BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
Meksikada öldürüldüyü bildirilən kartel lideri El Mencho adı ilə tanınan Rubén Nemesio Oseguera Servantes, son onillikdə ölkənin ən güclü və ən aqressiv cinayət şəbəkələrindən birinə rəhbərlik edən fiqur kimi tanınırdı. O, yoxsul kəndli ailəsindən çıxaraq beynəlxalq səviyyədə axtarılan narkotik şəbəkəsi rəhbərinə çevrilmişdi.
Uşaqlıqdan cinayət şəbəkəsinə
Rubén Nemesio Oseguera Servantes 17 iyul 1966-cı ildə Meksikanın Miçoakan ştatının Naranxo de Çila qəsəbəsində anadan olub. Ailəsi kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi və maddi imkanları məhdud idi. Gənc yaşlarından cinayət mühitinə daxil olduğu bildirilir.
Kiçik miqyaslı narkotik ticarəti, silahlı qruplaşmalarla əlaqələr və yerli cinayət şəbəkələri ilə əməkdaşlıq onun yüksəlişinin ilk mərhələsini təşkil edib. 20 və 23 yaşlarında həbsdə olduğu qeyd edilir.
Jalisco New Generation Cartel (CJNG) və sürətli yüksəliş
2009-cu ildə yaratdığı və ya yenidən təşkil etdiyi Xalisko Yeni Nəsil Karteli (CJNG) qısa müddətdə Meksikanın ən sürətlə böyüyən və ən zorakı cinayət şəbəkələrindən birinə çevrildi.
CJNG klassik kartel modelindən fərqli olaraq hüceyrə tipli çevik struktur, paramilitar hazırlıq keçmiş silahlı qanadlar, təbliğat xarakterli videolar, regional nəzarət strategiyası kimi xüsusiyyətlərlə seçilirdi.
Şəbəkə kokain, heroin və metamfetamin ticarətində geniş paya sahib idi. Son illərdə isə ABŞ-a fentanil daşınmasında əsas aktorlardan biri kimi göstərilirdi.
ABŞ tərəfindən axtarış və 15 milyon dollarlıq mükafat
ABŞ hakimiyyət orqanları El Mençonun tutulmasına görə 15 milyon dollar mükafat elan etmişdi. Bu məbləğ onun təsir dairəsinin və təşkilati gücünün göstəricisi kimi qiymətləndirilirdi.
Onun uzun illər aktual fotoşəkillərinin yayılmaması, gizli fəaliyyət göstərməsi və dağlıq ərazilərdə gizlənməsi ətrafında “kölgə lider” imici formalaşdırmışdı.
Təşkilati güc və silahlı struktur
CJNG-nin 10–20 min arası silahlı üzvünün olduğu ehtimal edilir. Bundan əlavə, logistika, maliyyə və paylama şəbəkələrində çalışan şəxslər də daxil edildikdə struktur daha geniş miqyas alırdı.
Kartelin “Grupo Élite” adlı xüsusi silahlı qanadı ağır silahlarla təchiz olunmuş paramilitar quruluş kimi tanınırdı.
2015-ci ildə Meksika ordusuna məxsus helikopterin raket qurğusu ilə vurulması kartelin dövlət qüvvələri ilə birbaşa və intensiv toqquşmaya girə bildiyini göstərirdi.
Siyasi fon və kartellərin transformasiyası
El Mençonun yüksəlişi Meksikada siyasi sistemdə baş verən dəyişikliklərlə paralel qiymətləndirilir.
1929–2000-ci illərdə ölkəni idarə edən Institutional Revolutionary Party dövründə dövlət və cinayət şəbəkələri arasında qeyri-rəsmi balans mexanizmlərinin mövcud olduğu iddia edilir.
2000-ci ildən sonra bu balansın pozulması, 2006-cı ildə prezident Felipe Calderón tərəfindən “narkotiklərə qarşı müharibə”nin elan olunması kartel strukturunun parçalanmasına və daha aqressiv fraksiyaların meydana çıxmasına səbəb oldu. CJNG məhz bu boşluqda gücləndi.
Ölümü və mümkün nəticələr
El Mençonun Xalisko ştatının Tapalpa bölgəsində keçirilən əməliyyat zamanı öldürüldüyü bildirilib. Əməliyyatdan sonra kartelə bağlı qrupların yolları bağlaması, nəqliyyat vasitələrini və obyektləri yandırması barədə məlumatlar yayılıb.
Meksika Müdafiə Nazirliyi əməliyyatda ABŞ tərəfindən əlavə kəşfiyyat məlumatının təqdim olunduğunu açıqlayıb.
Onun ölümü Meksikada narkotik bazarının və kartel balansının yenidən formalaşmasına səbəb ola bilər. Lakin ekspertlər hesab edir ki, belə böyük şəbəkələrin lider dəyişikliyi qısa müddətli daxili çəkişmələr yaratsa da, struktur tamamilə dağılmır və yeni rəhbərliklə fəaliyyətini davam etdirə bilir.
El Mençonun hekayəsi təkcə bir cinayət liderinin bioqrafiyası deyil. Bu hekayə dövlət nəzarətinin zəiflədiyi mühitdə təşkilatlanmış cinayət şəbəkələrinin necə gücləndiyini və regional sabitliyə necə təsir göstərdiyini göstərən nümunə kimi qiymətləndirilir.