BAKI, AzerVoice,Fərid Mikayılov
Avropa Komissiyası Polşanın ilk nüvə enerji stansiyasının inşası və istismarı üçün təqdim etdiyi dövlət dəstəyi paketini təsdiqləyib. Qurumun açıqlamasına görə, layihə üzrə maliyyələşdirmə modeli Avropa İttifaqının dövlət yardımına dair qaydalarına tam uyğundur və ölkənin enerji təhlükəsizliyinə uzunmüddətli töhfə verəcək.
AzerVoice xəbər verir ki, Varşava hökuməti ümumi dəyəri 192 milyard zlotı olan stansiya üçün maliyyə təminatını artıq formalaşdırıb.
Polşa hökuməti layihənin ümumi xərcinin 30 faizinə qədərini — təxminən 14 milyard avronu — sərmayə dəstəyi kimi ayırmağı planlaşdırır. Dekabr ayının sonunadək layihəni həyata keçirən şirkətə 4,6 milyard zlotı vəsait ayrılacaq.
Yeni nüvə enerji stansiyası Baltik dənizi sahilində, ölkənin şimalındakı Choczewo bələdiyyəsində inşa olunacaq və Polşanın enerji transformasiyasının mərkəzi elementinə çevriləcək. Layihənin icrasına Polşanın dövlət şirkəti Polskie Elektrownie Jadrowe (PEJ) rəhbərlik edir.
2025-ci ilin fevralında qəbul edilmiş qanun dəyişikliyinə əsasən, şirkət 2030-cu ilədək 60,2 milyard zlotıya qədər dövlət dəstəyi ala biləcək.
Baş nazir Donald Tusk layihənin gedişatını şərh edərək bildirib ki, “İnşaat işləri ən tez dekabr ayında başlaya bilər. Avropa Komissiyasının təsdiqi bu proses üçün əsas şərt idi və bu qərar heç də asan əldə olunmadı”.
Polşanın ilk nüvə stansiyası ABŞ-ın Westinghouse və Bechtel şirkətləri ilə birgə inşa edilir. Planlaşdırmaya əsasən:
- 2028-ci ildə ilk reaktorun nüvə betonu töküləcək;
- Stansiya üç ədəd AP1000 tipli, hər biri 1250 MWe gücündə reaktordan ibarət olacaq;
- 2035-ci ildə ilk blok tamamlanacaq;
- 2036-cı ildə şəbəkəyə enerji verəcək;
Üçüncü blokun 2038-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
PEJ rəhbərliyi dünyanın müxtəlif ölkələrindən 30-dan çox kommersiya bankının maliyyələşmədə iştirak üçün ilkin maraq göstərdiyini açıqlayıb.
Proqnozlara görə, stansiya 2040-cı illərdə 88,5 faiz yük altında çalışacaq və Polşaya uzunmüddətli, sabit elektrik təchizatı təmin edəcək.
Energetika nazirinin müavini və strateji enerji infrastrukturuna cavabdeh hökumət təmsilçisi Wojciech Wrochna bildirib ki, nüvə enerjisinin energetika sektoruna daxil edilməsi uzunmüddətli üstünlüklər yaradacaq:
“Nüvə enerjisi həm təhlükəsizlik, həm şəbəkə sabitliyi, həm də təmiz enerji istehsalı baxımından həlledicidir. Komissiyanın qərarı bütün bu elementləri nəzərə alır. Stansiya yüksək yüklənmə səviyyəsində və digər mənbələrlə müqayisədə daha aşağı xərclə işləyəcək”.
Krakov AGH Elm və Texnologiya Universitetindən professor Mikołaj Oettingen Euronews-ə müsahibəsində bildirib ki, Polşa nüvə energetikasını 15 il əvvəl də gündəminə almışdı, lakin iqtisadi-siyasi şərtlər son illərdə bu prosesi sürətləndirib.
Oettingen qeyd edib ki, nüvə enerjisi “elektrik sisteminin sabit işləməsi üçün əvəzolunmaz sıfır karbonlu enerji mənbəyidir” və kömür stansiyalarının mərhələli şəkildə dövriyyədən çıxarılmasına şərait yaradacaq.
Mütəxəssislərin fikrincə, nüvə enerjisinin enerji balansına daxil edilməsi Polşanın:
- karbon emissiyalarının azalmasına,
- enerji müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə,
- sənaye sektoruna uzunmüddətli enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə,
xidmət edəcək.
Yeni stansiya 60–80 illik istismar dövrü ilə ölkənin elektrik şəbəkəsinin əsas dayaqlarından birinə çevriləcək.