BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu tərəfindən Qətərin paytaxtı Dohada “HƏMAS” rəhbərliyinə qarşı həyata keçirilən hücum ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Qəzza ilə bağlı atəşkəs səylərinə ciddi zərbə vurub.
Hücumdan öncə Vaşinqtonun vasitəçiliyi ilə əldə olunan son razılaşmaya görə, “HƏMAS” 2023-cü ilin 7 oktyabr hücumları zamanı əsir götürülən bütün şəxsləri – diri və ya ölü – azad etməli, əvəzində isə İsrail yüzlərlə fələstinlini sərbəst buraxmalı idi. Bu prosesin ardınca tərəflərin daimi həll yolunu müzakirə etməsi nəzərdə tutulurdu. Lakin Netanyahu hökumətinin vaxt udmaq üçün prosesi ləngitdiyinə dair Vaşinqtonda narahatlıqlar mövcud idi.
Həftə ərzində Qüdsdə iki silahlının avtobusa atəş açaraq israilliləri hədəfə alması Netanyahunun hücumları intensivləşdirmək üçün gözlədiyi bəhanəni verdi. Kulminasiya isə “HƏMAS” rəhbərliyinin Trampın atəşkəs planını müzakirə etdiyi anda Dohadakı qərargahın bombalanması oldu.
Qətərin reaksiyası və ABŞ-İsrail gərginliyi
Qətər rəsmiləri hadisə nəticəsində beş “HƏMAS” rəsmisinin və bir qətərli mühafizəçinin öldüyünü açıqladı. Doha, İsrailin hərəkətini “dövlət tərəfindən dəstəklənən terrorizm” adlandırdı və Vaşinqtonun iddia etdiyi kimi hücum barədə əvvəlcədən xəbərdarlıq almadığını bildirdi. Qətərin XİN sözçüsü Macid əl-Ənsari yazılı açıqlamasında: “ABŞ-dan zəng partlayışlardan on dəqiqə sonra gəldi” – ifadəsini işlətdi.
Qətər XİN başçısı Məhəmməd bin Əbdürrəhman Əl Tani isə hadisəni sərt tənqid edərək İsrailin suveren əraziyə hücumunu qınadı.
Tramp “Truth Social” platformasında paylaşım edərək hücumun yalnız Netanyahu tərəfindən qərarlaşdırıldığını, ABŞ-ın bu prosesdə iştirak etmədiyini vurğuladı: “Mənim qərarım deyildi, baş verənlərə görə çox təəssüflənirəm”. Ağ Ev sözçüsü Karolin Leavitt isə İsrailin birtərəfli addımından narazılıq ifadə edərək bunun nə ABŞ-a, nə də İsrailə fayda gətirməyəcəyini söylədi.
Hadisə Vaşinqtonla Doha arasında böhranı dərinləşdirib. Qətərin vasitəçilik rolu və Tramp administrasiyasının Qəzzada atəşkəsi bərpa etmək cəhdləri artıq böyük risk altındadır. Analitiklərə görə, İsrailin bu addımı ərəb dünyasında mövcud inamı daha da sarsıdır və Netanyahunun hakimiyyətdə olduğu müddətdə Qəzzada sülhün mümkünlüyünə dair şübhələri artırır.