Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında ABŞ və İranı hərbi qarşıdurmaya son qoymağa və əldə olunan razılaşmaya əməl etməyə çağırıb. Çinin BMT-dəki nümayəndə müavini Sun Ley bildirib ki, tərəflər arasında atəşkəsin qorunması vacibdir. O qeyd edib ki, ABŞ və İran memorandum çərçivəsində bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi öhdələrinə götürüblər. Çin diplomatı İranın nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyini davam etdirməli olduğunu, lakin dinc nüvə enerjisindən istifadə hüququnun tanınmalı olduğunu vurğulayıb. Pekin həmçinin İran əleyhinə sanksiyaların ləğvinə çağırıb. Çin ABŞ-İran böhranının diplomatik yolla həlli üçün konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu bildirib.
#nüvə proqramı
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranla müharibənin başa çatmadığını bildirib. O, Tehranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəklərini açıqlayıb və İsrail qüvvələrinin Livanın cənubunda ehtiyac olduğu müddət ərzində qalacağını deyib. Netanyahu İranın ciddi zərbə aldığını iddia edib. Onun açıqlamaları regionda davam edən gərginlik və təhlükəsizlik narahatlıqları fonunda verilib. İsrail rəhbəri İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki mövqeyini yenidən təkrarlayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla mümkün nüvə razılaşmasının gələcəyi ilə bağlı nikbin olmadığını açıqlayıb. O bildirib ki, Tehranla əldə ediləcək hər hansı razılaşmanın uzun müddət qüvvədə qalacağına inanmır. Tramp bunun səbəbi kimi İran rəhbərliyinə etibar etmədiyini göstərib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki təcrübə İranın öhdəliklərinə sadiq qalacağına dair inam yaratmayıb. ABŞ Prezidentinin bu açıqlaması Vaşinqton və Tehran arasında münasibətlərin gərgin olaraq qaldığı bir dövrdə səsləndirilib. Bəyanat mümkün danışıqların gələcəyi ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, tərəflər arasında etimad çatışmazlığı mümkün razılaşmaların qarşısındakı əsas maneələrdən biri olaraq qalır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın nüvə imkanlarının aradan qaldırılmasının Vaşinqtonun əsas məqsədi olduğunu bildirib. O, İranla razılaşmanın əldə olunacağına əmin olmadığını deyib. Trampın sözlərinə görə, ABŞ bu məqsədə razılaşma olmadan da nail ola bilər. O, İran danışıqlar qrupunu qapalı görüşlərdə müzakirə olunan məsələlərlə bağlı yalan danışmaqda ittiham edib. ABŞ Prezidenti bunun necə həyata keçiriləcəyini açıqlamayıb. Bəyanat ABŞ-İran gərginliyinin artdığı bir şəraitdə verilib. Trampın sözləri diplomatik prosesin gələcəyi ilə bağlı yeni suallar yaradıb.
ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın regionda sabitliyi poza biləcək addımlar atacağı təqdirdə Prezident Donald Trampın müxtəlif cavab variantlarına malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ nümayəndə heyəti Dohada İranla dolayı danışıqlar aparır. Danışıqlarda əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Vens ABŞ-nin İrana zərbələrinin boğazda təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsi məqsədi daşıdığını iddia edib. İran isə nüvə silahı hazırladığı barədə ittihamları rədd edir və proqramının dinc xarakter daşıdığını bildirir. ABŞ və İran arasında danışıqlar davam edir. Tərəflər bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər.
İsrail Silahlı Qüvvələrinin sabiq Baş Qərargah rəisi Qadi Eyzenkot Baş nazir Benyamin Netanyahunu İranın nüvə proqramı ilə bağlı həqiqətə uyğun olmayan açıqlamalar verməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə bombasına malik olması barədə deyilənlər reallığı əks etdirmir. Eyzenkot bu açıqlamanı Netanyahunun İranın artıq nüvə silahına sahib olduğunu iddia etməsindən sonra verib. İran isə nüvə silahı hazırladığı barədə iddiaları qəbul etmir. Tehran nüvə proqramının yalnız dinc məqsədlərə xidmət etdiyini bildirir. Mövzu regionda siyasi müzakirələrin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Tərəflər arasında fikir ayrılığı davam edir.
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının son birgə bəyanatına cavab olaraq bölgədə təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. Tehran sənədi müdaxilə xarakterli və təxribatçı adlandıraraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğunu tənqid edib. Nazirlik bəyan edib ki, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi İran və Oman arasında mövcud razılaşmalar əsasında idarə olunur. Açıqlamada Körfəz ölkələrinə İrana qarşı hər hansı qanunsuz fəaliyyət üçün öz ərazilərindən istifadəyə imkan verməmək çağırışı da yer alıb. İran eyni zamanda Yaxın Şərqin nüvə silahından azad bölgəyə çevrilməsi təşəbbüsünü dəstəklədiyini vurğulayıb. Tehran hesab edir ki, bölgənin təhlükəsizliyi yalnız region dövlətlərinin birgə əməkdaşlığı ilə təmin oluna bilər. Xarici qüvvələrin müdaxiləsinin isə sabitliyi zəiflədən əsas amillərdən biri olduğu iddia edilib. İranın bəyanatı bölgədə artan geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkən açıqlamalardan biri hesab olunur.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə proqramına nəzarət üçün “çox güclü yoxlama sistemi”nin yaradılmasının vacib olduğunu bildirib.ABŞ və Qərb ölkələri uzun illərdir İranın nüvə proqramının silah hazırlamaq potensialına yönələ biləcəyini iddia edir. Tehran isə bu ittihamları rədd edərək nüvə fəaliyyətinin yalnız dinc məqsədlər daşıdığını bildirir.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınacağını bildirib. O, İsrailin bu istiqamətdə əməliyyatlar apardığını və təhlükənin davam etdiyini deyib. Netanyahu həmçinin Livanın cənubunda təhlükəsizlik bufer zonası yaradıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Livandakı hərbi məqsədlər hələ tamamlanmayıb.
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ABŞ və İran arasında texniki danışıqların 29 və ya 30 iyunda İsveçrədə keçirilə biləcəyini bildirib. O, danışıqların gələn həftə bərpa olunacağını ehtimal etdiyini deyib. Görüşlərin məqsədi tərəflər arasında razılaşmanın texniki detallarının müzakirəsidir. İsveçrə formatı yenidən gündəmə gəlib.
İsrail naziri Miki Zohar ABŞ-ın İranla razılaşması səbəbilə iki ölkə arasında gərginliyin artacağını bildirib. O, Vaşinqtonun Tehranla yanaşmasını tənqid edərək İsrailin milli təhlükəsizliyini ön plana çəkdiyini deyib. Nazir ABŞ-la “toqquşma kursu” ehtimalından danışıb. O, İranla razılaşmanın nüvə problemini həll etməyəcəyini də vurğulayıb. Açıqlamalar İsrail–ABŞ münasibətlərində narahatlıqlar fonunda verilib.
İran Xarici İşlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi BMT nüvə müfəttişlərinin yalnız ABŞ ilə yekun razılaşmadan sonra fəaliyyət göstərə biləcəyini bildirib. O, yoxlamaların sanksiyaların tam ləğvindən asılı olduğunu deyib. İran rəsmisi İsveçrə danışıqları zamanı IAEA rəhbəri ilə görüşün baş tutmadığını açıqlayıb. Rafael Qrossi isə nüvə obyektlərinə yoxlamaların “qaçılmaz” olduğunu bildirib. Açıqlamalar Tehran–Vaşinqton gərginliyi fonunda səslənib.