İordaniyada daşınmaz əmlak mülkiyyəti haqqında qanuna təklif olunan dəyişikliklər özəl mülkiyyətin qorunması ilə dövlətin infrastruktur layihələrini həyata keçirmək imkanları arasında balans məsələsini gündəmə gətirib.

Qanuna dəyişikliklər xüsusilə dəmir yolu layihələri üçün torpaqların dövlət tərəfindən özgəninkiləşdirilməsi, qeyri-İordaniya vətəndaşlarının daşınmaz əmlaka sahib olması və mülkiyyətçilərə ödəniləcək kompensasiyanın hesablanması ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub.

İordaniyada daşınmaz əmlak haqqında qanun ilk dəfə 2019-cu ildə qəbul edilib. Qanun torpaq və daşınmaz əmlakın alqı-satqısı, girov qoyulması və icarəyə verilməsi ilə bağlı müxtəlif qaydaları vahid hüquqi çərçivədə birləşdirib.

Dövlət hüquq işləri naziri Fəyyad əl-Qudat bildirib ki, 2019-2026-cı illərdə qanunun tətbiqi zamanı bir sıra problemlər üzə çıxıb. Təklif olunan dəyişikliklər elektron əməliyyatlar, paylı mülkiyyət, özgəninkiləşdirilən əmlak üçün kompensasiya və investisiyaların cəlb edilməsi məsələlərini əhatə edir.

İordaniya Senatının Hüquq və İqtisadiyyat komitələrinin birgə komissiyası qanun layihəsini Deputatlar Palatasından gəldiyi formada qəbul edib. Komissiyanın sədri Rəcai əl-Maşər isə hökumətin layihə ilə bağlı əvvəlcədən kifayət qədər ictimai müzakirə aparmadığını və dəyişikliklərin məqsədlərini cəmiyyətə tam izah etmədiyini bildirib.

Komissiya infrastruktur layihələrində əvvəlcə dövlət torpaqlarından istifadə edilməsini, vətəndaşların torpaqlarının yalnız zəruri hallarda özgəninkiləşdirilməsini və ədalətli kompensasiyanın hesablanması üçün vahid meyarların müəyyənləşdirilməsini tövsiyə edib.

Xaricilərin əmlak alması narahatlıq yaradır

Qanun layihəsinin ən çox müzakirə olunan məsələlərindən biri qeyri-İordaniya vətəndaşlarının ölkədə daşınmaz əmlak əldə etməsi ilə bağlıdır.

İqtisadçı və siyasi fəal Məhəmməd əl-Bəşir bildirib ki, mübahisələrin bir hissəsi İordaniyanın İsraillə qonşuluğu və regiondakı təhlükəsizlik həssaslığı ilə əlaqəlidir. Onun fikrincə, xarici investisiyaların cəlb edilməsi ölkənin real iqtisadi ehtiyacları ilə əlaqələndirilməlidir.

Parlament müzakirələri zamanı siyasi və parlament işləri naziri Əbdülmünim əl-Əvdat bildirib ki, şəhərsalma sərhədlərindən kənarda yerləşən torpaq və daşınmaz əmlakın qeyri-İordaniya vətəndaşlarına satılması ilə bağlı dəyişiklik tam sərbəstlik yaratmır. Təklifə əsasən, belə ərazilərdə yaşayış məqsədilə maksimum 10 dönümədək torpaq əldə etmək mümkün olacaq və mövcud məhdudiyyətlər qüvvədə qalacaq.

Əmlak bazarını canlandırmaq məqsədi

İordaniya Mənzil İnvestorları Assosiasiyasının rəhbəri Macid Quşa xarici vətəndaşların əmlak almasına imkan verilməsinin investisiyaları və daşınmaz əmlak bazarını canlandıra biləcəyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, xarici investisiyanın əsas məqsədi yalnız torpaq mülkiyyətinin dəyişməsi deyil, yeni kapitalın ölkəyə gətirilməsi, real layihələrin həyata keçirilməsi və iş yerlərinin yaradılması olmalıdır.

Quşa xaricilərin lisenziyalı mənzil və daşınmaz əmlak şirkətlərinin həyata keçirdiyi layihələrə yönəldilməsinin tikinti, tikinti materialları, maliyyə və mühəndislik xidmətləri kimi əlaqəli sahələrə də müsbət təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb.

Parlament üzvü Dima Təhbub isə şəhərsalma sərhədlərindən kənarda yerləşən torpaqların xaricilərə verilməsinə ehtiyatla yanaşılmasının vacibliyini bildirib. Onun fikrincə, bu ərazilər təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və su ehtiyatları baxımından strateji əhəmiyyət daşıya bilər.

Dəmir yolu layihələri üzrə mübahisə

Qanun layihəsində dəmir yollarının “yol” anlayışına daxil edilməsi də ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Təhbubun sözlərinə görə, ictimai ehtiyac üçün yolların tikintisi zamanı hökumət torpağın müəyyən hissəsini kompensasiya ödəmədən özgəninkiləşdirə bilər. Dəmir yollarının da bu kateqoriyaya daxil edilməsi vətəndaşların mülkiyyət hüquqlarına zərər vura bilər.

O qeyd edib ki, dəmir yolunun torpaqdan keçməsi həmin ərazinin bazar dəyərinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.

Bununla belə, investorlar dəmir yolu layihəsinin İordaniya iqtisadiyyatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər. Layihənin nəqliyyat və logistika imkanlarını yaxşılaşdıracağı, sənaye və inkişaf zonalarını bir-birinə bağlayacağı gözlənilir.

Əsas mübahisə isə dəmir yolu üçün lazım olan torpaqların hansı şərtlərlə özgəninkiləşdiriləcəyi və mülkiyyətçilərə nə qədər kompensasiya ödəniləcəyi ilə bağlıdır.

Beləliklə, İordaniyada qanun dəyişiklikləri bir tərəfdən xarici investisiyaların və daşınmaz əmlak bazarının canlandırılması, digər tərəfdən isə vətəndaşların mülkiyyət hüquqlarının və strateji torpaqların qorunması arasında balans axtarışını gündəmə gətirib.