1965-ci il fevralın 21-də ABŞ-da afroamerikalı siyasi və dini lider Malkolm İks Nyu-York şəhərində çıxışı zamanı qətlə yetirilib. Hadisə Vaşinqton Hayts rayonunda yerləşən “Audubon” zalında baş verib və lider 39 yaşında həyatını itirib.
Malkolm X Afro-Amerika Birliyi Təşkilatının iclasında çıxış edərkən silahlı hücuma məruz qalıb. Hücum zamanı onun hamilə həyat yoldaşı və dörd qızı zalın ön sırasında olub.
Malkolm X (əsl adı Malkolm Litl) 1925-ci ildə ABŞ-ın Nebraska ştatının Omaha şəhərində anadan olub. Atası Ceyms Erl Litl qaradərili millətçiliyin tərəfdarı olan din xadimi idi və Markus Qarvinin ideyalarını müdafiə edirdi. Ailə Ku-Kluks-Klanın təhdidlərinə görə Miçiqan ştatına köçmək məcburiyyətində qalmışdı.
1931-ci ildə onun atası ağdərili radikal qrup tərəfindən qətlə yetirilib. Yerli hakimiyyət orqanları cinayəti araşdırmaqdan imtina edib. Uşaq yaşlarında ailəsindən ayrılan Malkolm gənclik dövründə çətin həyat yolu keçib və cinayət fəaliyyətinə cəlb olunub.
1946-cı ildə o, oğurluq ittihamı ilə həbs olunub. Həbsxanada olarkən o, “İslam Milləti” təşkilatının lideri Elayca Məhəmmədin təlimləri ilə tanış olub. Bu ideologiya qaradərili millətçiliyi və irqi ayrı-seçkiliyi müdafiə edirdi. Malkolm öz soyadını “X” ilə əvəz edərək afrikalı kimliyinin əlindən alınmasına etirazını ifadə edib.
Həbsdən azad edildikdən sonra Malkolm X Nyu-Yorkun Harlem rayonunda təsirli vaiz və ictimai xadim kimi fəaliyyət göstərib. O, zorakılığa qarşı özünümüdafiə prinsipini müdafiə edir və afroamerikalıların hüquqlarının “istənilən vasitə ilə” qorunmasını vacib sayırdı.
Onun mövqeyi Martin Lüter Kinq kimi liderlərin qeyri-zorakı strategiyasından fərqlənirdi. Bununla belə, Malkolm X qaradərili icma arasında geniş dəstək qazanmışdı.
1963-cü ildə ABŞ Prezidenti Con Kennedinin qətli ilə bağlı səsləndirdiyi sərt fikir onun “İslam Milləti”ndən uzaqlaşdırılmasına səbəb oldu. Bir müddət sonra təşkilatı tərk edən Malkolm Məkkəyə həcc ziyarətinə getdi və burada irqi qarşıdurmanın olmaması onu dərin şəkildə təsirləndirdi.
ABŞ-a qayıtdıqdan sonra o, Əl-Həcc Malik Əl-Şəbazz adını qəbul etdi və 1964-cü ildə Afro-Amerika Birliyi Təşkilatını yaratdı. Yeni mərhələdə o, irqçiliyi əsas problem kimi qiymətləndirir, ağdərili insanları deyil, sistemli ayrı-seçkiliyi tənqid edirdi.
1965-ci il fevralın 21-də o, çıxışı zamanı silahlı hücum nəticəsində öldürüldü. Hadisə ilə bağlı “İslam Milləti”nin üç üzvü – Mucahid Əbdül Həlim, Məhəmməd Əziz və Xəlil İslam həbs olundu.
1966-cı ildə keçirilən məhkəmə prosesində hər üç şəxs təqsirli bilinərək 20 ildən ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi. Lakin illər sonra istintaq sənədlərinin yenidən araşdırılması nəticəsində mühüm faktların gizlədildiyi üzə çıxdı.
2021-ci ildə aparılan yeni araşdırma zamanı Federal Təhqiqat Bürosunun əvvəllər təqdim edilməmiş sənədləri aşkarlandı və Məhəmməd Əziz ilə Xəlil İslamın günahsız olduğu rəsmi şəkildə tanındı. Xəlil İslam 2009-cu ildə vəfat etmişdi, Məhəmməd Əziz isə bəraət aldığı zaman 83 yaşında idi.
Malkolm X ABŞ-da vətəndaş hüquqları hərəkatının ən təsirli simalarından biri kimi tarixə düşüb. Onun ideoloji transformasiyası və son mərhələdə daha inklüziv baxışlara yönəlməsi ABŞ ictimai-siyasi tarixində mühüm yer tutur.
Onun qətli XX əsrin ən rezonanslı siyasi cinayətlərindən biri hesab olunur və afroamerikalıların hüquqları uğrunda mübarizənin simvoluna çevrilib.
Malkolm İks qətli, 21 fevral 1965, Nyu-York hadisəsi, Audubon zalı, vətəndaş hüquqları, afroamerikalı lider, İslam Milləti, Afro-Amerika Birliyi, 1966 məhkəməsi, 2021 bəraəti Malcolm X suikastı, 21 Şubat 1965, New York olayı, Audubon Ballroom, sivil haklar, siyah lider, Nation of Islam, OAAU, 1966 dava, 2021 beraat Malcolm X assassination, February 21 1965, New York City, Audubon Ballroom, civil rights movement, Black nationalist leader, Nation of Islam, OAAU, 1966 trial, 2021 exoneration убийство Малколма Икса, 21 февраля 1965, Нью-Йорк, Audubon Ballroom, движение за гражданские права, черный национализм, Нация ислама, ОААЕ, суд 1966, оправдание 2021 اغتيال مالكوم إكس, 21 فبراير 1965, نيويورك, قاعة أودوبون, حركة الحقوق المدنية, زعيم قومي أسود, أمة الإسلام, منظمة الوحدة, محاكمة 1966, تبرئة 2021 ترور مالکوم ایکس, ۲۱ فوریه ۱۹۶۵, نیویورک, تالار آدوبون, جنبش حقوق مدنی, ملیگرایی سیاه, امت اسلام, سازمان وحدت, دادگاه ۱۹۶۶, تبرئه ۲۰۲۱ मैल्कम एक्स हत्या, 21 फ़रवरी 1965, न्यूयॉर्क शहर, ऑडुबॉन बॉलरूम, नागरिक अधिकार आंदोलन, अश्वेत राष्ट्रवाद, नेशन ऑफ इस्लाम, ओएएयू, 1966 मुकदमा, 2021 बरी مالکم ایکس قتل, 21 فروری 1965, نیویارک سٹی, آڈوبون بال روم, شہری حقوق تحریک, سیاہ قوم پرستی, نیشن آف اسلام, او اے اے یو, 1966 مقدمہ, 2021 بریت 马尔科姆·X遇刺, 1965年2月21日, 纽约市, 奥杜邦舞厅, 民权运动, 黑人民族主义, 伊斯兰民族组织, 非裔团结组织, 1966年审判, 2021年平反 マルコムX 暗殺, 1965年2月21日, ニューヨーク, オーデュボン会場, 公民権運動, 黒人ナショナリズム, イスラム国家, OAAU, 1966年裁判, 2021年無罪 말콤 X 암살, 1965년 2월 21일, 뉴욕, 오듀본 볼룸, 민권운동, 흑인 민족주의, 네이션 오브 이슬람, OAAU, 1966 재판, 2021 무죄 assassinat de Malcolm X, 21 février 1965, New York, Audubon Ballroom, mouvement des droits civiques, nationalisme noir, Nation of Islam, OAAU, procès 1966, disculpation 2021 Malcolm X Attentat, 21. Februar 1965, New York, Audubon Ballroom, Bürgerrechtsbewegung, schwarzer Nationalismus, Nation of Islam, OAAU, Prozess 1966, Rehabilitierung 2021 asesinato de Malcolm X, 21 de febrero de 1965, Nueva York, Audubon Ballroom, movimiento por los derechos civiles, nacionalismo negro, Nación del Islam, OAAU, juicio 1966, exoneración 2021 assassinio di Malcolm X, 21 febbraio 1965, New York, Audubon Ballroom, movimento per i diritti civili, nazionalismo nero, Nation of Islam, OAAU, processo 1966, scagionamento 2021 assassinato de Malcolm X, 21 de fevereiro de 1965, Nova Iorque, Audubon Ballroom, movimento dos direitos civis, nacionalismo negro, Nação do Islã, OAAU, julgamento 1966, absolvição 2021 moord op Malcolm X, 21 februari 1965, New York, Audubon Ballroom, burgerrechtenbeweging, zwart nationalisme, Nation of Islam, OAAU, proces 1966, vrijspraak 2021 Malcolm X mord, 21 februari 1965, New York, Audubon Ballroom, medborgarrättsrörelsen, svart nationalism, Nation of Islam, OAAU, rättegång 1966, frikännande 2021 Malcolm X attentat, 21. februar 1965, New York, Audubon Ballroom, borgerrettighetsbevegelsen, svart nasjonalisme, Nation of Islam, OAAU, rettssak 1966, frifinnelse 2021 Malcolm X drab, 21. februar 1965, New York, Audubon Ballroom, borgerrettighedsbevægelsen, sort nationalisme, Nation of Islam, OAAU, retssag 1966, frifindelse 2021 Malcolm X:n murha, 21. helmikuuta 1965, New York, Audubon Ballroom, kansalaisoikeusliike, musta nationalismi, Nation of Islam, OAAU, oikeudenkäynti 1966, vapautus 2021 zabójstwo Malcolma X, 21 lutego 1965, Nowy Jork, Audubon Ballroom, ruch praw obywatelskich, czarny nacjonalizm, Nation of Islam, OAAU, proces 1966, uniewinnienie 2021 убивство Малькольма Ікса, 21 лютого 1965, Нью-Йорк, Audubon Ballroom, рух за громадянські права, чорний націоналізм, Нація ісламу, ОААЄ, суд 1966, виправдання 2021 רצח מלקולם אקס, 21 בפברואר 1965, ניו יורק, אודובון, תנועת זכויות האזרח, לאומיות שחורה, אומת האסלאם, OAAU, משפט 1966, זיכוי 2021 δολοφονία Μάλκολμ Χ, 21 Φεβρουαρίου 1965, Νέα Υόρκη, Audubon Ballroom, κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων, μαύρος εθνικισμός, Nation of Islam, OAAU, δίκη 1966, αθώωση 2021 asasinarea lui Malcolm X, 21 februarie 1965, New York, Audubon Ballroom, mișcarea drepturilor civile, naționalism negru, Nation of Islam, OAAU, proces 1966, exonerare 2021 Malcolm X meggyilkolása, 1965. február 21., New York, Audubon Ballroom, polgárjogi mozgalom, fekete nacionalizmus, Nation of Islam, OAAU, 1966 per, 2021 felmentés atentát na Malcolma X, 21. února 1965, New York, Audubon Ballroom, hnutí za občanská práva, černý nacionalismus, Nation of Islam, OAAU, proces 1966, rehabilitace 2021 убийството на Малкълм Икс, 21 февруари 1965, Ню Йорк, Audubon Ballroom, движение за граждански права, черен национализъм, Nation of Islam, OAAU, процес 1966, оправдаване 2021 pembunuhan Malcolm X, 21 Februari 1965, New York City, Audubon Ballroom, gerakan hak sipil, nasionalisme kulit hitam, Nation of Islam, OAAU, sidang 1966, pembebasan 2021
