Bakı,AzerVoice

İnsanlarla müqəddəs hesab edilən totem (bitki, heyvan, əşya və s.) arasında fövqəltəbii qohumluğa inanmağa əsaslanan ibtidai etiqadlar sistemi. İbtidai dinlər üzərində araşdırmalarla məşhur olan fransız sosioloqu Emil Dürkheymə görə, totemizm dinlərin mənşəyini təşkil edir və bütün dinlər totemizmdən təkamül edərək ortaya çıxmışdır. Bununla yanaşı, bəzi etnoloqlar totemizmin müxtəlif formalarının olduğunu qeyd edirlər. Qəbilə totemizmi, cinsiyyət totemizmi və fərdi totemizm bunlara misal verilmişdir. Totemizm həm dini, həm də ictimai bir sistem olaraq xarakterizə edilir. İnsanla totem arasındakı münasibətlər nəzərə alındıqda totemizm bir din kimi, qəbilə mənsubları arasında qarşılıqlı öhdəlikləri tənzimləməsi baxımından isə ictimai sistem kimi xarakterizə edilə bilər.

Totem ibtidai qəbilə mənsublarının özlərinə qohum saydıqları və müqəddəs qəbul etdikləri heyvan, bitki və ya əşyalara verilən addır. Totemin kəlmə mənası “işarə”, “iz” mənalarına gəlir. Klan və ya qəbilənin ulu əcdadı sayılan totem, bir heyvan və ya bitki ola biləcəyi kimi, hər hansı bir heyvanın müəyyən orqanı və ya bir bitkinin müəyyən parçası da ola bilər. Totemin maddi varlığı altında gizli bir “mana” gücü olduğuna inanılır. Buna görə də qəbilə tərəfindən totem qəbul edilən bitkinin və ya heyvanın kəsilməsi və yeyilməsi qadağan hesab olunur. Bu qadağaya da “tabu” (toxunulmaz, müqəddəs) deyilir. Bu inanca görə eyni totemə bağlı olanlar öz araların- da evlənə bilməzlər.