VOA analitika: Geosiyasi təhlillər

Livan ordusunun komandanı general Rudolf Heykelin ABŞ-a planlaşdırılan səfərini təxirə salması ölkədə geniş siyasi müzakirələrə səbəb olub. Bu qərar generalın Konqres və Senat üzvləri ilə nəzərdə tutulmuş görüşlərinin rəsmi şəkildə və izahsız ləğvi barədə məlumatlandırılmasından sonra verilib. ABŞ tərəfi Heykeli silahın yalnız dövlətin əlində cəmlənməsi prinsipinin tətbiqinə ləng yanaşmaqda və “Hizbullah”ın cənub bölgəsində silahlanmasına qarşı kifayət qədər sərt addımlar atmamaqda ittiham edir.

ABŞ ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasındakı strateji münasibətlərin dərinliyini əks etdirən mühüm addım olaraq, ABŞ Prezidenti Donald Tramp rəsmi şəkildə Səudiyyə Ərəbistanını “Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına daxil olmayan əsas müttəfiq” (Major Non-NATO Ally – MNNA) elan edib. Bu qərarla Səudiyyə Ərəbistanı, Argentina, Avstraliya, Bəhreyn, Braziliya, Kolumbiya, Misir, İsrail, Yaponiya, İordaniya, Keniya, Küveyt, Mərakeş, Yeni Zelandiya, Pakistan, Filippin, Qatar, Cənubi Koreya, Tailand və Tunis kimi ölkələrin ardınca bu statusu alan 20-ci dövlət olub.

Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın yüksək texnologiyalı F-35 döyüş təyyarələrinin istifadəçi ölkələri sırasına daxil olub. Bu addım Krallığın müdafiə modernizasiyası strategiyasının növbəti mərhələsi və regional güc balansında yeni səhifə kimi qiymətləndirilir.

İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu daxili siyasi təzyiqlərlə üz-üzədir. Xüsusilə ifrat sağçı qüvvələr Fələstin dövlətçiliyi ilə bağlı hər hansı müzakirəni bloklamağa çalışır və Tramp administrasiyası tərəfindən irəli sürülən sülh planına dair öhdəliklərdən imtinanı tələb edir.

Körfəz Müharibəsi, 1990-cı ilin avqust ayında İraq prezidenti Səddam Hüseynin Küveytə hücum etməsi ilə başladı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası, İraqdan Küveydən çıxması üçün son tarix müəyyən etdi və bunu etmədiyi təqdirdə ciddi hərbi tədbirlər görüləcəyi bildirildi. Saddam Hüseyn bu son tarixə əməl etmədiyi üçün koalisiya qüvvələri, İraqdakı qüvvələrə qarşı geniş hava və dəniz bombardmanlarına başladı.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu cümə axşamı bəyan edib ki, Suriyanın prezidenti Əhməd əş-Şəraa ilə “gələcək münasibətlər” Cənub-Qərbi Suriyada, işğal olunmuş Colan təpələrinə bitişik ərazidə silahsız zona yaradılması üzrə əməkdaşlıqdan asılı olacaq. Bu arada Suriya xarici işlər naziri Əsəd əş-Şeybani bildirib ki, hökumət İsraillə gərginliyin artmasının qarşısını almağa çalışır və ölkəsinin ərazisində davam edən İsrail pozuntularına diplomatik yolla cavab verməyə çalışır.

Səudiyyə Ərəbistanı Livan hakimiyyətinin son aylarda krallığa narkotik qaçaqmalçılığının qarşısını almaqda “səmərəli fəaliyyətini” nəzərə alaraq, yaxın vaxtlarda Beyrutla ticarət əlaqələrini gücləndirməyi planlaşdırır. Bu barədə cümə axşamı yüksək vəzifəli səudiyyəli rəsminin açıqlamasına Livan tərəfi məmnunluqla reaksiya verib.

2025-ci ilin oktyabrında Qəbələ artıq növbəti Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) sammiti üçün sadəcə gözəl bir dekorasiya deyildi. Şərqi Avropada davam edən müharibə, ABŞ ilə Çin arasındakı rəqabət, sanksiya qarşıdurmaları və qlobal energetika sisteminin yenidən formalaşması fonunda bu kiçik Qafqaz şəhərində ilk dəfə yeni geosiyasi xəritə aydın şəkildə görünməyə başladı.

ABŞ-ın Suriyaya xüsusi elçisi Tom Barak bu gün (cümə axşamı) bəyan edib ki, Dəməşq beynəlxalq koalisiyaya qoşulduqdan sonra “İŞİD” qalıqlarının, İranın “İnqilab Keşikçiləri Korpusu”nun, “HƏMAS”ın, “Hizbullah”ın və digər “terror şəbəkələrinin qarşısının alınması və parçalanması” prosesinə töhfə verəcək.

Fransa, Livanda Hizbullahın silahsızlaşdırılması, seçki qanunu ətrafında gedən daxili siyasi parçalanmalar və İsrailin gündən-günə artan təhdidləri fonunda ölkədə yaranan təhlükəli vəziyyəti yaxından izləyir. İsrailin hava və artilleriya zərbələrinin Livan ərazisinə qədər uzanması Parisdə ciddi narahatlıq yaradıb.

Bu dünyada ən böyük dairə insanlıq dairəsidir. Allahın insan olaraq yaratdığı və insan fitrəti verdiyi hər bir kəs insandır. Bəşəriyyət ümumi dəyərlərdə birləşə bilir. Təbii ki, fərdi hallar mövcuddur. İnsanlığını itirmiş və azğın hala gəlmiş olanlar olur. Lakin hər bir insan millətindən, dilindən asılı olmayaraq ata anasına bağlıdır. Övladını sevir. Böyüdüyü yerlərə bağlıdır. Qəlbi pisliyi götürməz. Yenə deyirəm, adamlıqdan çıxanlar istisna. Ona görə uzaq Skandinaviyada bir qadın Qəzza zülmünü görəndə hönkürtü ilə ağlaya bilir. İndi mən durub desəm ki, insan ancaq mənim dinimdən və rəngimdən olanlardır, mənim kimi danışanlardır. Uca Allahın bu şəkildə ayələrini inkar edərəm: "Ey insanlar..."