#diplomatiya

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent dondurulmuş İran vəsaitlərinin ABŞ ərzaq və dərman məhsullarının alınmasına yönləndiriləcəyini bildirib. O, prosesin ABŞ Maliyyə Nazirliyinin nəzarəti altında həyata keçiriləcəyini deyib. Bessent vəsaitlərin Qətər vasitəsilə idarə oluna biləcəyini qeyd edib. İran tərəfi isə belə öhdəlikləri qəbul etmədiyini bildirir. Açıqlama ABŞ–İran maliyyə danışıqları fonunda verilib.

İsrail naziri Miki Zohar ABŞ-ın İranla razılaşması səbəbilə iki ölkə arasında gərginliyin artacağını bildirib. O, Vaşinqtonun Tehranla yanaşmasını tənqid edərək İsrailin milli təhlükəsizliyini ön plana çəkdiyini deyib. Nazir ABŞ-la “toqquşma kursu” ehtimalından danışıb. O, İranla razılaşmanın nüvə problemini həll etməyəcəyini də vurğulayıb. Açıqlamalar İsrail–ABŞ münasibətlərində narahatlıqlar fonunda verilib.

Avropa İttifaqının diplomatik xidməti Livan ordusu və polisinə üç illik təlim və məsləhət missiyası təklif edib. Layihə sərhəd təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və dövlət nəzarətinin artırılmasını hədəfləyir. Plan sərhəd bölmələri, mobil qüvvələr və kəşfiyyat imkanlarının inkişafını nəzərdə tutur. Dəniz təhlükəsizliyi və liman idarəçiliyi də proqramın tərkibinə daxildir. Missiyanın başlaması üçün Aİ-nin 27 ölkəsinin razılığı tələb olunur.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərdən heç bir rüsum tələb etmədiyini ABŞ-a bildirdiyini açıqlayıb. O, bu məlumatın yanlış olması halında danışıqların dayandırılacağını deyib. Tramp ABŞ-ın İran vəsaitləri üzərində nəzarət saxladığını və onların ərzaq alışına yönəldiləcəyini bildirib. O, İranın ərzaq ehtiyaclarının ABŞ vasitəsilə təmin ediləcəyini qeyd edib. Açıqlama Hörmüz gərginliyi fonunda verilib.

İraq parlamentinin birinci sədr müavini Adnan Faihan Bakıda keçirilən İƏT Parlament İttifaqı Konfransında İslam dünyasında vahid mövqenin vacibliyini vurğulayıb. O, müsəlman ölkələri arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsinin regional sabitliyə töhfə verəcəyini bildirib. Faihan iqtisadi əməkdaşlıq və parlament diplomatiyasının əhəmiyyətini qeyd edib. O, Fələstin və regiondakı münaqişələri beynəlxalq hüququn pozulması kimi dəyərləndirib. Çıxış İslam ölkələri arasında birgə fəaliyyət çağırışı ilə yekunlaşıb.

Oman Sultanı Haitham bin Tariq Qətər Baş naziri ilə Məsqatda görüş keçirib. Tərəflər ABŞ–İran danışıqları və Pakistan–Qətər vasitəçiliyi ilə aparılan diplomatik prosesləri müzakirə ediblər. Görüşdə regionda müharibənin dayandırılması və sabitliyin təmin olunması məsələləri diqqət mərkəzində olub. Sultan diplomatik səylərin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama Körfəz regionunda diplomatik aktivliyin artdığını göstərir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio BƏƏ Prezidenti Məhəmməd bin Zayed ilə görüşərək ABŞ-ın BƏƏ-nin təhlükəsizliyinə sadiqliyini bir daha təsdiqləyib. Görüşdə ABŞ–İran memorandumu və Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçid məsələləri müzakirə olunub. Tərəflər regionda sülh və sabitliyin vacibliyini vurğulayıblar. Rubionun sözçüsü danışıqların strateji təhlükəsizlik mövzularını əhatə etdiyini bildirib. Səfər Körfəz turunun ilk mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

İran Xarici İşlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi BMT nüvə müfəttişlərinin yalnız ABŞ ilə yekun razılaşmadan sonra fəaliyyət göstərə biləcəyini bildirib. O, yoxlamaların sanksiyaların tam ləğvindən asılı olduğunu deyib. İran rəsmisi İsveçrə danışıqları zamanı IAEA rəhbəri ilə görüşün baş tutmadığını açıqlayıb. Rafael Qrossi isə nüvə obyektlərinə yoxlamaların “qaçılmaz” olduğunu bildirib. Açıqlamalar Tehran–Vaşinqton gərginliyi fonunda səslənib.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü ABŞ və İran arasında anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün birbaşa əlaqə xəttinin yaradılacağını bildirib. O, xüsusilə Hörmüz boğazı ilə bağlı insident risklərinin azaldılacağını qeyd edib. Tərəflərin danışıqlar üçün yüksək səviyyəli siyasi nəzarət komitəsi formalaşdıracağı açıqlanıb. 60 gün ərzində yekun razılaşmaya aparan yol xəritəsi hazırlanacaq. Livanın da daxil olduğu deeskalasiya mexanizmi razılaşdırılıb. Bu addım diplomatik prosesdə yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ–İran memorandumunu “müsbət siqnal” kimi dəyərləndirib. Pekin razılaşmanın regionda sabitliyin güclənməsinə töhfə verə biləcəyini bildirib. Çin İranın suverenliyi və təhlükəsizliyinin qorunmasını dəstəklədiyini vurğulayıb. Rəsmi Pekin həmçinin İranın Körfəz ölkələri ilə münasibətlərinin yaxşılaşmasını müsbət qiymətləndirib. Açıqlama Çinin regional diplomatiyada aktiv mövqeyini göstərir.