İran İslam Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi, ABŞ ordusunun Sirik şəhəri başda olmaqla ölkənin cənub sahillərindəki müxtəlif hərbi və mülki nöqtələrə təşkil etdiyi hava hücumlarını kəskin şəkildə pisləyən rəsmi bəyanat yayıb.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH), ölkənin cənubundakı Sirik şəhərinə təşkil edilən hava hücumlarına cavab olaraq ABŞ ordusunun regiondakı dislokasiya məntəqələrini və hərbi mövqelərini vurduğunu elan edib. Böhrana səbəb Vaşinqtonun Hörmüz boğazında icazəsiz marşrutla hərəkət edən kargo gəmisinə İranın müdaxiləsini bəhanə gətirərək Sirik şəhərindəki Taheruyi liman infrastrukturunu və radar müəssisələrini bombalaması olub.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə İran arasında yüksək səviyyəli diplomatik təmas baş tutub. Xarici işlər nazirləri Abdullah bin Zayed Əl Nəhyan və Abbas Əraqçi telefon danışığında regionda yaranmış vəziyyəti və təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. BƏƏ tərəfi bölgədə hərbi əməliyyatların dayandırılması və mövcud razılaşmaların bütün müddəalarına əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıq zamanı dövlətlərin suverenliyinə hörmət, beynəlxalq hüquqa riayət və Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunması məsələləri də ön plana çıxıb. Abdulla bin Zayed Əl Nəhyan ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, davamlı təhlükəsizlik və sabitliyə yalnız diplomatik yollarla nail olmaq mümkündür. BƏƏ rəsmisi məsuliyyətli dialoqun bütün regional böhranların həlli üçün əsas vasitə olduğunu vurğulayıb. Telefon danışığı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində aparılan diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ölkənin təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı yeni açıqlama yayıb. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, İran beynəlxalq hüquq çərçivəsində özünümüdafiə hüququna malikdir. O, Fars körfəzi sahilində yerləşən bəzi ölkələrin ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarındakı rolunu tənqid edib. Bəqainin sözlərinə görə, İranın hərbi potensialı yalnız ölkənin müdafiəsinə və regionda sabitliyin qorunmasına xidmət edir. Açıqlamada ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hərbi əməliyyatları da sərt tənqid olunub. Eyni zamanda, İranın bölgədəki enerji obyektlərinə qarşı hücumlar həyata keçirdiyi barədə iddialara da toxunulub. Tehran regiondakı son hadisələr fonunda öz təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqda qərarlı olduğunu vurğulayıb. Açıqlama İranla ABŞ və İsrail arasında davam edən gərgin ritorikanın növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirilir.

İran Hörmüz boğazında gəmiçilik qaydaları ilə bağlı mövqeyini bir daha sərtləşdirib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu boğazdan keçidin yalnız Tehranın müəyyən etdiyi marşrutlar üzrə mümkün olduğunu açıqlayıb. İran Dövlət Televiziyasının yaydığı məlumata görə, bölgədə tətbiq olunan hüquqi qaydaların əsasını İran qanunvericiliyi təşkil edir. Rəsmi mövqedə İranın razılığı olmadan istifadə edilən marşrutların təhlükəsizliyinə təminat verilmədiyi bir daha vurğulanıb. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən insidentlər və gəmilərlə bağlı xəbərdarlıqlar bölgədə gərginliyi artırıb. İran rəsmiləri boğazın idarə olunması məsələsində sahilyanı dövlət kimi öz hüquqlarını ön plana çıxarırlar. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur. Buna görə də bölgədə verilən hər bir açıqlama beynəlxalq diqqətlə izlənilir.

Hörmüz boğazında gərginlik artmaqda davam edir. İran dövlət televiziyasının məlumatına görə, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xəbərdarlığından sonra azı üç xarici neft tankeri boğazdan keçmək cəhdindən imtina edərək geri qayıdıb. Hadisə bölgədə dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların daha da artdığı bir vaxta təsadüf edir. Bundan əvvəl Sinqapur bayrağı altında üzən bir yük gəmisinə naməlum mərminin düşdüyü bildirilmişdi. Həmin insidentdən sonra BMT Hörmüz boğazında həyata keçirdiyi xilasetmə missiyasını dayandırıb. İran hücumla bağlı məsuliyyəti üzərinə götürməsə də, boğazdan İranın razılığı olmadan keçidə qarşı xəbərdarlıqlarını davam etdirir. Bölgədə baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur.

İran Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni mövqeyini açıqlayıb. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, İranın razılığı və koordinasiyası olmadan müəyyən edilən alternativ marşrutlarla hərəkət edən gəmilərin təhlükəsizliyinə təminat verilmir. Onun sözlərinə görə, etibarlı keçid mexanizmi yalnız İranın iştirakı və İslamabad Anlaşma Memorandumunun müddəalarına uyğun şəkildə formalaşdırılmalıdır. Əks halda, paralel marşrutların fəaliyyəti dayandırıla bilər. İran rəsmisi vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının gələcək idarə olunması Oman və digər sahilyanı dövlətlərlə beynəlxalq hüquq çərçivəsində razılaşdırılmalıdır. Bu açıqlama bölgədə təhlükəsizlik və dəniz nəqliyyatı ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Tehran isə bölgənin idarə olunmasında sahilyanı dövlətlərin rolunun əsas olduğunu vurğulayır.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının son birgə bəyanatına cavab olaraq bölgədə təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. Tehran sənədi müdaxilə xarakterli və təxribatçı adlandıraraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğunu tənqid edib. Nazirlik bəyan edib ki, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi İran və Oman arasında mövcud razılaşmalar əsasında idarə olunur. Açıqlamada Körfəz ölkələrinə İrana qarşı hər hansı qanunsuz fəaliyyət üçün öz ərazilərindən istifadəyə imkan verməmək çağırışı da yer alıb. İran eyni zamanda Yaxın Şərqin nüvə silahından azad bölgəyə çevrilməsi təşəbbüsünü dəstəklədiyini vurğulayıb. Tehran hesab edir ki, bölgənin təhlükəsizliyi yalnız region dövlətlərinin birgə əməkdaşlığı ilə təmin oluna bilər. Xarici qüvvələrin müdaxiləsinin isə sabitliyi zəiflədən əsas amillərdən biri olduğu iddia edilib. İranın bəyanatı bölgədə artan geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkən açıqlamalardan biri hesab olunur.

İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz İranın İsrailə qarşı mümkün hücumuna münasibət bildirib. İsrail müdafiə naziri İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) komandirinin son günlər İsraili davamlı təhdid etdiyini qeyd edib. “Onların nə Hörmüz boğazı, nə də mülki şəxslərə qarşı hücumları kömək edəcək. Heç nə bizi dayandıra bilməz. Qüvvələrimiz işi başa çatdırmağa hazırdır”, - deyə Katz bildirib

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə proqramına nəzarət üçün “çox güclü yoxlama sistemi”nin yaradılmasının vacib olduğunu bildirib.ABŞ və Qərb ölkələri uzun illərdir İranın nüvə proqramının silah hazırlamaq potensialına yönələ biləcəyini iddia edir. Tehran isə bu ittihamları rədd edərək nüvə fəaliyyətinin yalnız dinc məqsədlər daşıdığını bildirir.

İran parlamentinin sədri və ABŞ ilə danışıqlar üzrə nümayəndə heyətinin rəhbəri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranın dondurulmuş vəsaitlərinin sərbəst buraxılmasından sonra həmin pulla ABŞ kənd təsərrüfatı məhsulları alacağına dair bəyanatını qəti şəkildə təkzib edib.

Venesuelada baş verən güclü zəlzələlərdən sonra beynəlxalq dəstək mesajlarının sayı artmaqdadır. İran da faciəyə münasibət bildirən ölkələr sırasına qoşularaq Venesuela xalqına başsağlığı verib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai həyatını itirənlərin ailələrinə dərin hüznlə başsağlığı çatdırıb. O, yaralananların tezliklə sağalmasını arzulayıb və fəlakətin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün yardım göstərməyə hazır olduqlarını bəyan edib. İran rəsmisi axtarış-xilasetmə əməliyyatları üçün tələb olunacaq dəstəyin təmin edilə biləcəyini vurğulayıb. Eyni zamanda, Tehran Venesuela hökuməti və xalqı ilə həmrəy olduğunu bildirib. Son günlər bir sıra dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar da zəlzələdən zərər çəkən bölgələrə yardım göndərəcəklərini açıqlayıblar. Beynəlxalq həmrəylik və humanitar dəstəyin fəlakətin nəticələrinin aradan qaldırılmasında mühüm rol oynayacağı gözlənilir.