Səudiyyə Ərəbistanı çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı beynəlxalq toplantı keçirib. Tədbirdə 43 ölkədən hərbi nümayəndələr iştirak ediblər. Görüşdə dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyi və qlobal ticarətin qorunması əsas müzakirə mövzuları olub. Alyansın nizamnaməsi və idarəetmə modeli nəzərdən keçirilib. Səudiyyə Ərəbistanının alyansa rəhbərlik etməsi ilə bağlı ilkin razılıq əldə olunub. İştirakçılar hüquqi və təşkilati prosedurların davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Təşəbbüsün beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinə töhfə verməsi gözlənilir.
#Dəniz təhlükəsizliyi
SEPAH Hörmüz boğazında üç neft tankerini dayandırdığını açıqlayıb. İran tərəfi gəmilərin xəbərdarlıqlara əməl etmədiyini iddia edir. Tankerlərin kimə məxsus olduğu və hadisənin təfərrüatları açıqlanmayıb. Tehran Omanın sahilləri boyunca alternativ marşrutu qəbul etmədiyini bir daha bəyan edib. SEPAH ABŞ-ın bölgədəki fəaliyyətini də tənqid edib. ABŞ və gəmi sahibləri hələlik bu iddialara münasibət bildirməyiblər.
Müdafiə analitiki Saşa Bruxmann İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətini şərh edib. O bildirib ki, Tehranın əsas məqsədi iqtisadi gəlir deyil, strateji nəzarəti qorumaqdır. Analitik İranın əvvəlcə rüsum, sonra xidmət haqqı, indi isə könüllü ödəniş modelini irəli sürdüyünü xatırladıb. Onun fikrincə, İran boğaz üzərində dominant mövqeyini saxlamaq istəyir. Bruxmann Omanın birgə idarəetmə təklifinin bu səbəbdən rədd edildiyini bildirib. O, Tehranın Körfəz ölkələri ilə ayrıca anlaşmalar əldə etməyə çalışdığını da qeyd edib. İran bu qiymətləndirmələrə hələlik münasibət bildirməyib.
Filippin və Çin xarici işlər nazirləri Manilada Cənubi Çin dənizində baş vermiş son insidenti müzakirə ediblər. Tərəflər görüş zamanı qarşılıqlı etiraz notaları təqdim ediblər. Filippin Çin Sahil Mühafizəsini öz hərbçisinə hücum etməkdə ittiham edib. Çin isə Filippin gəmilərinin ilk olaraq toqquşmaya səbəb olduğunu iddia edib. Van İ iki ölkə münasibətlərinin kritik mərhələdə olduğunu bildirib. O, Manilanı daha rasional siyasət yürütməyə çağırıb və bəzi filippinli rəsmiləri xarici qüvvələrin təsiri altında təxribat törətməkdə günahlandırıb. Cənubi Çin dənizi ətrafındakı gərginlik regionun əsas təhlükəsizlik problemlərindən biri olaraq qalır.
BƏƏ-nin Füceyrə limanı yaxınlığında bir gəminin naməlum mərmi ilə vurulduğu bildirilib. Hadisə Dibba şəhərindən 17 dəniz mili aralıda baş verib. UKMTO gəminin idarəetmə sisteminin zədələndiyini açıqlayıb. Heyət üzvlərinin təhlükəsiz olduğu bildirilib. Hücumun kim tərəfindən həyata keçirildiyi məlum deyil. Hadisə bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı bir vaxtda baş verib. Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik davam edir.
Hörmüz boğazında Yunanıstana məxsus iki neft tankerinə hücum edildiyi bildirilir. Tankerlərdən birində yanğın baş verib və heyət gəmini tərk edib. Xilasetmə əməliyyatı nəticəsində ekipaj üzvləri təhlükəsiz yerə çıxarılıb. Hadisə Oman sahilləri yaxınlığında baş verib. Tankerin bir müddət Səudiyyə Ərəbistanı sahillərində qaldığı bildirilib. Hücumun məsuliyyəti hələ müəyyən edilməyib. Bölgədə dəniz nəqliyyatı ilə bağlı risklər artır.
İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif ABŞ-ı anlaşma memorandumunu pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton memorandum imzalandıqdan dərhal sonra İrana hücum edib. Arifin sözlərinə görə, sənədin ilk 60 günü ərzində Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin idarə olunması İrana həvalə olunmuşdu. ABŞ və İran memorandumun şərtlərini pozmaqda qarşılıqlı ittihamlar irəli sürürlər. Mübahisənin mərkəzində kommersiya gəmilərinin təhlükəsiz keçidini nəzərdə tutan 5-ci maddə dayanır. Vaşinqton və Tehran bir-birini həmin öhdəliyi yerinə yetirməməkdə günahlandırır. Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik davam edir.
Omanın Duqm limanının şərqində tanker və hərbi qüvvələr arasında insident baş verib. Bu barədə Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları Mərkəzi məlumat yayıb. Bildirilib ki, tanker bölgədə davam edən hərbi fəaliyyət çərçivəsində hərbi qüvvələrlə qarşılıqlı təmasda olub. Hadisənin təfərrüatları hələlik açıqlanmayıb. Tankerin vəziyyəti və mümkün zərər barədə rəsmi məlumat yoxdur. Araşdırmalar davam edir. Son həftələr Hörmüz boğazı və Oman sahillərində dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik artıb. UKMTO əlavə məlumat veriləcəyini açıqlayıb.
UKMTO Oman sahilləri yaxınlığında ticarət gəmisi ilə bağlı insidenti araşdırır. Hadisə Duqm şəhərindən təxminən 100 dəniz mili şərqdə qeydə alınıb. Məlumata görə, gəmi bölgədə davam edən hərbi fəaliyyət çərçivəsində hərbi qüvvələrlə qarşılıqlı təmasda olub. Hadisənin təfərrüatları hələ açıqlanmayıb. Aidiyyəti qurumların insidentdən xəbərdar olduğu və araşdırmanın davam etdiyi bildirilib. UKMTO bundan əvvəl də eyni ərazidə tankerlə bağlı oxşar hadisə barədə məlumat yaymışdı. Gəminin və ekipajın vəziyyəti barədə rəsmi məlumat yoxdur. Bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik davam edir.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazında iki kommersiya gəmisinin marşrutunun dəyişdirildiyini açıqlayıb. Məlumata görə, bu addım ABŞ-ın İrana qarşı dəniz blokadasını yenidən tətbiq etməsindən sonra atılıb. Açıqlamada gəmilərin kimə məxsus olduğu və hansı istiqamətə yönləndirildiyi barədə məlumat verilməyib. ABŞ bunu təhlükəsizlik tədbiri kimi təqdim edib. Hörmüz boğazında artan gərginlik beynəlxalq gəmiçiliyə və enerji daşımalarına təsir göstərməkdə davam edir. Boğaz qlobal enerji tədarükü baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. İran hələlik məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının qorunması qarşılığında ABŞ-a investisiyaların yatırılmasını dəstəklədiyini bildirib. O, boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ABŞ-ın roluna diqqət çəkib. Tramp daha əvvəl Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş məsələsini gündəmə gətirmişdi. Son açıqlamasında isə Körfəz ölkələrinin ABŞ-a investisiya yatırması ideyasını önə çıxarıb. Hörmüz boğazı enerji daşımaları baxımından dünyanın ən strateji su yollarından biri olaraq qalır.
Oman sahilləri yaxınlığında “Stolt Magnesium” tankerində partlayış baş verib. Gəmini idarə edən şirkət hadisəyə naməlum xarici qurğunun səbəb olduğunu bildirib. Partlayış nəticəsində mühərrik bölməsində yanğın yaranıb. Ekipaj üzvlərinin hamısının təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. Dənizçilər yanğının söndürülməsi üçün işlərə başlayıblar. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları qurumu Oman yaxınlığında insident barədə məlumat verib. Hadisə bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı dövrdə baş verib.