#İran-İsrail qarşıdurması

"Emirates" hava yollarının rəsmi internet səhifəsində yayımlanan təcili xəbərdarlıqda bildirilir ki, İran pasportu daşıyan sərnişinlərin Birləşmiş Ərəb Əmirliyinə (BƏƏ) girişinə və ya ölkə ərazisindən tranzit keçidinə artıq icazə verilməyəcək. Dərhal qüvvəyə minən bu qərar, etibarlı BƏƏ yaşayış vizasına malik olan şəxslər də daxil olmaqla, istisnasız olaraq bütün İran vətəndaşlarını əhatə edir. Qaydaya əsasən, sözügedən şəxslərin Dubay Beynəlxalq Hava Limanına daxil olması və buradan digər ölkələrə uçması tamamilə dayandırılıb.

İraq Mülki Aviasiya Qurumu Yaxın Şərqdə davam edən gərginlik və ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı hərbi əməliyyatları səbəbindən ölkənin hava məkanının daha 72 saat müddətinə uçuşlara bağlı qalacağını açıqlayıb. Yazılı bəyanatda bildirilir ki, bu qərar təhlükəsizlik mülahizələri ilə qəbul edilib və 3 aprel, cümə günü yerli vaxtla saat 12:00-a qədər qüvvədə olacaq. Bu addım regional münaqişə zonasında mülki aviasiya uçuşlarının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır.

"Associated Press" (AP) agentliyinin ABŞ, İsrail və bir sıra Körfəz ölkələrinin rəsmilərinə istinadən yaydığı məlumata görə, Vaşinqtonun regiondakı müttəfiqləri İrana qarşı hava hücumlarının dayandırılmamasını tələb edirlər. İddia olunur ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ), Küveyt və Bəhreyn rəsmiləri özəl görüşlərdə İranın hərbi gücünün "kifayət qədər zəiflədilmədiyini" bildiriblər. Müttəfiq ölkələr İran rəhbərliyində köklü dəyişikliklər baş verənə və ya Tehranın regional siyasətində ciddi dönüş yaranana qədər hərbi əməliyyatların sonlandırılmamasını istəyirlər.

Ağ Evin sözçüsü Karolin Livitt ABŞ və İsrailin İrana qarşı davam etdirdiyi hərbi əməliyyatların gedişatı barədə mühüm açıqlamalar verib. Sözçü bildirib ki, Tehran administrasiyası kamuoyuna verdiyi sərt bəyanatların əksinə, pərdəarxası danışıqlarda razılığa gəlmək üçün "getdikcə daha istəkli" görünür. Livittin sözlərinə görə, ABŞ ordusu hər keçən gün strateji üstünlüyünü artırır və İran rejiminin qalıqlarının bu dağıntıya son qoymaq üçün hələ şansları varken müzakirə masasına oturmaq istəməsi təəccüblü deyil. O vurğulayıb ki, Tehrandan gələn rəsmi ritorika ilə gizli danışıqlarda bizə ötürülən mesajlar arasında kəskin fərq var.

İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komissiyası Hörmüz boğazının idarə olunması və gəmilərin keçidi üçün xüsusi rüsumların tətbiqini nəzərdə tutan yeni qanun layihəsini qəbul edib. "Fars" xəbər agentliyinin məlumatına görə, komissiya üzvü Müctəba Zarii layihənin detallarını açıqlayaraq bildirib ki, sənəd boğazdan keçən gəmilərdən ölkənin milli valyutası — rial bazasında keçid haqqı alınmasını qanuniləşdirir. Layihədə həmçinin ABŞ və İsrail gəmilərinin boğazdan keçməsinə tam qadağa qoyulması, eləcə də İrana qarşı birtərəfli sanksiyalara qoşulan ölkələrin gəmilərinə məhdudiyyətlərin tətbiqi öz əksini tapıb.

ABŞ rəsmilərinə istinadən yayılan məlumatlara görə, Prezident Donald Tramp İranda saxlanılan 400 kiloqramdan çox yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranın müsadirə edilməsi üçün xüsusi hərbi əməliyyat planlarını dəyərləndirir. Bu əməliyyatın olduqca mürəkkəb və riskli olduğu, ABŞ hərbçilərinin günlərlə İran ərazisində qalmasını tələb edə biləcəyi vurğulanır. Trampın müşavirləri vasitəsilə İrana "müharibənin dayandırılması müqabilində uranın təhvil verilməsi" şərtini qoyduğu iddia edilir. Tehran bu təklifi rədd edərsə, nüvə materialının güc tətbiq etməklə ələ keçirilməsi variantı aktivləşəcək. Bu məqsədlə dəniz piyadaları və paraşütçü desant bölmələrinin bölgəyə yerləşdirilməsi kimi alternativlər hazırlanır.

İsrailin "Kanal 12" televiziyasının yaydığı məlumata görə, rəsmi Vaşinqton və Tel-Əviv İranla aparılan danışıqların razılaşma ilə bitməməsi ehtimalına qarşı hərbi əməkdaşlığı intensivləşdiriblər. ABŞ-ın Yaxın Şərqə hərbi qüvvə toplamağa davam etdiyi və bunun gələcək hərbi əməliyyatlara zəmin hazırlamaq məqsədi daşıdığı iddia edilir.

ABŞ və İsrail qüvvələrinin İrana qarşı həyata keçirdiyi hava hücumları nəticəsində paytaxt Tehranın şimal-şərq və cənub bölgələrində güclü partlayış səsləri eşidilib. Hücumlar zamanı şəhərin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin aktivləşdiyi və hədəfləri zərərsizləşdirməyə çalışdığı bildirilir.

Küveyt Mülki Aviasiya Qurumundan verilən rəsmi bəyanata görə, ölkənin əsas hava qapısı olan Küveyt Beynəlxalq Hava Limanı pilotsuz uçuş aparatları (PUA) tərəfindən hədəf alınıb. Hücum nəticəsində hava limanının fəaliyyəti üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən infrastruktur zərər görüb. Bəyanatda vurğulanır ki, partlayışlar nəticəsində hava limanındakı radar sistemlərinə ciddi zərər dəyib. Bu zədələnmənin uçuşların təhlükəsizliyinə və naviqasiya xidmətlərinə necə təsir edəcəyi barədə texniki araşdırmalar aparılır. Hazırda hava limanında uçuşların dayandırılıb-dayandırılmaması ilə bağlı rəsmi qərar gözlənilir.

İsrail mediasının yaydığı məlumata görə, Yəməndəki İran tərəfindən dəstəklənən husilər İsrailin cənub hissəsinə raket zərbəsi endirməyə cəhd ediblər. Bildirilir ki, atılan raket İsrail hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən havada zərərsizləşdirilib. İlkin məlumatlara görə, raket hücumu nəticəsində ölən və ya yaralanan olmayıb. Bu hadisə ABŞ-ın İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatlardan sonra Yəməndən İsrailə qarşı həyata keçirilən ilk raket hücumu iddiası kimi qeyd olunub.

Tailandın Baş naziri Anutin Çarnvirakul şənbə günü keçirdiyi mətbuat konfransında ölkəsinin neft daşımaları ilə bağlı strateji bir uğura imza atdığını elan edib. Baş nazir bildirib ki, Tailand və İran rəhbərliyi arasında Tailand neft tankerlərinin Hörmüz boğazından maneəsiz və təhlükəsiz keçməsinə icazə verən rəsmi razılaşma əldə olunub.