Bakı, AzerVoice

Yaponiyada aparılan radikal kök hüceyrə transplantasiyası tədqiqatı, buynuz qişası ciddi şəkildə zədələnmiş üç xəstənin bulanıq görmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıb.

AzerVoice xəbər verir ki, Yaponiyada aparılan bu araşdırmanın nəticələri "The Lancet" jurnalında dərc olunub.

Yaponiyanın Osaka Universiteti Xəstəxanasının alimləri, sağlam insan qan hüceyrələrindən əldə edilən induksiya edilmiş pluripotent kök hüceyrələri (iPSC) istifadə edərək, buynuz qişası zədələnmiş xəstələrin görmə qabiliyyətini bərpa edə biliblər.

Eksperimentdə, laboratoriyada əldə edilən iPSC-lər buynuz qişanın epitelial hüceyrə təbəqələrinə (iCEPS) çevrilib və bu təbəqələr çapıq toxumasının çıxarıldığı buynuz qişasına köçürülüb.

Nəticədə, yeddi ay ərzində dörd xəstənin hamısında görmə yaxşılaşması müşahidə olunsa da, bir il sonra ən ağır görmə itkisi olan 39 yaşlı xəstə üçün görmə yenidən azalıb. Görmə sahəsində ən yaxşı nəticə isə 44 yaşlı qadın və 66 yaşlı kişi xəstələrdə müşahidə edilib.

Tədqiqatçılar, immun sisteminin köçürülmüş hüceyrələrə qarşı mənfi reaksiyasının, üçüncü və dördüncü xəstələrdə gözlənilən irəliləyişin baş verməməsinə səbəb olduğunu düşünürlər.

Əməliyyatdan iki il sonra heç bir ciddi təhlükəsizlik problemi baş verməyib və hər üç xəstənin buynuz qişasında şəffaflıq artıb.

Bu, kök hüceyrə tədqiqatında böyük bir irəliləyiş olaraq qiymətləndirilir.

Tədqiqatda iştirak edən dörd iştirakçı da "limbal kök hüceyrə çatışmazlığı" (LSCD) adlı bir vəziyyətdən əziyyət çəkirdi. Bu vəziyyət gözün ağ hissəsini qoruyan və buynuz qişasına dəstək verən limbus adlı quruluşda hüceyrələrin yenilənməsini təmin edən kök hüceyrələrinin çatışmazlığına səbəb olur.

LSCD vəziyyətində, görmə itkisi daha da irəliləyir, çünki limbusda yerləşən kök hüceyrələri zədələnir və buynuz qişasının yenilənməsi çətinləşir. Bu vəziyyətə düşən insanlarda, bir gözünə sağlam buynuz qişasından bir dilim köçürülə bilər, lakin hər iki göz təsirləndikdə sağlam kök hüceyrələrinin köçürülməsi tələb olunur.

Bu tədqiqatlar ümidverici olsa da, hələ də eksperimentaldır və potensial riskləri vardır. Gələcəkdə tədqiqatçılar daha geniş miqyaslı, çoxmərkəzli klinik sınaqlar keçirməyi və əldə edilən nəticələrə əsaslanaraq müalicə metodlarını təkmilləşdirməyi planlaşdırırlar.

Qeyd edək ki, LSCD-dən əziyyət çəkən insanlar üçün transplantasiya şansı çox məhduddur. Dünyada 12,7 milyon insan bu problemi yaşasa da, yalnız 70 nəfərdən biri buynuz qişa transplantasiyasını edə bilir. Hətta transplantasiya şansı olanlarda da toxuma rədd olunma riski mövcuddur.