Türkiyənin Diyanət İşləri Başçısı Ali Erbaş akademik fəaliyyəti və dövlət idarəçiliyində tutduğu vəzifələrlə tanınan din xadimi və alimdir. Ali Erbaş 1961-ci ildə Türkiyənin Ordu vilayətinin Kabadüz rayonunun Yeşilyurt kəndində anadan olub. İbtidai təhsilini doğma kəndində alan Erbaş 1980-ci ildə Sakarya İmam-Hatip Liseyini, 1984-cü ildə isə Mərmərə Universitetinin İlahiyyat Fakültəsini bitirib.
İslam və Tarix
Qiptilər özlərini Misirin yerli əhalisi, qədim Misir fironlarının davamçıları hesab edirlər. “Qipti” sözü də məhz “misirli” mənasını verir. Misir xristianlarının böyük əksəriyyəti Qipti Pravoslav Kilsəsinə mənsub olsa da, katolik və protestant qollarında olan xristianlar da özlərini qipti kimliyi ilə təqdim edirlər. Müxtəlif hesablamalara görə, Koptlar Misir əhalisinin təxminən 10 faizini təşkil edir. Azlıq statusuna baxmayaraq, onlar özlərini Misir cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsi hesab edir və ölkənin milli kimliyini mənimsəyirlər.
İslam mənbələrində cinlərin yaşadıqları məkanlarla bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Bildirilir ki, bəzi cinlər insanlarla birlikdə evlərdə yaşayır və onlara “Ammar” deyilir. Digər qisim cinlərin isə hamamlarda, qəbiristanlıqlarda, çirkli məkanlarda və dəvə tövlələrində məskunlaşdığı qeyd olunur. Rəvayətlərə əsasən, İslam peyğəmbəri Məhəmməd (s.ə.s.) bu kimi yerlərdə namaz qılmağı qadağan etmişdir.
İslam dünyasının görkəmli mühəddis və fəqihi olan Əbu Bəkr Muhəmməd Əbhəri, Maliki məzhəbinin inkişafında müstəsna xidmətləri olan bir alimdir. Hicri 289-cu ildə (902-ci il) anadan olan Əbhəri, həm öz dövründə, həm də sonrakı əsrlərdə "siqa" (etibarlı və mötəbər) bir ravi kimi tanınmışdır. Hafiz Muhəmməd ibn Əbü’l-Fəvaris və məşhur hədis alimi Əbü’l-Həsən Əli ibn Ömər Darəqutni onun elmi dürüstlüyünü xüsusi qeyd etmişlər.
Müasir psixologiyanın təməllərinin haradan gəldiyi tez-tez müzakirə olunsa da, İslam mədəniyyətində psixoterapiya qədim dövrlərdən bəri mövcuddur. Müsəlman alimləri hələ əsrlər əvvəl insanın həm fiziki, həm də ruhsal vəziyyətinin bir-biri ilə ayrılmaz bağlılığını sübut etmiş və bu sahədə əhəmiyyətli töhfələr vermişlər.
Xristian bir əsgərin ayağı yaralanmış və müsəlman həkim onu müalicə etdikdən sonra ayağını sarıyıb ordugahına geri göndərmişdir. Orada xristian bir həkim xəstəni müayinə etmiş, ayağını kəsmiş və nəticədə əsgər ölmüşdür. Başqa bir hadisədə qarnı ağrıyan xristian bir kralı müsəlman həkim müayinə edir və ona gecə dincəlməsini tövsiyə edir. Xristian olan başqa bir həkim isə krala dərman müalicəsi tətbiq edərək, vəziyyətinin ağırlaşmasına və gecədən sağ çıxmamasına nail olmuşdur. 1095-ci ildə Səlib yürüşləri başladığı zaman anadan olan Üsamə ibn Münqiz o dövrə aid başqa iki hadisəni də nəql edir. “Kitabül-İtibar” (İbrətlər kitabı) adlı əsərində yuxarıda nəql olunanlarla oxşar olan iki hadisə təsvir etmişdir. Lakin bu əhvalatda ayağı yaralı şəxs əsgər deyil, sıravi “bir insan” və mədə xəstəliyindən şikayətçi olan isə bir qadındır. İkisini də müalicə edən ərəb həkim Üsamənin əmisi Sabit idi. Digər təfsilatlar isə eynidir. İki xəstə də müalicə nəticəsində ölmüşdür.
"Hər bir vəfat edən şəxs meyitini yuyanı tanıyır. Əgər cənnətlə müjdələnibsə, onu daşıyanlara: 'Məni tələsik aparın' deyə yalvarar. Yox, əgər cəhənnəmlə xəbərdar edilibsə, tələsməmələrini xahiş edər."
Yeni Əhdi-Cədidə görə, İsa Məsih eramızın təxminən 33-cü ilində Roma hakimiyyəti tərəfindən edam edilib. Mətnlərdə deyilir ki, o, üç gün məzarda qaldıqdan sonra möcüzəvi şəkildə dirilərək şagirdlərinə görünüb və daha sonra səmaya ucalıb. İsanın dirilməsi və ölüm üzərində qələbəsi xristianların hər il Pasxa bayramında qeyd etdikləri əsas hadisədir.
Bəzi mənbələrə görə, ilk məscidlər hələ XVI əsrdə İspan müstəmləkəçiləri ilə Amerikaya gələn müsəlmanlar tərəfindən qurula bilərdi. Afrikadan gətirilən müsəlman əsirlərin həyat hekayələri – məsələn, Job Ben Solomanın yazdıqları – onların gizlicə dini ibadətlərini davam etdirdiyini və kiçik qruplar halında namaz qıldığını göstərir. Bu isə əslində məscidin ən sadə formasıdır: müsəlmanların bir araya gəlib ibadət etməsi.
491-492-ci (1098-1099) illərdə Şərqi Aralıq dənizi sahillərində səlibçi dövlətlərinin qurulmasından sonra buradakı müsəlmanların ən böyük hədəfi bölgəni onlara qarşı qorumaq və işgal etdikləri torpaqları azad etmək olmuşdur. Səlahəddin Əyyubi özündən əvvəlki rəhbər Nurəddin Zənginin vəfatından sonra bir tərəfdən səlibçilərlə mübarizə apararkən, digər tərəfdən də onun qurmuş olduğu birliyi yenidən təmin etmək üçün çalışdı. 574-cü ildə (1179) əvvəlcə Mərciuuyun döyüşünü qazanıb, ardınca Beytülahzan qalasını geri alaraq səlibçilərə qarşı üstünlük əldə etdi. Bundan sonra səlibçilər müdafiəyə çəkilərkən, Səlahəddin davamlı hücum vəziyyətinə keçdi. Bu hücumlar zamanı onun bir meydan savaşına girmək istəməsinə baxmayaraq, qarşı tərəf bunu heç vaxt gözə ala bilməmişdi.
Ruhların yaradılması bədənlərin yaranmasından daha öncə baş verib. Biz hazırda ruhlar aləmindən ana bətninə, oradan uşaqlığa, gəncliyə, qocalığa, daha sonra isə qəbir, bərzəx, cənnət və ya cəhənnəmə gedən uzun bir yoldayıq. Bu yolun başlanğıc nöqtəsi məhz ruhlar aləmidir. Buna görə də ruhların yaradılışı bədənlərin (cəsədlərin) təşəkkülündən əvvəldir.
Adəm kəlməsinin hansı dildən gəldiyi və hansı kökdən törədiyi mövzusu müsəlman dilçilər arasında da müzakirə edilmişdir. Dilçilərin çoxu bu kəlmənin ərəb mənşəli olduğunu, "əsmərlik" mənasını verən “əl-üdme” və ya "tip, örnək" mənasındakı “əl-ədəmə” kökündən törədildiyini müdafiə edirlər. Başqa bir görüşə görə, "bir şeyin xarici səthi" (daha çox “ədimətül-arz” şəklində “yer üzü”) mənasını verən “əl-ədimə” kəlməsindən törədilmişdir.