İran

ABŞ administrasiyasının İranla danışıqların dayandırılması mövqeyini qoruduğu bildirilir. Prezident Donald Tramp atəşkəsin başa çatdığını açıqlasa da, bəzi ABŞ rəsmiləri diplomatik prosesin davam etdirilməsinin mümkün olduğunu qeyd edib. Konqresdə İran siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur və bəzi üzvlər hərbi addımlara qarşı çıxır. Analitiklər hesab edir ki, qarşıdurmanın uzanması Tramp administrasiyası üçün daxili siyasi çətinliklər yarada bilər. Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ABŞ və İran arasında əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır.

İranın “Fars” xəbər agentliyi ABŞ-nin ölkənin şimalında yerləşən və Çin, Rusiya ilə ticarət əlaqələrində istifadə olunan strateji dəmir yolu körpüsünü vurduğunu bildirib. Məlumata görə, Gülüstan vilayətindəki Oqtay Xan körpüsü qanadlı raketlə hədəfə alınıb. İran tərəfi bu xəttin Çin və Türkmənistan istiqamətində mühüm nəqliyyat bağlantısı olduğunu açıqlayıb. Hücum ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib. Hadisə ilə bağlı məlumatlar İran mənbələrinə əsaslanır və ABŞ tərəfindən rəsmi açıqlama verilməyib.

Müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleks Əlfirraz Şirs ABŞ və İran arasında yaranmış vəziyyəti “son dərəcə təhlükəli” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, tərəflər arasında müvəqqəti anlaşmanın gələcəyi qeyri-müəyyəndir və genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaq üçün hər iki tərəf təmkin göstərməlidir. Ekspertin sözlərinə görə, əsas gərginlik mənbələrindən biri Hörmüz boğazına nəzarət məsələsidir. ABŞ İranın bu strateji su yolunda üstün mövqeyini qəbul etmir, Tehran isə burada əsas qərarverici olmaq istəyir. Bölgədə diplomatik həll imkanları getdikcə daha mürəkkəb görünür.

İranın BMT-dəki nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani ABŞ-nin son hücumlarda hərbi obyektlərlə yanaşı mülki infrastrukturu da hədəfə aldığını bildirib. O, Vaşinqtonu BMT Nizamnaməsini və əldə olunan anlaşmaları pozmaqda ittiham edib. İran tərəfi əvvəlki hücumlarla müqayisədə son əməliyyatların daha geniş ərazini əhatə etdiyini açıqlayıb. Bildirilib ki, hava limanları, dəmir yolları və mülki təminat obyektləri də zərbələrə məruz qalıb. İran rəsmiləri bəzi nüvə, liman və nəqliyyat obyektlərinin yaxınlığında hücumların olduğunu qeyd edib. ABŞ tərəfindən isə əməliyyatların məqsədi ilə bağlı fərqli açıqlamalar verilib.

ABŞ-nin keçmiş səfiri Coi Hud İranın Körfəz ölkələrinə hücum etməsini strateji səhv kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, Tehran bu addımla regional qarşıdurmanın yeni mərhələsini başladıb. Ekspertin sözlərinə görə, İran hücumlarını yalnız ABŞ qüvvələrinə və İsrailə yönəltsəydi, beynəlxalq dəstək qazana bilərdi. Lakin Körfəz ölkələrinin infrastrukturunun və kommersiya gəmilərinin hədəfə alınması regionda İranın mövqeyinə mənfi təsir göstərib. Hud hesab edir ki, Tehran Körfəz iqtisadiyyatları üzərində daha böyük təsir yaratmağa çalışır. Gərginlik regionda yeni təhlükəsizlik narahatlıqları yaradıb.

ABŞ-nin İrana endirdiyi hava zərbələri nəticəsində İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun 3 üzvünün öldüyü açıqlanıb. İran mediası hadisə ilə bağlı məlumat yayıb. ABŞ və İran arasında son günlər davam edən qarşılıqlı hücumlar atəşkəs razılaşmasının gələcəyini sual altına qoyur. ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi əməliyyatların davam etdiyini təsdiqləsə də, bunun tammiqyaslı müharibəyə çevrilməsini istəmədiyini bildirib. Tərəflər arasında artan gərginlik Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma ehtimalını yüksəldir.

İranın mümkün ABŞ dəniz blokadası öncəsi bir gecə ərzində 10 milyon barreldən çox xam neft və yanacaq daşıdığı bildirilir. Məlumata görə, bu addım ABŞ-nin İran neftinə tətbiq edilən müvəqqəti sanksiya güzəştini ləğv etməsindən sonra atılıb. TankerTrackers.com yanacaq daşınmasının sürətləndirildiyini açıqlayıb. ABŞ qərarını İranın Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinə qarşı hücumları ilə əlaqələndirib. Vaşinqton son günlər İranın hərbi obyektlərinə zərbələr endirib. Enerji daşımaları ilə bağlı vəziyyət qlobal bazarlarda diqqətlə izlənilir.

İranın ali dini rəhbəri Ayətullah Əli Xameneinin cənazəsi Məşhəd şəhərində böyük izdihamın müşayiəti ilə keçirilib. İran mediasının məlumatına görə, üzərinə ölkə bayrağı örtülmüş cənazə şəhər küçələrindən aparılıb. Əli Xamenei və ailə üzvlərinin Məşhəddə yerləşən İmam Rza ziyarətgahında dəfn ediləcəyi bildirilib. O, 1989-cu ildən İranın ali dini rəhbəri vəzifəsini icra edib. Xamenei İranın hərbi və təhlükəsizlik siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynayan siyasi fiqur kimi tanınır. Onun ölümü regionda böyük siyasi və təhlükəsizlik dəyişiklikləri fonunda baş verib.

ABŞ-nin Tunisdə keçmiş səfiri Coi Hud ABŞ və İran arasında diplomatik imkanların azaldığını bildirib. O, İranın son hücumlarının yalnız ABŞ-yə deyil, əsasən Körfəz ölkələrinə mesaj xarakteri daşıdığını qeyd edib. Ekspert bildirib ki, bəzi hücumlar Qətər gəmilərinə və Qətər enerji daşıyıcılarına təsir göstərib. Onun sözlərinə görə, İran bununla bölgədəki dövlətlərə və vasitəçilərə öz mövqeyini qəbul etdirmək istəyir. Hud ABŞ-nin Körfəz ölkələrindəki hərbi mövcudluğunun əsasən təlim məqsədi daşıdığını vurğulayıb. Regionda artan gərginlik Körfəz ölkələrinin təhlükəsizlik siyasətinə təsir göstərir.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ABŞ-nin hərbi zərbələrinin Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin bərpasına mənfi təsir etdiyini bildirib. SEPAH açıqlamasında dəniz nəqliyyatının müharibədən əvvəlki səviyyənin 50 faizinə qədər bərpa olunduğu qeyd edilib. İran tərəfi ABŞ-nin bölgədəki addımlarını nəqliyyatın yenidən pozulmasının səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlamada Hörmüz boğazı ilə bağlı qərarların xarici qüvvələr tərəfindən müəyyən edilə bilməyəcəyi vurğulanıb. SEPAH ABŞ zərbələrinin yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji və ticarət təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

İranın cənubunda yerləşən Bəndər Abbas şəhərində yeni partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilir. İranın Mehr xəbər agentliyinin məlumatına görə, Hörmüz boğazı sahilində yerləşən bu liman şəhərində bir neçə partlayış baş verib. Hadisə ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginlik fonunda qeydə alınıb. ABŞ-nin İran ərazisinə yeni hava zərbələri endirdiyi, Tehran tərəfinin isə ABŞ-nin müttəfiqi olan Körfəz ölkələrinə qarşı cavab addımları atdığı bildirilir. Qarşıdurmanın tərəflər arasında əldə olunan müvəqqəti anlaşmaya mənfi təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. Bölgədə vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.

İranın Sirik şəhərində ABŞ zərbəsi nəticəsində üç nəfərin öldüyü və 15 nəfərin yaralandığı bildirilir. İranın ISNA xəbər agentliyinin məlumatına görə, hücum balıqçılıq körpüsünə həyata keçirilib. Yerli hakimiyyət orqanları zərbə nəticəsində insan itkilərinin olduğunu açıqlayıb. Hadisə ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı bir dövrdə baş verib. Hücumun detalları və hədəfin seçilmə səbəbləri barədə əlavə məlumat verilməyib. Bölgədəki qarşıdurmalar mülki əhalinin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.