#Yaxın Şərq problemləri

İran Çin Prezidenti Si Cinpinin Yaxın Şərqdə sülh və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş dörd maddəlik təşəbbüsünü dəstəklədiyini açıqlayıb. İranın Çindəki səfiri Əbdolreza Rəhmani Fəzli bildirib ki, Pekinin planı Fars körfəzi regionunda davamlı təhlükəsizlik və ortaq inkişaf məqsədi daşıyır. Məsələ İran və Çin xarici işlər nazirləri arasında keçirilən görüşdə də müzakirə olunub. Çin son dövrlərdə Yaxın Şərqdə diplomatik rolunu gücləndirməyə çalışır.

İsrail qüvvələrinin İordan çayının qərb sahilində yerləşən Qələndiya qaçqın düşərgəsinə təşkil etdiyi reyd zamanı bir fələstinli həyatını itirib. Fələstin Səhiyyə Nazirliyi ölən şəxsin 30 yaşlı Əymən Rafiq Məhəmməd əl-Həşləmun olduğunu açıqlayıb. Məlumata görə, əməliyyat zamanı canlı sursat, gözyaşardıcı qaz və səs qumbaralarından istifadə edilib. Hadisə bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb.

Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi çərşənbə günü bildirib ki, Fələstin məsələsi Yaxın Şərqdə hələ də “prioritetlərin önündə” dayanır. Davos Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində keçirilən panel müzakirəsində çıxış edən Misir lideri vurğulayıb ki, Fələstin məsələsinin həlli regional sabitliyin əsas şərti və ədalətli, hərtərəfli sülhün əldə olunması üçün mühüm təməl hesab olunur. Əs-Sisi ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzzada İsrail–HƏMAS müharibəsini dayandıran atəşkəsin əldə olunması istiqamətində göstərdiyi səyləri də yüksək qiymətləndirib. Qeyd edək ki, sözügedən atəşkəs ötən ilin oktyabr ayında əldə olunub.

Türkiyə Xarici İşlər naziri Hakan Fidan, Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin ev sahibliyi edəcəyi 23-cü Doha Forumuna qatılmaq üçün Qətərə səfər edəcək. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyindən əldə edilən məlumata görə, Fidan 6-7 dekabr tarixlərində 23-cü Doha Forumunda iştirak edəcək. Nazir Fidanın forum çərçivəsində 6 dekabrda “Bölünmə Dövründə Vasitəçilik” başlıqlı açılış sessiyasında və “Yaxın Şərqdə Təhlükəsizlik Arxitekturasının Formalaşması və Azərbaycanın Bölgədə Sabitlik Yaratmağa Yönəlmiş Fəaliyyətləri” mövzusunda müsahibə formatlı “newsmaker” sessiyasında çıxış etməsi nəzərdə tutulur.

Ağ Ev Ukraynalı rəsmilərin, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin sona çatdırılması üçün İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən barış planı görüşmələri nəticəsində hazırlanmış layihənin milli maraqları əks etdirdiyini açıqlayıb. Açıqlamada qeyd olunur ki, ABŞ Xarici İşlər Nazirliyi, Prezident Donald Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsiStiven Uitkoff, Trampın qayını Jared Kushner və ABŞ Senatoru Marko Rubio Ukraynalı heyətlə barış anlaşması layihəsinin son variantını nəzərdən keçiriblər.

Pakistan hazırkı dövrdə beynəlxalq ictimaiyyəti Suriyaya dəstəyi davam etdirməyə çağıraraq, sanksiyaların yüngülləşdirilməsinin və bərpa səylərinin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BMT-də Pakistanın daimi nümayəndəsinin vəzifəsini icra edən Osman Cadun, Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə bağlı Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxış edərək, Suriyada keçirilən Xalq Məclisi seçkilərini alqışlayıb və bu seçkiləri “idarəetmə strukturlarının mərhələli şəkildə bərpası istiqamətində mühüm addım” adlandırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Qəzza məsələsi onun təşəbbüsü ilə hazırlanmış Yaxın Şərq sülh planının yalnız bir hissəsidir və əsas məqsəd bölgədə davamlı sülhə nail olmaqdır. Tramp bu fikirləri İsrailə səfəri və Misirin Şarm əl-Şeyx şəhərində keçirilən Sülh Sammitində iştirakından sonra “Truth Social” platformasında paylaşdığı bəyanatda səsləndirib. “Qəzza yalnız missiyanın bir hissəsidir. Əsas məsələ Yaxın Şərqdə sülhü təmin etməkdir. İndi bölgə uğrunda çox çalışmış ölkələr birləşərək bu işi tamamlamaq məcburiyyətindədirlər,” – deyə Tramp qeyd edib.

HƏMAS hərəkatı hərbi qanadı olan İzzəddin əl-Qəssam Briqadalarının atəşkəs razılaşmasının birinci mərhələsi çərçivəsində 20 israilli girovu azad edəcəyini açıqlayıb. Hərəkatın yazılı bəyanatında, vasitəçi ölkələrin İsraili atəşkəs razılaşmasına riayət etməyə məcbur etməsinin vacibliyinə diqqət çəkilərək, girovların azad olunması addımı təsdiqlənib. Bəyanata görə, Qəssam Briqadaları Qəzzədə atəşkəs və girov mübadiləsi razılaşmasının birinci mərhələsi çərçivəsində əlində saxladığı 20 israilli girovu azad edəcək.

ABŞ tərəfindən tətbiq edilən son sanksiyalar paketi İraq siyasi dairələrində geniş müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə “Həşd əş-Şaabi” Təşkilatının iqtisadi qolu sayılan “əl-Mühəndis” Dövlət Şirkətinin sanksiya siyahısına salınması, ölkənin əsas şiə siyasi güclərindən biri olan Koordinasiya Çərçivəsi qüvvələrinin ciddi narazılığına gətirib çıxarıb. Bu qüvvələr Vaşinqtonun addımını İraqın suverenliyinə və milli institutlarına birbaşa müdaxilə kimi qiymətləndirirlər.

11 oktyabr 2025-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ilə Türkiyə Respublikasının xarici işlər naziri Hakan Fidan arasında telefon danışığı baş tutub. Bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb. Bildirilib ki, telefon danışığı zamanı Yaxın Şərqdə vəziyyət və Qəzza üzrə razılaşmadan irəli gələn məsələlər müzakirə edilib. Türkiyənin bu əhəmiyyətli razılıqda oynadığı uğurlu vasitəçilik səyləri təqdir olunub.