#Kosmik müşahidələr

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Günəş sisteminin ilk 100 milyon ilində Mars və Yer kimi daxili planetlər intensiv meteorit bombardmanına məruz qalıb. Bu toqquşmalar Marsın gənc qabığını parçalayaraq nəhəng maqma okeanlarının əmələ gəlməsinə səbəb olub. Soyuduqdan sonra bu okeanlar kristallaşaraq müxtəlif tərkibli qaya parçalarını mantiyada “sıxışdırıb”. Yerdə tektonik plitələrin hərəkəti bu cür qədim strukturları məhv etsə də, Marsın sabit, tək qabığı bu izləri “zaman kapsulu” kimi qoruyub saxlayıb.

Yaponiyanın Kioto Universitetinin alimləri Beynəlxalq Kosmik Stansiyada (BKS) altı ay ərzində dondurulmuş siçan hüceyrələrindən sağlam balaların dünyaya gəlməsinə nail olublar. Araşdırma kosmosda sağlam nəsil yaratmağın mümkün ola biləcəyini göstərir. Tədqiqatda siçanların reproduktiv kök hüceyrələri dondurularaq BKS-ə göndərilib və altı ay dondurucuda saxlanılıb. Yerə qaytarıldıqdan sonra hüceyrələr normal inkişaf göstərib və cütləşmədən sonra sağlam balalar dünyaya gəlib. Alimlər siçanların genetik normalığını təsdiqləyiblər.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, suyun əmələ gəlməsi üçün şərait kainatın yaranmasından cəmi 100 milyon il sonra mövcud olub. Böyük Partlayışdan sonra hidrogen, helium və litiumun birləşməsi ilk ulduzları meydana gətirmiş, bu ulduzların partlayışı isə oksigen kimi ağır elementləri kainata yaymışdır. Simulyasiyalar göstərir ki, fövqəlnova partlayışlarının ilk saniyələrində temperatur və təzyiq ulduz qazlarının oksigenə çevrilməsi üçün kifayət qədər yüksək olub, nəticədə ayrılan qazlar soyuyaraq su molekullarının əmələ gəlməsinə şərait yaradıb. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, fövqəlnova partlayışlarının qalıqları sıx metal diskləri əmələ gətirərək yeni ulduzlar və qayalı planetlərin meydana gəlməsinə imkan yarada bilər. Eyni zamanda, bir bölgədə bir neçə belə partlayışın baş verməsi suyun əmələ gəlməsi və kondensasiyasını artırır.

Sənədə əsasən nəqliyyat nazirinə kosmik buraxılış və yenidən giriş lisenziyaları üçün ekoloji yoxlamaları sürətləndirmək və ya ləğv etmək tapşırılıb. Məqsəd 2030-cu ilə qədər yeni kosmik fəaliyyətlərin və buraxılış tezliyinin artırılması ilə ABŞ-ın kosmosdakı mövqeyini möhkəmləndirməkdir. Bəyanatda bildirilib ki, köhnəlmiş və məhdudlaşdırıcı qaydalar ləğv olunacaq, kommersiya lisenziyası və icazə prosesləri sadələşdiriləcək. Kosmos limanı layihələrinin qiymətləndirilməsi ticarət nazirinə həvalə ediləcək və bu proses Müdafiə, Nəqliyyat Departamentləri, eləcə də NASA ilə əlaqələndiriləcək.

Blue Origin-in rəsmi saytında və sosial media platformalarında canlı yayımlanan uçuşda Erdemə ABŞ, Puerto Riko, Böyük Britaniya və Hindistandan olan iştirakçılar qoşulub. Təxminən 11 dəqiqə davam edən səyahət zamanı ekipaj Karman xəttini keçərək mikroqravitasiya şəraitini təcrübədən keçirib.