#nüvə proqramı

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Truth Social platformasında paylaşdığı açıqlamada müdafiə naziri Pit Heqsetə dəstəyini ifadə edib və İrana qarşı aparılan hərbi əməliyyatların "çox yaxşı getdiyini" bildirib. Tramp əməliyyatların məqsədinin İranın nüvə silahına sahib olmasının qarşısını almaq olduğunu vurğulayıb. İran tərəfi hələlik bu açıqlamaya rəsmi reaksiya verməyib.

İran və Oman arasında Hörmüz boğazı üzrə aparılan danışıqlarda irəliləyiş əldə olunduğu bildirilir. Tehran təhlükəsiz gəmiçilik marşrutlarının yaradılmasını dəstəkləsə də, boğaz üzərində nəzarətin özündə qalmasını istəyir. İran bildirir ki, ABŞ-nin bölgədəki siyasəti dəyişmədiyi və dəniz blokadası aradan qaldırılmadığı halda boğaz açılmayacaq. Tərəflər arasında nüvə proqramı, təhlükəsizlik təminatları və dondurulmuş aktivlər kimi digər mübahisəli məsələlər də qalır. Analitiklər mümkün İran–Oman razılaşmasının ABŞ–İran danışıqlarının yenidən başlamasına zəmin yarada biləcəyini qeyd edirlər.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, Vaşinqton İran və Oman arasında Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasına yönəlmiş danışıqlarda iştirak edir. Onun sözlərinə görə, bu proses İranın nüvə proqramının tam dayandırılmasına dair uzunmüddətli danışıqlara keçid məqsədi daşıyır. Rubio vurğulayıb ki, ABŞ üçün əsas hədəf İranın nüvə proqramının tam dayandırılmasıdır. O, həmçinin Hörmüz boğazının açıq olduğunu və gəmilərin hərəkətini davam etdirdiyini bildirib.

Donald Tramp İranla bağlı sərt açıqlama verib. O, Tehranın ABŞ ilə danışıqları inkar etməsinə baxmayaraq, dolayısı ilə təmaslar apardığını iddia edib. Tramp Hörmüz boğazına ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin nəzarət etdiyini bildirib. Prezident İranın qarşısında yalnız iki seçim – razılaşma və ya tam təslim olmağın qaldığını söyləyib. O, həmçinin İranın heç vaxt nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməyəcəyini vurğulayıb. İran tərəfi isə daha əvvəl ABŞ ilə hazırda heç bir birbaşa danışığın aparılmadığını bəyan edib.

Bat Universitetinin analitiki Patrik Buri İranın Hörmüz boğazını əsas strateji təzyiq vasitəsi hesab etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran bu boğazı daha geniş təhlükəsizlik razılaşmasının tərkib hissəsi kimi görür. Analitik hesab edir ki, İran sanksiyalar və nüvə proqramı ilə bağlı məsələlər həll edilmədən Hörmüz boğazı üzrə ayrıca razılaşmaya razı olmayacaq. O, həmçinin İranın bu məsələdə ABŞ müttəfiqlərinə qarşı strateji üstünlüyə malik olduğunu vurğulayıb. İran bu qiymətləndirməyə münasibət bildirməyib.

Donald Tramp İranın heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacağını bir daha bəyan edib. ABŞ Prezidenti bu açıqlamanı Fox News telekanalına müsahibəsində səsləndirib. O, Vaşinqtonun İranın nüvə proqramı ilə bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayıb. Tramp mərhum senator Lindsi Qrehemin ona İranla razılığa gəlməyi tövsiyə etdiyini də iddia edib. ABŞ Prezidenti mümkün razılaşmanın detalları barədə əlavə məlumat verməyib. İran tərəfi açıqlamalara hələlik rəsmi reaksiya verməyib. ABŞ-İran münasibətləri ətrafındakı diplomatik proses diqqət mərkəzində qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti sərt bəyanatla çıxış edib. O, İranın "böyük bədəl ödəyəcəyini" bildirib. Tramp ölkəsinin İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəyini bir daha vurğulayıb. Bu açıqlama İranla döyüşlərdə həlak olmuş ABŞ hərbçilərinin anım mərasiminə gedərkən səsləndirilib. Prezident çıxışında hərbçilərin xatirəsinin ehtiramla yad ediləcəyini də qeyd edib. O, İranla bağlı mümkün cavab tədbirlərinin detallarını açıqlamayıb. ABŞ və İran arasında gərginlik fonunda bu bəyanat diqqət çəkib.

İran ABŞ-nin nüvə obyektlərinə yönəlmiş təhdidlərinə sərt reaksiya verib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ni beynəlxalq hüququ pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, İranın bütün nüvə fəaliyyəti Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyinə rəsmi şəkildə bəyan olunub. Bəqayi ABŞ-nin Koləng dağına yönəlmiş ittihamlarını əsassız adlandırıb. Onun sözlərinə görə, həmin ərazidə heç bir nüvə fəaliyyəti aparılmır. İran rəsmisi Agentliyin Baş direktorunu da susqun qalmaqda tənqid edib. Tehran ölkənin suverenliyinə qarşı hər hansı hücuma qətiyyətlə cavab veriləcəyini bəyan edib. İran xalqının belə bir vəziyyətdə birlik nümayiş etdirəcəyi vurğulanıb.

Donald Tramp İranın nüvə proqramı ilə bağlı ehtimal olunan əraziyə zərbə endiriləcəyini bildirib. O, ABŞ-ın Natanz bölgəsindəki Pikaks dağı ətrafını hədəf ala biləcəyini deyib. Tramp zərbənin “çox ağır” olacağını açıqlayıb. ABŞ prezidenti İranın buna qarşı tədbir görə bilməyəcəyini iddia edib. İranın nüvə proqramı uzun illərdir beynəlxalq mübahisələrin mərkəzindədir. Tehran nüvə fəaliyyətinin dinc məqsədlər üçün olduğunu bildirir.

Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında ABŞ və İranı hərbi qarşıdurmaya son qoymağa və əldə olunan razılaşmaya əməl etməyə çağırıb. Çinin BMT-dəki nümayəndə müavini Sun Ley bildirib ki, tərəflər arasında atəşkəsin qorunması vacibdir. O qeyd edib ki, ABŞ və İran memorandum çərçivəsində bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi öhdələrinə götürüblər. Çin diplomatı İranın nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyini davam etdirməli olduğunu, lakin dinc nüvə enerjisindən istifadə hüququnun tanınmalı olduğunu vurğulayıb. Pekin həmçinin İran əleyhinə sanksiyaların ləğvinə çağırıb. Çin ABŞ-İran böhranının diplomatik yolla həlli üçün konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu bildirib.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranla müharibənin başa çatmadığını bildirib. O, Tehranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəklərini açıqlayıb və İsrail qüvvələrinin Livanın cənubunda ehtiyac olduğu müddət ərzində qalacağını deyib. Netanyahu İranın ciddi zərbə aldığını iddia edib. Onun açıqlamaları regionda davam edən gərginlik və təhlükəsizlik narahatlıqları fonunda verilib. İsrail rəhbəri İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki mövqeyini yenidən təkrarlayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla mümkün nüvə razılaşmasının gələcəyi ilə bağlı nikbin olmadığını açıqlayıb. O bildirib ki, Tehranla əldə ediləcək hər hansı razılaşmanın uzun müddət qüvvədə qalacağına inanmır. Tramp bunun səbəbi kimi İran rəhbərliyinə etibar etmədiyini göstərib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki təcrübə İranın öhdəliklərinə sadiq qalacağına dair inam yaratmayıb. ABŞ Prezidentinin bu açıqlaması Vaşinqton və Tehran arasında münasibətlərin gərgin olaraq qaldığı bir dövrdə səsləndirilib. Bəyanat mümkün danışıqların gələcəyi ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, tərəflər arasında etimad çatışmazlığı mümkün razılaşmaların qarşısındakı əsas maneələrdən biri olaraq qalır.