BAKI,VOA

20 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1768 – Polşada Bar konfederasiyası ruslara qarşı müqaviməti gücləndirdi.

1787 – ABŞ Konstitusiya Konvensiyasında ştatlar arasında nümayəndə sayı ilə bağlı debatlar başladı.

1788 – ABŞ Konstitusiyası Nyu Hempşir ştatı tərəfindən ratifikasiya olunaraq qüvvəyə minib.

1789 – Fransada Bastiliya basqını ilə Böyük Fransa İnqilabı başlayıb.

1790 – ABŞ-da ilk federal patent qanunu qəbul edilib.

1791 – Fransa kralı XVI Lüdovik ailəsi ilə birlikdə ölkədən qaçmağa cəhd edib.

1792 – Fransada monarxiya ləğv olunub, respublika elan edilib.

1794 – Termidor çevrilişi nəticəsində Robespyer edam edilib.

1795 – Fransada yeni konstitusiya qəbul edilib.

1796 – Napoleon Şimali İtaliyada Avstriya ordusunu məğlub edib.

1797 – Venesiya Respublikası süqut edib, Fransa və Avstriya arasında bölüşdürülüb.

1798 – Napoleon Misir yürüşünə başlayıb.

1799 – Napoleon 18 Brümer çevrilişi ilə hakimiyyətə gəlib.

1800 – Marengo döyüşündə fransızlar Avstriya üzərində qələbə qazanıb.

1801 – Napoleon və Papa VII Pius konkordat imzalayıb.

1802 – Amiens sülhü ilə Britaniya və Fransa arasında müvəqqəti sülh yaranıb.

1803 – ABŞ Fransadan Luiziana ərazisini satın alıb.

1804 – Napoleon imperator elan edilib.

1805 – Austerlitz döyüşündə Fransa koalisiya qüvvələrini məğlub edib.

1806 – Müqəddəs Roma İmperiyası rəsmi olaraq ləğv edilib.

1807 – Böyük Britaniya parlamenti kölə alverini qadağan edən qanunun icrasına dair dəyişikliklər etdi.

1820 – ABŞ-da Maine ştatı rəsmi olaraq ittifaqa qəbul edildi.

1837 – Viktoriya İngiltərə taxtına çıxdı.

1840 – Samuel Morse ilk telegraf sisteminin təkmilləşdirilməsinə dair prototip təqdim etdi.

1854 – ABŞ-da “Respublikaçılar” adlı yeni siyasi partiyanın ilk toplantısı keçirildi.

1862 – ABŞ-da köləliyin ləğvinə dair ilk dövlətlərarası qərar qəbul edildi.

1870 – Fransa Prussiya ilə müharibəyə hazırlıqlara başladı.

1881 – Avstriya-Macarıstan, Almaniya və İtaliya arasında Üçlü İttifaqın şərtləri üzrə danışıqlar başladı.

1893 – Şimali Amerikada ilk qadın tibbi kollecinin (Woman's Medical College of Pennsylvania) məzunları diplom aldı.

1894 – Fransada "Dreyfus işi" ölkədə siyasi parçalanmaya səbəb olub.

1895 – Yaponiya Çinlə Şimonoseki müqaviləsini imzalayaraq Tayvanı ələ keçirib.

1896 – Yunanıstanda ilk müasir Olimpiya Oyunları keçirilib.

1897 – Osmanlı İmperiyası ilə Yunanıstan arasında döyüşlər başlayıb.

1898 – Kuba müstəqilliyi uğrunda müharibə nəticəsində ABŞ ilə İspaniya arasında münaqişə güclənib.

1899 – Hag şəhərində ilk beynəlxalq sülh konfransı keçirilib.

1900 – Çin – “Boxer üsyanı” zamanı Avropa ölkələri Pekində müttəfiq ordu yaratmaq qərarı verdi.

1904 – Panama Kanalının tikintisinə rəsmi start verildi.

1910 – Meksikada Panço Vilya çevrilişə başladı.

1913 – İkinci Balkan Müharibəsi başladı – Bolqarıstan Serbiya və Yunanıstana hücum etdi.

1916 – I Dünya Müharibəsi: Verdun döyüşündə ağır mərhələlərdən biri yaşandı.

1921 – Türkmənistan MSSR-də ilk sovet konstitusiyası qəbul edildi.

1926 – SSRİ ilə Polşa arasında iqtisadi əməkdaşlıq sazişi imzalandı.

1931 – Fransada sağ və sol partiyalar arasında toqquşmalar nəticəsində fövqəladə vəziyyət elan olundu.

1936 – Leninqradda yeni sənaye kombinatının açılışı oldu.

1941 – Almaniya SSRİ-yə hücumdan bir gün əvvəl son hərbi hazırlıqları başa çatdırdı.

1943 – ABŞ-da “Detroit üsyanı” sonuncu dəfə yatırıla bildi – yüzlərlə həbslə nəticələndi.

1948 – Yuqoslaviyanın Kommunist Partiyası Kominform-dan çıxarıldı.

1952 – ABŞ-də ilk dəfə olaraq hava nəqliyyatı ilə beynəlxalq bağlamalar təhvil verildi.

1956 – SSRİ-də Volqa–Don kanalının açılışı oldu.

1958 – Argentinada prezident Arturo Frondizi hökumət böhranı elan etdi.

1962 – Sierra Leone BMT-yə üzv qəbul edildi.

1965 – ABŞ-da “Vyetnam müharibəsi sənədləri” ilə bağlı ilk etiraz çıxışları başladı.

1968 – Çexoslovakiyada “Praqa baharı” çərçivəsində liberal islahatlar genişləndi.

1970 – Liviya kralı İdris tacı rəsmi şəkildə tərk etdiyini elan etdi.

1973 – Qərbi Almaniyada əmək islahatı haqqında yeni qanun qüvvəyə mindi.

1975 – Mozambik Portuqaliyadan müstəqilliyini elan etdi.

1977 – ABŞ və SSRİ arasında kosmosun hərbiləşdirilməməsi ilə bağlı qeyri-rəsmi razılaşma müzakirəyə çıxarıldı.

1979 – ABŞ-da Enerji Nazirliyi nüvə təhlükəsizliyi barədə hesabat yaydı.

1980 – İtaliyada mafiyaya qarşı mübarizə gücləndirildi; Palermo şəhərində xüsusi prokurorluq quruldu.

1983 – Kanada parlamenti bərabər hüquqlarla bağlı yeni bəndləri təsdiqlədi.

1985 – Argentina və Çili arasında sərhəd mübahisəsi həll edildi.

1986 – Hindistanda Sikkim ştatı statusu rəsmi olaraq tanındı.

1988 – SSRİ-də Andrey Saxarov yeni siyasi islahatların vacibliyini vurğulayan çıxış etdi.

1989 – Pekində Tiananmen Meydanı qətliamı baş verib.

1990 – Qərbi və Şərqi Almaniya arasında iqtisadi birləşmə razılaşdırılıb.

1991 – Almaniya parlamenti paytaxtın Bonn-dan Berlinə köçürülməsinə dair qərar verdi.

1992 – Sloveniya və Xorvatiya BMT-yə üzv qəbul edildi.

1993 – BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Vyana konfransında yeni deklarasiya qəbul edildi.

1994 – ABŞ-da O. J. Simpson işinə dair rəsmi istintaq başlandı.

1995 – NATO Serb qüvvələrinin Bosniyada atəşkəsi pozmasına cavab olaraq hava hücumu həyata keçirib.

1996 – Çeçenistanda Rusiya ilə münaqişənin nizamlanması üçün yeni atəşkəs elan edildi.

1997 – Honq Konqun Çinə qaytarılmasına hazırlıqlar başa çatıb.

1998 – ABŞ-da Mikrobiologiya Cəmiyyəti biotəhlükəsizliklə bağlı ilk dəfə milli toplantı keçirdi.

1999 – NATO və Rusiya arasında Kosovo üzrə razılaşma əldə edildi.

2000 – İran parlamentində islahatçılar ilk dəfə çoxluq qazandı.

2001 – ABŞ-da terror aktlarına qarşı təhlükəsizlik tədbirləri artırılıb.

2002 – Əfqanıstanda Hamid Karzai keçid dövrü prezident elan olundu.

2003 – Avropa Komissiyası Gürcüstandakı korrupsiya ilə bağlı xüsusi hesabat yayımladı.

2004 – Avropa Parlamentinə seçkilər keçirilib, bir sıra ölkələrdə sağ-mərkəzçi partiyalar üstünlük qazanıb.

2005 – Azərbaycanda yeni Gömrük Məcəlləsi layihəsi ictimaiyyətə təqdim edildi.

2006 – İraqda Əbu Musab əz-Zərqavi ABŞ hücumu ilə öldürülüb.

2007 – ABŞ Senatında immiqrasiya islahatlarına dair debat dayandırıldı.

2008 – İranda iqtisadi islahatlara qarşı kütləvi etirazlar başlayıb.

2009 – İran seçkilərindən sonra baş verən etirazlarda ölənlərin sayı artdı, beynəlxalq reaksiyalar sərtləşdi.

2010 – Qırğızıstanda etnik qarşıdurmalar nəticəsində onlarla insan həyatını itirib.

2011 – Avropa Məhkəməsi Yunanıstanın iqtisadi ixtisar proqramının insan haqları pozuntularına yol açdığına dair qərar verdi.

2012 – Misirdə Məhəmməd Mursi prezident seçilib.

2013 – Türkiyədə Gezi Parkı etirazları fonunda tətil çağırışları edildi.

2014 – Ukraynanın şərqində Rusiya tərəfdarı separatçılarla münaqişə dərinləşib.

2015 – Gürcüstanın Tbilisi şəhərində sel fəlakəti nəticəsində 20-dən çox insan həlak oldu.

2016 – Kolumbiyada FARC qruplaşması ilə sülh danışıqları yekunlaşdı.

2017 – BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı 65 milyondan çox məcburi köçkün olduğunu açıqladı.

2018 – ABŞ prezidenti Donald Tramp immiqrantların uşaqlarının valideynlərindən ayrılmasına son qoyan sərəncam imzaladı.

2019 – Avropa İttifaqı liderləri yeni sədr seçkisi ilə bağlı ilk rəsmi danışıqlara başladı.

2020 – Hindistan və Çin sərhədindəki Ladakh bölgəsindəki qarşıdurmadan sonra gərginlik davam etdi.

2021 – İranda prezident seçkilərində Ebrahim Raisi qalib elan olundu.

2022 – Litva Kalininqrada dəmir yolu blokadasına başladı; Rusiya tərəfindən sərt reaksiya gəldi.

2023 – NATO Ukrayna üçün yeni dəstək paketi elan etdi.

2024 – Yaponiya Aİ ilə texnologiya sahəsində strateji əməkdaşlıq sazişi imzaladı.