Hərbi müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleksandru Hudisteanu hesab edir ki, ABŞ Hörmüz boğazı üzərində İranın irəli sürdüyü nəzarət iddialarını zəiflətmək üçün müxtəlif addımlar atır. Onun sözlərinə görə, gəmiçilik azadlığı əməliyyatları strateji su yollarında sərbəst hərəkətin qorunmasına yönəlib və İranın bu bölgədəki təsir imkanlarını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Analitik eyni zamanda qeyd edib ki, Vaşinqton və Tehran arasında fikir ayrılıqları davam etsə də, hər iki tərəf gələcəkdə razılıq əldə olunmasında maraqlıdır. Mübahisənin əsas mövzusu isə mümkün razılaşmanın hansı şərtlərlə və hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsidir.

İranın Rusiyadakı səfiri Kazım Cəlali strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının gələcəyinin Tehran və Muskat tərəfindən müəyyən ediləcəyini bildirib. Boğaz açılacaq, lakin “yeni şərtlər” altında fəaliyyət göstərəcək. İran boğaz üzərində nəzarəti davam etdirəcəyini, ABŞ isə tranzit haqqını rədd edərək keçidin sərbəst və ödənişsiz olmasını tələb edib. Keçən həftə ABŞ Prezidenti Tramp Omanı bu məsələdə iştirak etməsi halında hədələyib, Oman isə yalnız beynəlxalq hüquqa uyğun danışıqlar apardığını açıqlayıb. Müzakirələr boğazın gələcək statusu və idarə mexanizmlərini əhatə edir və regional təhlükəsizlik baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

İran Ali Rəhbərinin müşaviri Möhsün Rzayi Hörmüz boğazı üzərində İranın nəzarətini təsdiqləyərək bildirib ki, dəniz blokadasının davam etməsinə və Livandakı gərginliyin artmasına dözməyəcəklər. Eyni zamanda, strateji su yolundan keçən xarici gəmilərin qaydalara əməl etməməsi halında hədəf alınacağı xəbərdarlığı verilib. Bu açıqlama regionda gərginliyi artırmaqla yanaşı, beynəlxalq dəniz nəqliyyatında təhlükə risklərini yüksəldir.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 24 gəminin keçdiyini açıqlayıb. Qurumun məlumatına görə, strateji su yolunda sıxlığın qarşısını almaq məqsədilə keçidlər xüsusi marşrutlar və koordinasiya mexanizmi əsasında həyata keçirilir. Bir gün əvvəl isə 26 kommersiya gəmisinin boğazdan keçdiyi bildirilmişdi. Açıqlama Hörmüz boğazında nəqliyyatın regional gərginlik fonunda nəzarətli və məhdud şəkildə davam etdiyini göstərir. Dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri hesab olunan bu su yolunda baş verən proseslər qlobal neft və qaz bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-ı atəşkəsi pozmaqda ittiham edərək Tehranın Hörmüz boğazı üzərindəki suverenliyinin “sarsıdılmasına” imkan verməyəcəyini bildirib. İran rəsmisi strateji su yolunda hərbi təzyiqlərə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Ekspertlər isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazında gərginliyin artması qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

İran rəsmisi Əli Baqeri Kani Hörmüz boğazında keçid qaydalarının gələcəkdə əvvəlki dövrlə müqayisədə fərqli şəkildə tənzimlənə biləcəyini bildirib. Açıqlama İran və Oman arasında strateji su yolunun idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxtda verilib. Məsələ regional təhlükəsizlik və qlobal enerji marşrutları baxımından diqqətlə izlənilir.

BŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı bəyanatında ABŞ-ın həmin strateji su yolu üzərində tam nəzarətə malik olduğunu iddia edib. O qeyd edib ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin icazəsi olmadan heç bir gəmi boğazdan keçə bilməz və marşrut üzərində “tam nəzarət” qurulub. Analitiklər bildirir ki, İran hələ də bölgədə təsirini saxlayır və boğazın tam nəzarəti reallıqda daha mürəkkəbdir.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) bildirib ki, Hörmüz boğazına tətbiq edilən blokada çərçivəsində indiyədək hərbi-dəniz qüvvələri 70 kommersiya gəmisini “yenidən istiqamətləndirib”, daha 4 gəmini isə “fəaliyyətdən kənarlaşdırıb”.