Oman sahilləri yaxınlığında tankerin naməlum mərmi ilə vurulduğu bildirilir. Hadisənin Oman sahilindən təxminən 11 kilometr məsafədə baş verdiyi açıqlanıb. Gəmidə olan heyətin təhlükəsiz olduğu qeyd edilir. Ətraf mühitə zərər dəymədiyi bildirilir. Tankerin yoluna davam etdiyi açıqlanıb. Hadisə ilə bağlı araşdırma aparılır. Dəniz nəqliyyatına ehtiyatlılıq çağırışı edilib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti diqqətlə izlənilir.
#Dəniz təhlükəsizliyi
İsrail donanması Qəzza sahilində fəaliyyət göstərən doqquz fələstinli balıqçını həbs edib. Onların naməlum bir yerə aparıldığı bildirilir. Həbs əməliyyatı Qəzza zolağında davam edən pozuntuların tərkib hissəsidir və atəş açma, avadanlıqların müsadirəsi kimi tədbirləri əhatə edir. Qəzza uzun illərdir İsrailin blokadası altında qalır və 2023-cü ilin oktyabrından sonra tətbiq edilən məhdudiyyətlər daha da sərtləşdirilib.
Oman körfəzində baş vermiş son hadisə ABŞ və İran arasında davam edən qarşıdurmanın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, İrana doğru hərəkət edən “Marivex” adlı neft tankeri hərbi göstərişlərə əməl etmədiyi üçün zərbə ilə dayandırılıb. Hücum nəticəsində gəminin mühərrik və idarəetmə sistemləri sıradan çıxıb və tanker hərəkət qabiliyyətini itirib. ABŞ tərəfi bu addımı həyata keçirdiyi dəniz məhdudiyyətləri siyasətinin tərkib hissəsi kimi təqdim edir. Son aylarda Vaşinqton və Tehran arasında həm hərbi, həm də iqtisadi sahədə gərginliyin artdığı müşahidə olunur. Analitiklər hesab edirlər ki, dəniz nəqliyyatına yönələn bu cür əməliyyatlar bölgədə onsuz da mürəkkəb olan təhlükəsizlik vəziyyətini daha da həssas hala gətirə bilər.
Oman sahillərində yerləşən Masirah adası yaxınlığında tankerdə baş vermiş yanğın dəniz nəqliyyatı sahəsində diqqət çəkən hadisələrdən birinə çevrilib. Rəsmi məlumata görə, yanğından sonra gəmi heyəti təxliyə olunub və onların təhlükəsizliyi təmin edilib. Hadisənin səbəbi hələlik məlum deyil və araşdırmalar davam etdirilir. Oman və Hindistanın aidiyyəti qurumları vəziyyətə birgə nəzarət edir. Hazırda ətraf mühitə mənfi təsirlə bağlı məlumat verilməsə də, bölgədə hərəkət edən gəmilərə əlavə ehtiyat tədbirləri görmək tövsiyə olunub. Mütəxəssislər yanğının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi və tankerin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi istiqamətində işlərin davam etdiyini bildirirlər.
Körfəzdə hərəkət edən yük gəmisi naməlum raketlə vurularaq ciddi partlayışa səbəb olub. Hadisə İraqın Umm Qəsr limanından 74 kilometr cənub‑şərqdə qeydə alınıb. UKMTO-nun məlumatına görə, ətraf mühitə təsir barədə hələ heç bir məlumat yoxdur. Hadisənin səbəbləri və raketin mənşəyi araşdırılır. Hadisə beynəlxalq ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyi və regional gərginlik barədə suallar doğurur.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, İran limanına doğru hərəkət edən Qambiya bayraqlı "Lian Star" yük gəmisi ABŞ qüvvələrinin müdaxiləsi nəticəsində dayandırılıb. Rəsmi məlumata görə, gəmi beynəlxalq sularda hərəkət edərkən ona 20-dən çox xəbərdarlıq edilib, lakin ekipaj bu çağırışlara əməl etməyib. Nəticədə ABŞ hərbi təyyarəsi gəminin mühərrik bölməsinə raket zərbəsi endirib və gəmi hərəkətsiz vəziyyətə salınıb. Vaşinqton eyni zamanda bildirib ki, İranla qüvvədə olan atəşkəs dövründə tətbiq edilən blokada tədbirlərinin icrası çərçivəsində indiyədək bir neçə ticarət gəmisi dayandırılıb və çoxsaylı gəmilər marşrutlarını dəyişməyə məcbur edilib.
ABŞ rəsmisinin verdiyi məlumata görə, İran limanlarından birinə daxil olmağa çalışan daha bir ticarət gəmisi ABŞ hərbi qüvvələri tərəfindən dayandırılıb. Bildirilir ki, Qambiya bayrağı altında üzən "Lian Star" adlı yük gəmisi ABŞ qüvvələrinin dəfələrlə etdiyi xəbərdarlıqlara məhəl qoymayaraq İran limanına doğru hərəkətini davam etdirib. Nəticədə Oman körfəzində ABŞ hərbi təyyarələrinin müdaxiləsi ilə gəmi hərəkətsiz vəziyyətə salınıb. Hadisə Vaşinqton və Tehran arasında dəniz nəqliyyatı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik ətrafında davam edən gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Hörmüz boğazında bütün keçid proseslərinin İran Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirildiyini bəyan edib. Rəsmi açıqlamada ticarət və hərbi gəmilərin yalnız müəyyən edilmiş marşrutlarla hərəkət etməli olduğu vurğulanıb. Eyni zamanda bildirilib ki, qaydaların pozulması bölgədə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini risk altına qoya bilər. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə xarici hərbi qüvvələrin boğazdakı fəaliyyətinə və ya gəmiçilik proseslərinə müdaxiləsinə qarşı cavab tədbirlərinin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Açıqlama Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə ön plana çıxdığı bir vaxtda səsləndirilib.
Oman Dəniz Təhlükəsizliyi Mərkəzi ölkənin ərazi sularında, Hörmüz boğazının sahilboyu gəmiçilik marşrutuna yaxın hissəsində dəniz minasına bənzəyən şübhəli obyektin aşkar edildiyini açıqlayıb. Qurum dənizçilərə, balıqçılara və gəmi kapitanlarına xüsusi xəbərdarlıq edərək maksimum ehtiyatlı davranmağa çağırıb. Hadisə ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, strateji enerji marşrutunda mina təhlükəsi beynəlxalq gəmiçilik və qlobal enerji bazarları üçün ciddi risk yarada bilər.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni açıqlamasında Vaşinqtonun bu strateji dəniz keçidinə yanaşmasını izah edib. Tramp bildirib ki, ABŞ bölgədəki vəziyyəti izləməyə davam edəcək, lakin boğazın hər hansı bir tərəfin tam nəzarəti altına keçməsini qəbul etməyəcək. Açıqlama ABŞ–İran danışıqlarının davam etdiyi və Hörmüz boğazının gələcək statusu ilə bağlı müxtəlif iddiaların gündəmdə olduğu bir vaxta təsadüf edir. Analitiklər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı məsələsi hazırda ABŞ–İran danışıqlarında enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq ticarət marşrutları və regional sabitlik baxımından əsas mövzulardan biri olaraq qalır.
ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında mümkün təhlükəsizlik böhranı ilə bağlı “Plan B” hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb. O bildirib ki, Vaşinqton və müttəfiqləri müxtəlif ssenarilərə hazır olmalı, eyni zamanda boğazın açıq qalması üçün diplomatik həll yollarına üstünlük verməlidirlər. Rubio əlavə edib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş müşahidə olunsa da, tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqları qalır.
NATO baş katibi Mark Rutte Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayaraq İranı naviqasiya azadlığına qarşı fəaliyyətlərdə ittiham edib. O bildirib ki, strateji su yollarının açıq qalması və beynəlxalq tranzitin təmin olunması üçün dövlətlər arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq zəruridir.