#Livan

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam ABŞ-nin dəstəklədiyi çərçivə sənədinin sülh sazişi olmadığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, sənəd yalnız tərəflər arasında danışıqların istiqamətini müəyyənləşdirir. Baş nazir bildirib ki, iki müharibədən sonra danışıqlar mərhələsinə keçilməsi zərurətə çevrilib. ABŞ-nin dəstəyi ilə hazırlanan sənəd Livan və İsrail arasında sülh danışıqlarına zəmin yaratmağı nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, Hizbullah razılaşmanı tanımadığını bəyan edib. Təşkilat silahsızlanmaqdan imtina etdiyini açıqlayıb. Regionda siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti isə diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir.

Nəvaf Salam ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə İsraillə əldə olunan çərçivə razılaşmasının uzunmüddətli nizamlanmaya yönəlmiş danışıqların əsasını təşkil etdiyini, lakin bunun sülh müqaviləsi olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Livan İsraillə danışıqlara həvəs göstərən tərəf deyil, lakin minlərlə insanın həyatına son qoyan iki müharibədən sonra yaranmış vəziyyət bu mərhələyə gətirib çıxarıb.

ABŞ-ın Mərkəzi Komandanlığı Bəhreyndə Yaxın Şərq ölkələrinin hərbi nümayəndələrinin iştirakı ilə təhlükəsizlik dialoqu keçirib. Görüş Bəhreyn Müdafiə Qüvvələri ilə birgə təşkil olunub. Tədbirdə 12 ölkənin nümayəndələri regionda müdafiə əməkdaşlığının gücləndirilməsini müzakirə ediblər. CENTCOM-un komandanı admiral Bred Kuper müzakirələrin regional təhlükəsizlik və sabitliyə ümumi sadiqliyi göstərdiyini bildirib. Görüşdə Misir, İordaniya, Küveyt, Livan, Oman, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Suriya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Yəmən də təmsil olunub. Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas gündəm mövzularından olub. Regionda hərbi koordinasiyanın artırılması məsələləri də müzakirə edilib.

BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri sülhməramlıların hərəkət azadlığının məhdudlaşdırıldığını açıqlayıb. UNIFIL bildirib ki, yolların bağlanması patrul və təhlükəsizlik əməliyyatlarının keçirilməsinə mane olur. Buna baxmayaraq, missiya şəxsi heyətin mövqelərini tərk etmədiyini və fəaliyyətini davam etdirdiyini vurğulayıb. Açıqlamada BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinin tələbləri də xatırladılıb. Missiya İsrail və Hizbullah arasında atəşkəsin qorunmasına dəstəyini davam etdirdiyini bəyan edib. UNIFIL Livanın cənubunda sabitliyin təmin olunmasına sadiq qaldığını bildirib. Bölgədə gərginlik hələ də davam edir.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirildiyi barədə məlumatları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyəti yalnız Qətər və Pakistan nümayəndələri ilə üçtərəfli formatda danışıqlar aparıb. Qəribabadinin sözlərinə görə, müzakirələr ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunub. Danışıqlarda əsas mövzular Livanla bağlı öhdəliklər və İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olub. Məlumat yarı rəsmi Mehr agentliyi tərəfindən yayılıb. İran tərəfi ABŞ nümayəndələri ilə birbaşa görüşün keçirilmədiyini vurğulayıb. Danışıqlar texniki xarakter daşıyıb.

İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats ölkəsinin qoşunlarının Livan, Suriya və Qəzza zolağındakı təhlükəsizlik zonalarında qalacağını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hərbçilər növbəti göstərişədək bu əraziləri tərk etməyəcəklər. Kats bunun İsrailin təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədi daşıdığını bildirib. O, İrana da xəbərdarlıq edərək mümkün hücumlara sərt cavab veriləcəyini deyib. İsrail rəsmiləri Livandan qoşunların çıxarılmasını Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirirlər. İsrail eyni zamanda Suriyada hərbi əməliyyatlarını davam etdirir. Qəzza zolağının böyük hissəsi də İsrail qüvvələrinin nəzarətində qalır.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə imzalanmış çərçivə sənədini müdafiə edib. O bildirib ki, bu sənəd saziş deyil və Livan öz hüquqi, siyasi və hərbi prinsiplərindən geri çəkilməyib. Prezident ölkənin İsraillə bağlı qərarları suveren dövlət kimi qəbul etdiyini vurğulayıb. Aun daxili qarşıdurmanın yolverilməz olduğunu bildirərək vətəndaşları küçə etirazlarından çəkinməyə çağırıb. Çərçivə sənədində İsrailin Livanın cənubundan çıxmasının mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu proses Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilir. Müzakirələr Livanda siyasi gündəmin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

Livanın Səhiyyə Nazirliyi İsrailin hücumları nəticəsində ölən və yaralananların sayının artdığını açıqlayıb. Məlumata görə, martın 2-dən bəri 4 297 nəfər həyatını itirib, 12 196 nəfər yaralanıb. Hücumlar əsasən ölkənin cənub bölgələri və paytaxt Beyrutu hədəf alır. Rəsmi məlumatda qeyd olunur ki, 16 apreldən qüvvədə olan atəşkəs rejiminə baxmayaraq, İsrailin zərbələri davam edir. Bölgədə humanitar vəziyyət gərgin olaraq qalır. Tərəflər arasında qarşıdurmanın yenidən alovlanması ilə bağlı narahatlıqlar artır. Beynəlxalq ictimaiyyət atəşkəsə riayət olunmasına çağırır.

Livan ABŞ-nin Yaxın Şərqdə gərginliyi azaltmaq səylərində əsas məsələlərdən birinə çevrilib. İsrail, Livan və ABŞ arasında imzalanmış üçtərəfli razılaşmadan sonra diqqət tərəflərin öhdəliklərinin icrasına yönəlib. Razılaşma beş mərhələli danışıqlardan sonra əldə olunub. Sərhəd məsələsi, Hizbullahın silahsızlaşdırılması və İsrailin təhlükəsizlik təminatları tələbi əsas fikir ayrılıqları olub. İsrail Hizbullahın sərhəd boyunca hərbi mövcudluğunu bərpa etməməsini istəyir. ABŞ isə “pilot zonalar”ın həyata keçirilməsini və yeni gərginliyin qarşısının alınmasını təmin etməyə çalışır. Hazırkı mərhələdə əsas sual razılaşmaların nə dərəcədə davamlı olacağıdır.

Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner ilə Dohada görüş keçirib. Görüşdə ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların gedişi müzakirə olunub. Tərəflər diplomatik prosesdə əldə olunan irəliləyiş barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Livandakı vəziyyət də görüşün əsas mövzularından biri olub. Görüş iştirakçıları ölkədə atəşkəsin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Qətər bölgədə vasitəçilik səylərini davam etdirir. Danışıqların nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan İsrailin regiondakı hərbi siyasətini sərt tənqid edib. O bildirib ki, Ankara İsrailin hərbi əməliyyatlarının dayandırılması üçün müttəfiqləri ilə davamlı müzakirələr aparır. Fidanın sözlərinə görə, Benyamin Netanyahunun siyasəti Yaxın Şərqdə sabitsizliyi və müharibəni dərinləşdirir. O, bu siyasətin region üçün ağır nəticələr doğurduğunu bildirib. Son aylarda İsrailin Qəzza, Livan və Suriyadakı əməliyyatları Ankara ilə Təl-Əviv arasında gərginliyi artırıb. Tərəflər qarşılıqlı olaraq sərt bəyanatlar səsləndirirlər. Regionda diplomatik və siyasi gərginlik davam edir.

ABŞ ilə İran arasında Dohada davam edən danışıqlarda Tehranın əsas tələbləri açıqlanıb. Məlumata görə, Qətər və Pakistan vasitəçilik prosesinə texniki dəstək verir. İran anlaşma memorandumunun beş əsas müddəasının tam icrasını növbəti mərhələnin əsas şərti hesab edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş vəsaitlərinin Mərkəzi Bankın istifadəsinə verilməsini tələb edir. Mənbənin sözlərinə görə, İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyə təminat verməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, ölkə Nüvə Silahının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayır. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.