BAKI,VOA

Osmanlı imperiyasının üçüncü hökmdarı olan I Murad (Murad Xudavəndigar) Orxan Qazinin altı oğlundan ikincisi idi. Onun hakimiyyət yolu gözlənilməz bir hadisə — böyük qardaşı, "Rumeli fatehi" Süleyman paşanın ov zamanı atdan yıxılaraq qəfil vəfat etməsi ilə açılmışdır. Əgər Süleyman paşanın bu vaxtsız ölümü olmasaydı, I Muradın taxta çıxması mümkün olmayacaqdı.

Qardaşının ölümündən sonra I Murad Rumeli ərazilərinin fəthində aktiv iştirak etməyə başladı və 1362-ci ildə atasının vəfatı ilə rəsmən Osmanlı taxtına çıxdı.

İlk hərbi nailiyyətlər və Rumeli siyasəti

I Murad hakimiyyətinin ilk illərində Ankaranın Bizansdan geri alınması ilə məşğul idi. Bu keçid dövründə yaranan boşluqdan istifadə edən Bizans imperiyası Osmanlıların nəzarətində olan Çorlu, Burqaz və Malkara kimi strateji məntəqələri yenidən ələ keçirdi. Lakin I Murad Anadoluda hakimiyyətini möhkəmləndirdikdən dərhal sonra Rumeliyə qayıdaraq bu əraziləri geri aldı.

O, Osmanlı dövlətinin demoqrafik siyasətini davam etdirərək türk əhalisinin işğal olunmuş ərazilərə köçürülməsini sürətləndirdi. Dimetoka ərazisinin ələ keçirilməsi ilə bu bölgə Rumeli basqınlarının əsas mərkəzinə çevrildi.

Filibənin fəthi və Bizansla müqavilə

1363-cü ildə I Muradın lələsi Lələ Şahin paşa Filibə (Plovdiv) şəhərini fəth etdi. Bu fəth Osmanlı dövləti üçün ikiqat strateji əhəmiyyət kəsb edirdi:

Ədirnənin şimaldan təhlükəsizliyi tam təmin edildi.

İstanbula taxıl və vergi verən münbit Meriç vadisi Osmanlıların nəzarətinə keçdi.

Bu hərbi uğurların ardınca Bizans imperiyası 1363-cü ildə Osmanlı dövləti ilə müqavilə bağlamağa məcbur oldu və türklərin Avropadakı fəthlərini rəsmən tanıdı.

I Murad və şahzadələr: Osmanlıda ilk qardaş qanı

I Murad taxta çıxan zaman qardaşları Xəlil və İbrahim hələ həyatda idilər. Şahzadə Xəlil xüsusi mövqeyə malik idi; onun anası Teodora Bizans imperatoru Kantakuzenosun qızı, özü isə digər Bizans imperatoru İoannesin qızının nişanlısı idi. Bursanın sancaq bəyi olan Xəlilin atası Orxan Qazi tərəfindən çox sevildiyi və taxta namizəd göstərildiyi barədə məlumatlar mövcuddur. Digər şahzadə İbrahimin isə I Muraddan yaşca böyük olduğu ehtimal edilir.

Ankaradakı məsələləri həll etdikdən sonra I Murad Əskişəhərə gələrək hər iki qardaşını edam etdirdi. Osmanlı tarixinin bu qaranlıq səhifəsi barədə mənbələrdə geniş məlumat verilməsə də, bəzi qaynaqlar şahzadələrin üsyan qaldırdığını qeyd edir. Bu hadisə ilə Osmanlı dövlətində ilk dəfə taxt uğrunda qardaş qanı tökülmüş oldu.