Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. “Hüquq və Cəmiyyət” rubrikasının növbəti buraxılışında bu dəfə diqqətimizi korporativ və əmək münasibətlərində mediasiyanın roluna yönəltdik. İşçi və işəgötürən arasında yaranan fikir ayrılıqları çox vaxt illərlə davam edən məhkəmə çəkişmələrinə çevrilir. Lakin son illərdə mediasiya bu kimi hallarda daha səmərəli və qarşılıqlı etimada əsaslanan alternativ mexanizm kimi ön plana çıxır.

Son illərdə mediasiya institutu dünya praktikasında olduğu kimi, Azərbaycanda da hüquq sisteminin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilməkdədir. Məhkəmədənkənar mübahisə həlli mexanizmi kimi mediasiya həm vətəndaşlar, həm də hüquqşünaslar üçün getdikcə daha cəlbedici olur. Mövzunu daha dərindən anlamaq üçün Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyevlə söhbətləşdik.

Quba şəhərində “Birlik, Zəfər və Barışın Gücü: Qubadan Mediasiya Çağırışı” adlı regional tədbir keçirilib. Tədbir Quba Rayon İcra Hakimiyyəti, YAP Quba rayon Təşkilatı, Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının təşkilatçılığı və Mediasiya Şurasının dəstəyi ilə baş tutub.

Mediasiya insanların mübahisələri zorakılıq və ya məhkəmə çəkişməsinə getmədən, qarşılıqlı anlaşma və dialoq yolu ilə həll etməsinə şərait yaradır. Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən, bu proses könüllülük, bərabərlik və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə söykənir. Belə yanaşma cəmiyyətdə dialoq və empatiya mədəniyyətini formalaşdırır, qarşıdurmaların dərinləşməsinin qarşısını alır. Mediasiya sayəsində konfliktlərdə “qazanan və uduzan” anlayışı yox, “hər iki tərəf qazanan” prinsipi tətbiq olunur.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. Sizcə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcək perspektivi necə görünür? Məncə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcəyi çox ümidvericidir. Son illərdə həm dövlət səviyyəsində, həm də ictimai müstəvidə bu institutun inkişafına ciddi diqqət ayrılır. İnsanlar tədricən anlayırlar ki, mübahisəni illərlə məhkəmədə çəkməkdənsə, daha səmərəli və barışıq yönümlü yollar mövcuddur. Mediasiya qarşılıqlı anlaşmanı, münasibətlərin qorunmasını və vaxtla yanaşı resurslara qənaəti təmin edir. Bu sahədə normativ baza güclənir, mediatorların peşəkarlığı artır – bu da perspektivin əsas göstəricisidir.

Qloballaşan iqtisadi münasibətlər fonunda müxtəlif ölkələrdən olan şirkətlər arasında biznes əlaqələri genişlənir. Bununla yanaşı, kommersiya mübahisələrinin də beynəlmiləl xarakter alması labüddür. Ənənəvi məhkəmə və arbitraj prosedurlarının uzunmüddətli və bahalı olması, biznes dairələrini alternativ, daha səmərəli vasitələrə – xüsusilə mediasiyaya yönəldir. Bəs beynəlxalq kommersiya mediasiyası hansı prinsiplərə əsaslanır və onun üstünlükləri nələrdir?

Ailədə münasibətlər bəzən gərginlik, fikir ayrılığı və anlaşılmazlıqlarla müşayiət olunur. Belə vəziyyətlərdə tərəflərin qarşılıqlı dialoqa gəlməsi olduqca vacibdir. Məhz burada mediasiya — neytral vasitəçi (mediator) vasitəsilə razılaşmaya nail olmaq prosesi — ailə münasibətlərində həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan mühüm rol oynayır. Mediasiya qarşıdurmanı böyütmək əvəzinə, tərəflər arasında anlayış və qarşılıqlı hörmətin bərpasına kömək edir.

Hüquq hər bir cəmiyyətin dayağı, ədalətin və insan haqlarının qorunmasının əsas vasitəsidir. Bu rubrikada oxucular aktual qanun dəyişiklikləri, hüquqi yeniliklər və məhkəmə təcrübəsi barədə operativ məlumat əldə edəcəklər. Həmçinin, gündəlik həyatda qarşılaşa biləcəyiniz hüquqi məsələlərə dair praktiki məsləhətlər təqdim olunacaq. Rubrikanın məqsədi hüququ sadə və anlaşılan dildə izah edərək, hər kəsin öz haqqını daha yaxşı tanımasına şərait yaratmaqdır. Hüquq biliklərinin artırılması həm vətəndaşların hüquqlarını müdafiə etməsinə, həm də cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin güclənməsinə xidmət edəcək.

Hüquq hər bir cəmiyyətin dayağı, ədalətin və insan haqlarının qorunmasının əsas vasitəsidir. Bu rubrikada oxucular aktual qanun dəyişiklikləri, hüquqi yeniliklər və məhkəmə təcrübəsi barədə operativ məlumat əldə edəcəklər. Həmçinin, gündəlik həyatda qarşılaşa biləcəyiniz hüquqi məsələlərə dair praktiki məsləhətlər təqdim olunacaq. Rubrikanın məqsədi hüququ sadə və anlaşılan dildə izah edərək, hər kəsin öz haqqını daha yaxşı tanımasına şərait yaratmaqdır. Hüquq biliklərinin artırılması həm vətəndaşların hüquqlarını müdafiə etməsinə, həm də cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin güclənməsinə xidmət edəcək.

Qloballaşan dünyada insanlar daha çox ölkə sərhədlərini aşaraq müxtəlif səbəblərlə xaricdə yaşayır, işləyir və ya biznes fəaliyyəti göstərirlər. Azərbaycan da həm turizm, həm də biznes imkanları baxımından xarici vətəndaşların seçim etdiyi ölkələrdən biridir. Bununla yanaşı, ölkəmizdə müvəqqəti yaşayan və ya iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olan xarici vətəndaşların da gündəlik həyatlarında müəyyən mübahisə və anlaşılmazlıqlar yaşaması mümkündür. Bu hallarda ən səmərəli və müasir üsullardan biri mediasiyadır.

27 avqust 2025-ci il tarixində Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının təşəbbüsü ilə Quba ASAN Xidmət Mərkəzində ASAN Könüllülərinin iştirakı ilə “Gələcəyin Dialoqu” adlı maarifləndirici tədbir keçirildi. Tədbirin məqsədi gəncləri mediasiya prosesi ilə tanış etmək, mübahisələrin məhkəməyə qədər sülh yolu ilə həllinin əhəmiyyətini vurğulamaq və gənclərin dialoq mədəniyyətini təcrübə vasitəsilə mənimsəməsinə şərait yaratmaq idi.

Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının təşəbbüsü ilə Şabran şəhərində “Xızı, Siyəzən və Şabran rayon əhalisi üçün Mediator Otağı” istifadəyə verildi.