#humanitar böhran

ABŞ-ın CBS News telekanalına danışan anonim şahid İsrailin hücumlarını davam etdirdiyi Qəzzada mülki şəxslərin hədəfə alınmasında İsrail ordusundan əlavə, Amerika təhlükəsizlik podratçılarının da iştirak etdiyini iddia edib. Şahid anonim qalmaq üçün “Mayk” adından istifadə edib. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə İsraildə yardım maşını sürücüsü kimi işə götürülüb, daha sonra ABŞ-İsrail rəhbərliyində fəaliyyət göstərən Qəzzaya Humanitar Yardım Fondunda (GHF) çalışıb. Mayk bildirib ki, yardım məntəqələri açılmadan saatlar əvvəl bölgəyə toplaşan fələstinlilər tez-tez izdiham yaşayırdılar və işə başladıqdan qısa müddət sonra mülki şəxslərin hədəfə alındığını görüb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) baş katibi Antonio Quterreş Qəzzada rəsmi olaraq aclıq elan edildiyini bəyan edərək bunu "bütün dünya üçün rüsvayçılıq" adlandırıb. Quterreş çıxışında bölgədə dərhal atəşkəsin təmin edilməsinin və humanitar yardımın təhlükəsiz şəkildə Qəzzaya çatdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İsrailin Qəzza xalqına ərzaq və tibbi ləvazimat tədarükünə icazə verməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir. BMT-nin son hesabatına əsasən, Qəzzada 12 mindən çox uşaq qida çatışmazlığından əziyyət çəkir. Ərzaq böhranı nəticəsində ölənlərin sayı 200 nəfəri ötüb, təxminən 1500 hamilə və süd verən qadının isə əlavə qida təminatına ciddi ehtiyacı olduğu bildirilib.

İsrail dövlət televiziyası KAN-a müsahibəsində səfir Huckabee bildirib ki, Vaşinqton administrasiyası Avropanı Fələstin dövlətini tanımamaq üçün “fəal şəkildə” yönləndirir. O, Fələstinin tanınmasının Oslo razılaşmalarının pozulması anlamına gələcəyini qeyd edib. Huckabee, Misir və Qətərin yeni atəşkəs təklifinə münasibət bildirərkən, İsrailin qərarlarına müdaxilənin yersiz olduğunu deyib. O, ABŞ prezidenti Donald Trampın “bütün məhbusların geri qaytarılması və HƏMAS-ın hakimiyyətdə qalmaması” barədə mövqeyini xatırladıb. Səfir Qəzzada kütləvi aclıq xəbərlərini təsdiqləmədiyini, lakin insanların aclıq çəkdiyinə əmin olduğunu söyləyib. O, həmçinin humanitar yardımın çatdırılmasında BMT mexanizmini və HƏMAS-ı günahlandırıb.

Prezidentin Kommunikasiyalar İdarəsinin yaydığı məlumata görə, Fransa tərəfinin təşəbbüsü ilə baş tutan söhbətdə iki ölkə arasında ikitərəfli əlaqələr, Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Qəzzadakı son durum müzakirə olunub. Prezident Ərdoğan Türkiyənin Ukrayna-Rusiya müharibəsini ədalətli sülh yolu ilə başa çatdırmaq üçün səylərini davam etdirdiyini və tərəflər arasında danışıqlara ev sahibliyi etməyə hazır olduğunu vurğulayıb. Dövlət başçısı, həmçinin, Qəzzada humanitar fəlakətin dərinləşdiyini, atəşkəsin vacibliyini və İsrailin bölgədəki addımlarının cilovlanmasının zəruriliyini diqqətə çatdırıb.

Qəzza hökumətinin media ofisi son üç gündə gözlənilən 1800 yardım maşınından cəmi 250-nin bölgəyə buraxıldığını bildirib. Rəsmi açıqlamada bu vəziyyətin İsrailin “aclıq və xaos yaratmaq” siyasətinin tərkib hissəsi olduğu vurğulanıb. Məlumata görə, son 25 gündə Qəzzaya 2187 yardım maşını daxil olub, halbuki bu müddətdə 18 min yük maşınının daxil olması lazım idi. Həmçinin, İsrail qüvvələrinin sərhəd keçidlərini bağlaması və müxtəlif maneələr yaratması səbəbindən humanitar təşkilatların fəaliyyəti xeyli məhdudlaşdırılıb.

Qəzza rəsmiləri İsrailin quru əməliyyatlarının ilk mərhələsinə başladığını açıqlayıb. Ordunun Zeytun və Cəbəliyyə məhəllələrinə hücum etdiyi, Qəzza şəhərini isə üç hərbi briqada ilə mühasirəyə aldığı bildirilib. Hava və artilleriya zərbələri ilə müşayiət olunan əməliyyatlar nəticəsində fələstinlilər bölgəni tərk etməyə çalışır. BMT və beynəlxalq təşkilatlar xəbərdarlıq edərək, əməliyyatların fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracağını vurğulayıb. Baş katib Antonio Quterreş dərhal atəşkəs çağırışı edib. Bununla yanaşı, İsrail Müdafiə Nazirliyinin təsdiqlədiyi plana əsasən, yaxın günlərdə əməliyyatların genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

BMT-nin Humanitar Məsələlər üzrə Koordinasiya Ofisi (UNOCHA) ötən il 383 humanitar işçinin öldürüldüyünü açıqlayıb ki, bu da indiyədək qeydə alınmış ən yüksək göstəricidir. UNOCHA-nın 19 avqust Ümumdünya Humanitar Yardım Günü ilə bağlı yaydığı bəyanatda, humanitar işçilərə qarşı zorakılığın əvvəlki illə müqayisədə 31 faiz artdığı vurğulanıb. Ölənlərin əksəriyyətinin öz icmalarına xidmət edən yerli işçilər olduğu, onların vəzifə başında və ya evlərində hücuma məruz qaldıqları bildirilib. Bəyanata görə, 2024-cü ildə 308 yardımçı yaralanıb, 125 nəfər qaçırılıb, 45 nəfər isə nəzarətə götürülüb.

BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisinin (UNOCHA) “2025 Qlobal Humanitar Hesabatı”na əsasən, bu il dünyada humanitar yardıma ehtiyacı olan insanların sayı 2015-ci illə müqayisədə təxminən dörd dəfə artacaq. 2015-ci ildə isə 77,9 milyon insanın humanitar yardıma ehtiyacı olduğu qeyd edilib. Humanitar böhranın əsas səbəbləri arasında müharibələr, iqlim dəyişikliyi və təbii fəlakətlər – yanğın, daşqın, torpaq sürüşməsi və qasırğalar – yer alır. Hesabata görə, 305 milyon insandan 85 milyonu Cənubi və Şərqi Afrikada, 59 milyonu Yaxın Şərq və Şimali Afrikada, 57 milyonu Qərbi və Mərkəzi Afrikada, 55 milyonu Asiya-Sakit okean regionunda, 34 milyonu Latın Amerikası və Karib hövzəsində, 15 milyonu isə Avropada yaşayır.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin baş direktoru Munir əl-Burş bölgədə aclıqdan ölənlərlə bağlı açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, son 24 saat ərzində daha 11 fələstinli aclıq və qida çatışmazlığından həyatını itirib. Bununla da 7 oktyabr 2023-dən bəri aclıq səbəbilə ölənlərin ümumi sayı 251-ə çatıb, onların 108-i uşaqlardır.Qəzza hazırda İsrailin blokadası və hücumları nəticəsində su, ərzaq, dərman və tibbi ləvazimat çatışmazlığı ilə üz-üzədir. Humanitar təşkilatlar bildirirlər ki, aclıq xüsusilə uşaqlar arasında ölüm hallarını artırır. Yerli və beynəlxalq qurumlar İsrailin aclıq və susuzluğu “silah kimi” istifadə etdiyini vurğulayır.

İsrail ordusunun Qəzza zolağının cənubundakı Xan Yunis şəhərinə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində şəhərin kanalizasiya sistemi zədələnib, Nasser xəstəxanası kanalizasiya suları altında qalıb. Hadisə zamanı xəstəxananın təcili yardım otağı və bəzi palatalar su basıb. Həkim və tibb bacıları sel suları içində xəstələrə yardım göstərməkdə çətinlik çəkiblər. Xəstəxananın Daxili Xəstəliklər Şöbəsinin müdiri Xalid Əhməd bildirib ki, bəzi xəstələr oksigen cihazına bağlı vəziyyətdədir və onların köçürülməsi mümkün deyil.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin baş direktoru Munir əl-Burş, İsrailin hücumları və blokadası altında humanitar yardımın ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldığını və aclığın can almağa davam etdiyini bildirib. Onun məlumatına görə, ölənlərin 106-sı uşaqdır. Qəzzada geniş miqyaslı humanitar fəlakət yaşanır: su, qida, dərman və gigiyena ləvazimatlarının çatışmazlığı, mülki infrastruktura hücumlar və deportasiya əmrləri əhalinin həyatını təhlükəyə atır. Təxminən 2,3 milyon əhalisi olan zolaqda didərgin düşənlərin sayı 2 milyona yaxınlaşıb, bir çoxu isə dəfələrlə evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.