#humanitar böhran

Təl-Əviv hökuməti bugün Qəzza zolağında işğal planının ilkin əməliyyatlarına başladığını rəsmən açıqlayıb. İsrail ordusunun bəyanatına görə, Qəzza şəhərinin kənarında genişmiqyaslı əməliyyatlar aparılır və hücumun ilk mərhələləri davam edir. Bu əməliyyatlar çərçivəsində İsrail ordusu Qəzza şəhərini mühasirəyə almaq və Hamasın nəzarətindəki ərazilərə daxil olmaq məqsədi daşıyır. Əməliyyatların detalları ilə bağlı rəsmi məlumatlar məhdud olsa da, sosial şəbəkələrdə və xəbər mənbələrində Qəzza şəhərində intensiv bombardmanların olduğu bildirilir.

Kommunikasiyalar Direktoru Burhanəddin Duranın sosial media paylaşımında bildirdiyinə görə, Ərdoğan məqaləsində Türkiyə ilə Yaponiya arasındakı dostluğun yalnız rəsmi sənədlərlə deyil, həm də ortaq vicdan, humanitar yardımlar və tarixi xatirələrlə qidalanan dərin bir bağ olduğunu qeyd edib. Ərdoğan, Türk qətiyyəti ilə Yapon mühəndisliyinin birləşərək Marmaray, Osmanqazi körpüsü, Boğaziçi və Haliç körpüləri kimi layihələrdə əməkdaşlıq etdiyini, bu əməkdaşlığın etimad, səmimiyyət və sevgi bağı ilə möhkəmləndiyini vurğulayıb. O, Türkiyə-Yaponiya əməkdaşlığının qlobal böhranlar qarşısında konstruktiv həllər təklif edə biləcəyini, xüsusilə TİKA və JICA-nın birgə layihələrinin humanitar diplomatiyada mühüm rol oynadığını bildirib.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin açıqlamasına görə, son 24 saat ərzində 71 ölü və 339 yaralı xəstəxanalara çatdırılıb. Martın 18-dən etibarən atəşkəsin pozulması ilə başlayan hücumlarda 11 min 121 fələstinli həlak olub, 47 min 225 nəfər yaralanıb. Mayın 27-dən bəri humanitar yardım paylama məntəqələrini hədəf alan hücumlarda isə 2180 nəfər həlak olub, 16 min 46 nəfər yaralanıb. Aclıqdan ölənlərin sayı 121-i uşaq olmaqla 317-yə yüksəlib. X platformasında yayılan məlumatlar, İsrailin hücumlarının humanitar böhranı dərinləşdirdiyini və beynəlxalq etirazların artdığını göstərir.

Görüşdə Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff, keçmiş müşaviri Cared Kuşner, Dövlət Katibi Marko Rubio və Britaniyanın keçmiş baş naziri Toni Bleyer iştirak edib. ABŞ mətbuatına istinadən, iclasda Qəzzanın humanitar böhrandan çıxışı və siyasi gələcəyi ilə bağlı çoxsaylı mövzular ətraflı şəkildə müzakirə olunub. X platformasında yayılan məlumatlar, görüşün Qəzzadakı vəziyyətin sabitləşdirilməsi və İsrailin təhlükəsizlik maraqlarının ön planda tutulduğunu göstərir.

Bin Cami Nyu-Yorkda keçirilən BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxış edərək, İsrailin Qəzzada beynəlxalq jurnalistlərin girişinə qadağa qoyduğunu və fələstinli jurnalistləri hədəfə aldığını vurğulayıb. O, avqustun 10-da 6 jurnalistin, o cümlədən Nasser Xəstəxanasında 33 yaşlı jurnalist Məryəm Əbu Dekkanın öldürüldüyünü qeyd edib. Bin Cami, 7 oktyabr 2023-cü ildən bəri 246 jurnalistin İsrail hücumları nəticəsində həlak olduğunu bildirib. Qəzzadakı aclıq və humanitar böhrana toxunan Bin Cami, “Qəzzada cəhənnəmi təsvir etmək mümkün deyil. İsrailin əli ilə böyük bir qıtlıq yaranıb və bu, saxta yardımlarla gizlədilə bilməz,” deyərək daimi atəşkəs tələb edib. X platformasında yayılan fikirlər, İsrailin jurnalistləri hədəf almasının beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu və sərt tənqid olunduğunu göstərir.

ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff, Ağ Evdə Qəzza ilə bağlı genişmiqyaslı toplantının keçiriləcəyini açıqlayıb. Vitkoff, iclasda Qəzzaya humanitar yardımın təşkili və münaqişədən sonrakı dövrün idarə edilməsi ilə bağlı mühüm qərarların qəbul ediləcəyini bildirib. Vitkoff, “Ümid edirik ki, ilin sonuna qədər Qəzza, İran və Ukrayna da daxil olmaqla bütün böhranları həll edəcəyik,” deyərək, bu həftə bir sıra görüşlərin planlaşdırıldığını qeyd edib. Lakin ABŞ administrasiyası Qəzzadakı humanitar böhrana və İsrailin hərbi əməliyyatlarına qarşı sərgilədiyi zəif reaksiya səbəbindən tənqid olunur.

Tramp Cənubi Koreya prezidenti Li Jae Myungu Oval Ofisdə qəbul edərkən jurnalistlərin Qəzzadakı aclıq və humanitar böhranla bağlı suallarını cavablandırıb. O, “Bu vəziyyətə bir an əvvəl son qoyulmalıdır. Aclıq və insanların öldürülməsi kimi problemlər davam edir,” deyərək, Qəzzadakı prosesin sonuna yaxınlaşdığını vurğulayıb. Tramp ABŞ-ın Qəzzaya 60 milyon dollarlıq ərzaq yardımı göndərdiyini və bu yardımın paylanıldığını bildirib. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio isə Qəzza ilə bağlı diplomatik səylərin davam etdiyini qeyd edib.

Yunanıstanın dövlət televiziyasına istinadən, Andrulakis məktubunda Qəzzada 2023-cü ilin oktyabrından bəri on minlərlə insanın həyatını itirdiyini vurğulayaraq, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun açıqlamalarına istinadən Qəzza zolağında etnik təmizləmə məqsədi daşıyan əməliyyatlar iddiası irəli sürüb. O, “Bu, BMT və Avropa Birliyinin tərifinə görə etnik təmizləmə aktıdır,” - deyə qeyd edib. Andrulakis, Fələstində iki dövlətli həllin dinc yanaşı yaşamaq üçün yeganə yol olduğunu vurğulayaraq, Yunanıstan parlamentini 2012-ci il 12 dekabr qətnaməsini təsdiqləməyə və Fələstin məsələsini müzakirə etmək üçün ümumi iclas çağırmağa çağırıb. O, sülh danışıqlarına dərhal başlamaq üçün hər cür səy göstərilməsini tələb edib.

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) fövqəladə xarici işlər nazirləri iclasından sonra qəbul edilən birgə bəyanatda İsrailin mövqeyi kəskin şəkildə pislənib və bütün dövlətlərə fələstinlilərə qarşı təcavüzün davam etməsinin qarşısını almaq üçün hüquqi və praktik addımların atılmasına dair çağırış edilib. Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində keçirilən iclasın yekununda vurğulanıb ki, İsrailin Qəzza zolağına hücumun başlanmasından iki ilə yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq vasitəçilərin sülh təşəbbüslərinə cavab verməkdən imtina etməsi, əməliyyatları genişləndirməkdə israrı və atəşkəs çağırışlarını qulaqardına vurması qəbuledilməzdir.

Son 24 saat ərzində İsrailin Qəzza zolağına qarşı həayat keçirdiyi hücumlarda həlak olanların sayı 62 min 686 nəfərə çatıb. Bu barədə Fələstin Səhiyyə Nazirliyi açıqlama yayıb. Bildirilib ki, son sutka ərzində Qəzza zolağındakı xəstəxanalara 64 nəfərin meyiti və 278 yaralı gətirilib. İsrail ordusunun yanvarın 19-da əldə olunan atəşkəsi pozaraq martın 18-dən bəri həyata keçirdiyi hücumlarda 10 min 842 fələstinlinin həlak olduğu, 45 min 910 nəfərin isə yaralandığı qeyd olunub.

İsrail ordusunun Qəzza zolağının müxtəlif bölgələrinə bu gün səhər təşkil etdiyi hücumlarda altısı uşaq olmaqla 21 fələstinli həlak olub. Şahidlərin və xəstəxana mənbələrinin verdiyi məlumata görə, Xan Yunisin əl-Məvəssi bölgəsində məcburi köçkünlərin yerləşdiyi çadırlar hava və artilleriya zərbələri ilə hədəf alınıb, nəticədə altısı uşaq olmaqla 16 fələstinli həyatını itirib. Şəhərin cənub-şərqindəki yardım paylama mərkəzinin yaxınlığında hücum zamanı bir fələstinli, əl-Məğazi qaçqın düşərgəsindəki evin hədəf alınması nəticəsində 3 fələstinli, Netzarim dəhlizi və Nusayrat düşərgəsində baş verən hücumlarda isə əlavə fələstinlilər yaralanıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Fələstin üzrə nümayəndəsi Rik Peeperkorn BMT Cenevrə ofisində keçirilən həftəlik mətbuat konfransında Qəzza ilə bağlı kritik vəziyyət barədə məlumat verib. Peeperkorn bildirib ki, BMT-nin dəstəklədiyi İnteqrasiya edilmiş Qida Təhlükəsizliyi Faza Təsnifatı (IPC) hesabatına görə, avqustun 15-dən etibarən Qəzza şəhərində aclıq rəsmi olaraq təsdiqlənib. Hesabata görə, yarım milyondan çox insan aclıq, yoxsulluq və ölümlə səciyyələnən fəlakətli şəraitdədir. Bu, Yaxın Şərqdə ilk dəfə rəsmi olaraq aclığın təsdiqi sayılır. ÜST rəsmisi vurğulayıb ki, təkcə 2025-ci ildə qida çatışmazlığı səbəbindən 206 nəfər həyatını itirib və vəziyyət sürətlə pisləşməkdə davam edir. Peeperkorn IPC təhlilinə əsaslanaraq, 2026-cı ilin iyun ayına qədər ən azı 132 min uşaq yüksək qidalanma riski altında olacaq. Bu rəqəm, 2025-ci ilin may ayındakı IPC proqnozları ilə müqayisədə iki dəfə artmışdır.