İran ABŞ-nin yeni iqtisadi sanksiya təhdidlərini kəskin şəkildə pisləyib. Tehran bu tədbirləri “qanunsuz və qeyri-insani” adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi Trampın açıqlamasının 1953-cü il avqustun 19-da Məhəmməd Müsəddiq hökumətinin devrilməsinin ildönümü ilə üst-üstə düşdüyünə diqqət çəkib. İran tərəfi bunu ABŞ-nin 73 ildir davam edən düşmən siyasətinin göstəricisi kimi qiymətləndirib. Nazirlik yeni sanksiyaların İran xalqına qarşı iqtisadi təzyiq olduğunu bildirib. Tehran bu siyasətin əvvəllər də tətbiq edildiyini və nəticə vermədiyini iddia edir. Tramp isə İranı iqtisadi baxımdan dəstəkləyən tərəflərə qarşı daha sərt tədbirlər vəd edib. Qarşılıqlı bəyanatlar Tehranla Vaşinqton arasında gərginliyin davam etdiyini göstərir.
İran
İranlı professor Mustafa Xoşçeşm ABŞ-nin Tehrana qarşı iqtisadi təzyiq siyasətinin nəticə verməyəcəyini düşünür. Onun sözlərinə görə, İran uzun illər ərzində iqtisadi məhdudiyyətlərə uyğunlaşmağı bacarıb. Tehran mühüm məhsulların idxalı üçün alternativ ticarət yollarından istifadə edir. İranın qonşu ölkələrlə iqtisadi əlaqələri də bu baxımdan mühüm rol oynayır. Xoşçeşm hesab edir ki, Trampın iqtisadi təzyiqə üstünlük verməsi neft bazarlarında sabitliyi qorumaq məqsədi daşıyır. O, bunun neft qiymətlərinin yüksəlməsinin qarşısını almağa hesablandığını düşünür. İranlı professor ABŞ-nin payızda yenidən hərbi əməliyyatlara başlaya biləcəyini də iddia edib. Lakin bu ehtimal ekspert proqnozudur və ABŞ tərəfindən belə bir qərar rəsmən açıqlanmayıb.
İranın Mədəni İrs, Turizm və Əl İşləri naziri Seyid Rza Salehi Əmiri BRİKS Turizm Toplantısında iştirak etmək üçün Hindistana gedib. İranlı nazir Hindistanın Caypur şəhərinə səfər edib. BRİKS-in turizm toplantıları avqustun 19-dan 22-dək keçirilir. Salehi Əmiri BRİKS-i formalaşmaqda olan mühüm beynəlxalq güc mərkəzlərindən biri adlandırıb. O, qurumun dünya əhalisinin böyük hissəsini əhatə etdiyini vurğulayıb. İranlı nazir Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə ayrıca görüş keçirməyi planlaşdırır. Tehran BRİKS ölkələri ilə turizm əməkdaşlığından konkret nəticələr əldə etməyə çalışır. İran BRİKS-in imkanlarından turizm və mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi üçün daha fəal istifadə etmək niyyətindədir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Pakistan ordusunun komandanı, feldmarşal Asim Münirlə telefon danışığı aparıb. Tərəflər bölgədəki son hadisələri müzakirə ediblər. Danışıqlarda davam edən qarşıdurmanın diplomatik yollarla həlli imkanlarına diqqət yetirilib. İran və Pakistan arasında ikitərəfli münasibətlərin inkişafı da nəzərdən keçirilib. Pakistan İranla ABŞ arasındakı danışıqlarda vasitəçilik edən ölkələrdən biri olub. İyunun 17-də tərəflər arasında anlaşma sənədi qəbul edilmişdi. Sənəddən sonra yekun razılaşmanın əldə olunması üçün danışıqlar davam etdirilsə də, tərəflər razılığa gələ bilməyiblər. Tehran və İslamabad bölgədəki vəziyyətlə bağlı siyasi təmaslarını davam etdirirlər.
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-nin xarici siyasətini və sanksiya təhdidlərini kəskin tənqid edərək, Vaşinqtonun məğlubiyyət fonunda müttəfiqlərindən kömək diləndiyini bildirib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana kömək edən və ya onunla ticarət əlaqələri quran hər bir ölkəyə qarşı "iqtisadi D-Day" (həlledici hücum günü) tətbiq olunacağı ilə bağlı təhdidlərindən sonra Qəribabadi "X" sosial şəbəkəsində paylaşım edib
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Silahlı Qüvvələrə dövlət dəstəyinin davam etdiriləcəyini bildirib. O, hökumətin Silahlı Qüvvələrin ehtiyaclarını təmin etmək üçün bütün imkanlardan istifadə edəcəyini vurğulayıb. Prezident ölkənin müdafiə gücünün artırılmasını mühüm vəzifə kimi qiymətləndirib. Pezeşkian bu barədə hökumətin iclasında danışıb. O, məqsədə çatmaq üçün bütün icra qurumlarının əməkdaşlığının vacib olduğunu bildirib. Dövlət qurumlarının müdafiə sahəsində əlaqələndirilmiş şəkildə fəaliyyət göstərməsinin zəruriliyi vurğulanıb. Silahlı Qüvvələrin hansı konkret ehtiyaclarının təmin ediləcəyi barədə məlumat verilməyib. İran rəhbərliyi ölkənin müdafiə imkanlarının gücləndirilməsini davam etdirəcəyini bildirir.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Yaxın Şərqdə yeni regional nizamın formalaşdığını bildirib. Onun fikrincə, xarici qüvvələrin bölgə ölkələrinin münasibətlərinə təsiri sürətlə azalır. Qalibaf ABŞ-nin bölgədən “şərəfli çıxış” yolu axtardığını iddia edib. O, açıqlamasında Əbu Mehdi əl-Mühəndis və Qasım Süleymaninin adlarını çəkib. Hər iki şəxs 2020-ci ilin yanvarında Bağdad hava limanının yaxınlığında ABŞ-nin həyata keçirdiyi hücum nəticəsində öldürülüb. Qalibaf bölgədəki dəyişiklikləri onların apardığı mübarizə ilə əlaqələndirib. İran parlamentinin sədri İsrailin regional məqsədlərinin də uğursuzluğa düçar olduğunu iddia edib. Onun fikrincə, bölgədə xarici müdaxilənin azalması ilə yeni siyasi münasibətlər sistemi yaranır.
İran parlamentinin üzvü İbrahim Rzayi Hörmüz boğazının təhlükəsizliyinə dair yeni planın təfərrüatlarını açıqlayıb. Təklifə əsasən, boğazın idarə edilməsi, izlənilməsi və gəmilərin yoxlanılması İranın nəzarətinə veriləcək. Bu prosesə İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının nəzarət etməsi nəzərdə tutulur. İrana düşmən hesab edilən və ya casusluqda şübhəli bilinən gəmilərin boğaza daxil olmasına icazə verilməyə bilər. Milli təhlükəsizliyə təhdid hesab edilən gəmilərə də eyni məhdudiyyətin tətbiqi nəzərdə tutulur. Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı gəmilərdən alınacaq keçid və xidmət ödənişlərinin qaydalarını müəyyən edə bilər. İran son aylarda Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətinə nəzarəti gücləndirib. Rzayi həmçinin İranın maraqlarına zərər vurulduğu halda Tehran tərəfindən cavab tədbirlərinin görülə biləcəyini bildirib.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, Tehran və Bağdad iki ölkənin təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi üçün yeni və mühüm addımlar atacaq. Qalibaf İraqa üçgünlük səfəri çərçivəsində Bağdada gəlib. O, İraqı region üçün mühüm ölkə adlandıraraq İran-İraq münasibətlərinin bölgədə baş verən proseslər baxımından əsas və strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb.
İran Xarici İşlər Nazirliyi Fransanın Tehrandakı səfirliyinin iki əməkdaşını beynəlxalq hüquq normalarına və 1961-ci il Diplomatik Əlaqələr haqqında Vyana Konvensiyasına zidd fəaliyyət göstərdiklərinə görə "persona non grata" (arzuolunmaz şəxs) elan edib və onların ölkəyə girişinə qadağa qoyub.
İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Əli Abdullahi Körfəz ölkələrinə xəbərdarlıq edərək, Birləşmiş Ştatlar ordusuna hər hansı köməklik göstərməməyə çağırıb. O, regionda baş verən bütün hərbi hərəkətliliyin Tehranın nəzarəti altında olduğunu vurğulayaraq, "gözümüzdən heç nə yayınmır" ifadəsini işlədib.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi İranla əlaqəli olduğu iddia edilən haker şəbəkəsinin 17 üzvünə qarşı yenilənmiş ittihamnamə açıqlayıb və onların beşinin yerinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edəcək məlumat üçün 10 milyon dollar mükafat vəd edib. Nazirliyin məlumatına görə, təqsirləndirilən şəxslər İranda fəaliyyət göstərən “Mabna İnstitutu” ilə əməkdaşlıq edib və İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə digər dövlət və universitet qurumlarının adından kiberhücumlar həyata keçiriblər.