ABŞ-ın Müdafiə naziri Pit Heqset, Kolorado ştatına səfəri zamanı jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən İranla davam edən nüvə müzakirələrinə toxunub. Heqset vurğulayıb ki, Tehran rəhbərliyi gecikmədən bir razılaşmaya imza atmalıdır. O, Prezident Donald Trampın diplomatik həlli üstün tutduğunu, lakin danışıqlar uğursuz olarsa, masada hərbi müdaxilə də daxil olmaqla bütün seçimlərin olduğunu bildirib.
#İran-ABŞ münasibətləri
Hindistan hökuməti bölgədəki hərbi-siyasi vəziyyətin kəskinləşməsi və ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyat keçirə biləcəyi barədə yayılan xəbərlərdən sonra öz vətəndaşlarına ölkəni tərk etmək barədə çağırış edib. Hindistanın Tehrandakı Səfirliyi sosial media hesabları vasitəsilə paylaşdığı rəsmi bildirişdə İrandakı Hindistan vətəndaşlarına mövcud nəqliyyat vasitələrindən, o cümlədən kommersiya uçuşlarından istifadə edərək dərhal ölkədən çıxmağı tövsiyə edib
ABŞ, İranla yaşanan gərginliyin artması fonunda Aralıq dənizindən Oman dənizinə qədər uzanan strateji xətt boyunca hərbi varlığını maksimum dərəcədə gücləndirib. Açıq mənbə kəşfiyyat məlumatlarının təhlilinə əsasən, ABŞ regiondakı döyüş gəmilərinin sayını 23-ə çatdırıb. Bu hərbi cəmləşmə Aralıq dənizi, Adən körfəzi, Oman dənizi və Bəsrə körfəzini əhatə edən nəhəng bir ərazidə dislokasiya olunub.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla nüvə sazişinə nail olunub-olunmayacağının “yəqin ki, 10 gün ərzində” aydınlaşacağını bildirib. Açıqlama Yaxın Şərqdə ABŞ hərbi mövcudluğunun ikinci aviadaşıyıcı qrupunun bölgəyə yönləndirilməsi ilə gücləndiyi bir vaxta təsadüf edib. Vaşinqtonda çıxış edən Tramp İranın nüvə silahına sahib ola bilməyəcəyini vurğulayıb və Tehranın “regional sabitliyi təhdid etməyə davam edəcəyi təqdirdə mənfi nəticələrlə üzləşəcəyini” deyib. ABŞ tərəfi Cenevrədə keçirilmiş son görüşlərdən sonra İranın uranın zənginləşdirilməsi proqramından tam imtina tələbinə cavab gözləyir.
ABŞ hərbi rəhbərliyi Donald Trampa İrana mümkün zərbələrin ən tez şənbə günündən həyata keçirilə biləcəyi barədə hazır olduqlarını məruzə edib. Rəsmilər anonimlik şərti ilə bildiriblər ki, ABŞ Prezidenti hələlik İrana zərbə endirilməsi ilə bağlı yekun qərar verməyib. Müzakirələr dinamik xarakter daşıyır və Ağ ev eskalasiyanın risklərini, eləcə də siyasi və hərbi nəticələri dəyərləndirir.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio gələn həftə İsrailə səfər edərək Baş nazir Benyamin Netanyahuya ABŞ-İran nüvə danışıqları ilə bağlı son vəziyyət barədə məlumat verəcək. Bu barədə Tramp administrasiyasının iki rəsmisi anonimlik şərti ilə açıqlama verib. Məlumata görə, Rubio fevralın 28-də Netanyahu ilə görüşməyi planlaşdırır. Səfər hələ rəsmi şəkildə elan olunmayıb. ABŞ və İran son vaxtlar İslam Respublikasının nüvə proqramı ilə bağlı iki raund dolayı danışıqlar aparıb. ABŞ-ın yüksəkvəzifəli rəsmilərindən birinin sözlərinə görə, İran Cenevrədə keçirilən son görüşdə səsləndirilən narahatlıqlara cavab olaraq yazılı təklif hazırlamağa razılaşıb. Həmin rəsmi Ağ evin Təhlükəsizlik Şurasının iclasında İranla bağlı məsələlərin müzakirə edildiyini və mümkün hərbi əməliyyat üçün “tam qüvvələrin” martın ortalarınadək hazır vəziyyətə gətiriləcəyinin bildirildiyini deyib.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İrana qarşı mümkün hərbi eskalasiyanın region üçün ciddi risklər yaradacağını bildirib. Türkiyə lideri qeyd edib ki, son olaraq İran Prezidenti ilə görüş keçirib, növbəti gün isə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə danışıqlar aparıb. Bu təmaslarda regional gərginliyin azaldılması və mümkün diplomatik yol xəritəsi müzakirə olunub.
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens Cenevrədə keçirilən ABŞ–İran danışıqlarının “bəzi baxımdan yaxşı keçdiyini”, lakin İranın ABŞ tərəfindən müəyyən edilmiş qırmızı xətləri qəbul etməsi üçün, hərbi variantlar da daxil olmaqla, səylərin davam etdiriləcəyini bildirib. Vens ABŞ-ın “Fox News” televiziya kanalına Cenevrədə aparılan İran danışıqları ilə bağlı açıqlama verib. Prezident Donald Trampın İranla danışıqlar məsələsində “bir çox seçiminin” olduğunu bildirib.
İran İslam Respublikasının Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricani bildirib ki, Tehran narahatlıqları aradan qaldıracaq ədalətli nüvə danışıqlarına hazırdır. İran rəsmisi vurğulayıb ki, danışıqlar yalnız ədalətli və məntiqi əsasda aparıldığı halda müsbət qiymətləndirilə bilər və proses vaxt uzatma vasitəsinə və ya nüvə çərçivəsindən kənar məsələlərin gündəmə gətirilməsinə çevrilməməlidir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ ilə nüvə proqramı üzrə dolayı danışıqların ikinci raundunda iştirak etmək üçün İsveçrəyə səfər edib. Planlaşdırmaya əsasən, İran və ABŞ arasında ikinci raund dolayı danışıqlar çərşənbə axşamı keçiriləcək və prosesə yenidən Oman vasitəçilik edəcək. Tərəflər arasında ilk raund ötən həftə Maskatda baş tutmuş və hər iki tərəf tərəfindən “yaxşı başlanğıc” kimi qiymətləndirilmişdi.
BAKI,AzerVoice, Fərid Mikayılov ABŞ İranla diplomatik müzakirələr davam etdiyi bir vaxtda Yaxın Şərqdə hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir. Pentaqon bölgəyə əlavə dəniz və hava qüvvələri, eləcə də hava-raketdən müdafiə sistemləri yerləşdirərək hərbi hazırlıq səviyyəsini yüksəldib.
Danışıqlar real yanaşma əsasında və həddindən artıq tələblərdən uzaq şəkildə aparılarsa, müsbət istiqamətdə irəliləyə bilər. Bu barədə Şəmxani “Al Jazeera” telekanalına açıqlamasında qeyd edib. İran Müdafiə Şurasının katibi və İranın ali rəhbəri Əli Xameneinin müşaviri Əli Şəmxani Omanda keçirilən İran-ABŞ danışıqlarına münasibət bildirib.