etdirmək üçün əlavə vaxt verəcəyi bildirilir. 60 günlük müddətin gələn həftə başa çatacağı və atəşkəsin uzadılmasının ABŞ-İran arasında daha geniş diplomatik razılaşmanın əldə olunmasına imkan yaradacağı qeyd edilir.

Rusiyanın 2022-ci ildən həbsdə saxladığı ABŞ vətəndaşı və keçmiş dəniz piyadası Robert Gilmanı azad etməsi Moskva ilə Vaşinqton arasında gərgin münasibətlər fonunda diqqətçəkən diplomatik hadisədir. ABŞ administrasiyası azadlığın humanitar səbəblərlə və heç bir güzəşt və ya məhbus mübadiləsi olmadan həyata keçirildiyini bildirir. Bununla belə, hadisəni yalnız humanitar qərar kimi qiymətləndirmək kifayət deyil.

BMT İordan çayının qərb sahilində vəziyyətin kritik həddə çatdığını açıqlayıb. Təşkilat bölgədə bu il 76 fələstinlinin öldürüldüyünü bildirib. Məskun zorakılığı və söküntülər nəticəsində minlərlə insanın köçkün düşdüyü qeyd olunub. UNICEF isə 2024-cü ildən etibarən yüzlərlə fələstinli uşağın öldürüldüyünü və yaralandığını açıqlayıb. BMT uşaqların qorunması üçün beynəlxalq ictimaiyyəti hərəkətə keçməyə çağırıb.

ABŞ İsrail və Livan arasında yeni danışıqlar raundunun sentyabrda Romada keçiriləcəyini açıqlayıb. Danışıqlar ABŞ vasitəçiliyi ilə davam etdiriləcək. Vaşinqton prosesin istiqamətindən razı olduğunu bildirib. Əvvəlki görüşlərdə Livanın cənubundakı vəziyyət və İsrail qüvvələrinin çıxarılması məsələləri müzakirə olunub. Yeni danışıqlarda "pilot zonalar"ın yaradılması əsas mövzulardan biri olacaq. Livan ordusunun həmin ərazilərdə nəzarəti artırması nəzərdə tutulur. ABŞ tərəfi diplomatik prosesin davam etdirilməsini dəstəkləyir.

Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Devid Miliband İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saarla ilk telefon danışığını keçirib. O, görüş zamanı Qərb sahilində məskunlaşanların zorakılığı və yaşayış məntəqələrinin genişlənməsi məsələlərini qaldırıb. Miliband İsrailin bu hallara qarşı tədbir görməli olduğunu bildirib. O, həmçinin Qəzzadakı humanitar vəziyyətlə bağlı narahatlığını ifadə edib. Britaniya rəsmisi HƏMAS-ın silahsızlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. O, İsrail ordusunun Qəzzadan çıxarılmasına və sülh planı üzrə irəliləyişə çağırıb. Miliband iki dövlətli həll prinsipinə sadiqliyi bir daha təsdiqləyib.

Beynəlxalq Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin vitse-prezidenti Rəşid əl-Məhənədi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib. O, tərəflərin sərt açıqlamalarına baxmayaraq diplomatik həll imkanlarının qaldığını qeyd edib. Ekspert İranın Hörmüz boğazına nəzarəti təhlükəsizlik məsələsi və danışıqlarda təsir vasitəsi kimi gördüyünü deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Tehranın bu təsir imkanları əvvəlki gücünü itirir. Gəmiçiliyin sərbəstliyinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmir. Ekspert regional mexanizm yaradılması ehtimalını mümkün variant kimi qiymətləndirib.